Τετάρτη, 14 Οκτωβρίου 2015

Πολιτικές πτήσεις - Athens Voice


Πριν λίγες μέρες, ένας καλός αλλά αμετανόητα "αριστερός" φίλος, μου έστειλε ένα λινκ με την πρώτη ομιλία του κ. Κ. Δουζίνα του ΣΥΡΙΖΑ στην Βουλή. Μου έκανε εξαιρετική εντύπωση η όλη παρουσία του και ο λόγος του, σε σημείο που βρήκα την ομιλία από τα πρακτικά και την διάβασα πιο προσεχτικά. Σε ένα σημείο της ομιλίας, προς το τέλος, ο κ. Δουζίνας αναρωτιέται:

"Αλλά τι σημαίνει δημοκρατία; Είναι το κράτος του δήμου. Είναι η δύναμη του λαού. Κι όπως λέει ο Πλάτωνας, δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο δεν διοικούν αυτοί που έχουν λεφτά, αυτοί που έχουν γνώσεις -σήμερα πτυχία- ή αυτοί που είναι ηλικιωμένοι και κατά τεκμήριο πιο φρόνιμοι. Διοικούν αυτοί που δεν έχουν κανένα ιδιαίτερο προσόν για να διοικούν. Όλοι κι ο καθένας."
Από αυτή την άποψη έχουμε εξαιρετική δημοκρατία, ειδικά πρόσφατα. Είναι σαφές ότι η "παρέα του Μαξίμου" δεν έχει κανένα απολύτως προσόν για να διοικεί.
Αλλά είναι πράγματι αυτή η δημοκρατία που θέλουμε; Είναι ακόμα και η λειτουργία των κομμάτων, όπου θεωρητικά τουλάχιστον οι πολιτικές θέσεις συζητούνται πολιτικά και ψηφίζονται από συλλογικά όργανα και ολομέλειες χωρίς εμφανή βαθιά γνώση του αντικειμένου, με απώτερο σκοπό την μεταγραφή τους σε απαιτούμενες ενέργειες διακυβέρνησης αργότερα, ο καλύτερος τρόπος για να έχουμε πραγματικά λαϊκή κυριαρχία;
Μήπως πρέπει να μην απαξιώνουμε σχήματα όπου καθαρά θα πρέπει να δεχτούμε ότι η προτεραιότητα είναι να συζητηθούν πρώτα οι συγκεκριμένες ενέργειες που πρέπει να υπάρξουν για να έχουμε κράτος δικαίου, σεβασμό, μέριμνα και υποστήριξη του πολίτη, υπηρεσίες υγείας και παιδείας για όλους, και αυτές οι ενέργειες να μετουσιωθούν σε πολιτική;
Πότε τελικά θα έχουμε περισσότερη Δημοκρατία;
Όταν οι πολιτικές επιλογές θα διαψεύδονται από την πραγματικότητα και το Πρόγραμμα Θεσσαλονίκης θα μεταγράφεται σε Μνημόνιο 3 με ολίγην από ακροδεξιά παράτα και στολές παραλλαγής;
Ή μήπως όταν πραγματοποιήσιμες ενέργειες θα καθορίζουν ένα λιγότερο "πολιτικό" πολιτικό πλαίσιο που θα μπορεί πράγματι να γίνει πραγματικότητα;
Όταν έγραψα τα παραπάνω σε μια ανάρτηση στο Facebook, ένας σκεπτόμενος διαδικτυακός φίλος και συνάδελφος, μου επισήμανε:
«Το βασικό διακύβευμα στην πολιτική ζωή είναι να μπορείς να διαλέξεις εσύ το μοντέλο διακυβέρνησης κι όχι να αποδεχθείς ένα υπάρχον (ακόμα χειρότερα ένα «δοτό» από πάνω) ως το μοναδικό και να κάνεις διαχείριση. Οι τεχνοκράτες είναι τόσο χρήσιμοι στη διακυβέρνηση μιας χώρας όσο θα ήταν ένας πιλότος σε ένα αεροπλάνο χωρίς σχέδιο πτήσης και πύργο ελέγχου. Έχουν δύο επιλογές: Αν είναι ανεξάρτητοι, να πετάνε σε κύκλους μέχρι να τελειώσουν τα καύσιμα. Αν δεν είναι, να πάρουν το σχέδιο που τους έχει έρθει «από πάνω» και να πάνε το αεροπλάνο εκεί που λέει αυτό αδιαφορώντας για τον προορισμό που είχαν στο μυαλό τους οι επιβάτες.»
Βρήκα την παρομοίωση πολύ ενδιαφέρουσα, και θα την χρησιμοποιήσω σε αυτή την επέκταση του αρχικού μου άρθρου.
Φανταστείτε το εξής πείραμα. Περίπου διακόσιοι επιβάτες σε ένα αεροδρόμιο, βρίσκονται (με την θέληση τους) σε μια αίθουσα όπου συμφωνούν να αποφασίσουν συλλογικά και δημοκρατικά για έναν προορισμό διακοπών και τον τρόπο μετάβασης. 
Μία ομάδα από καμιά δεκαριά αποφασίζει ότι τελικά δεν θέλει να πάει διακοπές, μαχαιρώνουν έναν συνεπιβάτη που δεν τους άρεσε η φάτσα του, και (στο πείραμα μας μόνον, δυστυχώς ...) πάνε άμεσα στην φυλακή. 
Μια δεύτερη ολιγομελής ομάδα, αποφασίζει ότι θα έχουν τις πιθανότητες για τις καλύτερες διακοπές υπό την ηγεσία μιας συμπαθούς μεσήλικης συνταξιούχου, η οποία δούλευε στο ταξιδιωτικό γραφείο του μπαμπά της για πολλά χρόνια (το οποίο γραφείο χρεοκόπησε και έκτοτε φέσωσε πελάτες και προμηθευτές, αλλά αυτά δεν τα λέμε και δυνατά). 
Μια άλλη ομάδα από καμιά πενηνταριά, θέλουν να μην αλλάξει τίποτε από τα αρχικά τους σχέδια διακοπών, και για να βρουν διέξοδο τσακώνονται εάν αντιπρόσωπος τους θα είναι ένας βιβλιοπώλης τουριστικών οδηγών, ένας συμπαθής ανεπάγγελτος ταβλαδόρος, ένας μορφωμένος νεαρός του οποίου ο μπαμπάς έχει υπάρξει διευθυντής αεροδρομίου, ή ένας σεκιουριτάς που κλείστηκε κατά λάθος στην αίθουσα, και δεν θα ταξιδέψει αλλά θέλει τους πει που να πάνε. 
Μια τέταρτη πολυπληθής ομάδα απο κάτι λιγότερο απο εκατό άτομα, εκλέγουν με ψηφοφορία μια κεντρική επιτροπή απο κουλάτους τύπους που ταξιδεύουν πολύ, και βάζουνε επικεφαλής ένα συμπαθητικό νέο ζευγάρι. Μέσα από εκτεταμένη συζήτηση και αλλεπάλληλες ψηφοφορίες, καταλήγουν στο ‘πρόγραμμα αεροδρομίου’ που λέει: «Ο προορισμός μας είναι αδιαπραγμάτευτος και είναι δημοκρατικό δικαίωμα των επιβατών να επιβάλλουν με την ψήφο τους το δικαίωμα διακοπών στο καλύτερο μέρος του κόσμου». 
Η πέμπτη ομάδα, ολιγομελής και αυτή με καμμιά δεκαριά άτομα, αναθέτει τον συντονισμό σε εναν μάλλον χαρισματικό δημοσιογράφο (ας τον πουμε Σταύρο;), ο οποίος ανακαλύπτει έναν πιλότο και έναν μηχανικό αεροσκαφών ανάμεσα στους επιβάτες. Αυτοί οι τρεις συμφωνούν ότι με τα διαθέσιμα αεροσκάφη ο πιο λογικός προορισμός για διακοπές είναι η δυτική Κρήτη. Οι άλλοι επιβάτες καταγγέλλουν την ομάδα για μη δημοκρατικές διαδικασίες που επέβαλλαν οι τεχνοκράτες κολλητοί του Σταύρου και για διαπλοκή καθότι η κουνιάδα του μπατζανάκη του Σταύρου διατηρεί ψιλικατζίδικο στα Χανιά. 
Τα σχέδια παρουσιάζονται σε όλους τους επιβάτες. Επιλέγεται το σχέδιο της τέταρτης ομάδας. Μετά την απογείωση με το Ντορνιέ καταλαβαίνουν ότι αφενώς δεν χωράγανε όλοι οι επιβάτες και δεν ητανε καλη ιδεα να πανε δυο ανά καρέκλα και οι μισοί στον διάδρομο, τα καύσιμα δεν φτάνουν για την Τζαμάϊκα, άσε που συμπαθητικός κυβερνήτης δεν εχει πετάξει ούτε χαρταετό. Το αεροπλάνο καταρρίπτεται στη νοτιανατολική Αλβανία, με τους περισσότερους επιβάτες επιζώντες αλλά βαριά τραυματισμένους.
Εγώ είμαι βέβαιος ότι θα είχα ενταχθεί στην τελευταία ομάδα: αυτήν που έχασε τις εκλογές, λοιδωρήθηκε, και κατηγορήθηκε. Και θα έθετα τώρα το ερώτημα: τι πρέπει να είχαμε κάνει διαφορετικά; Να είχαμε άλλον αρχηγό; Να βάζαμε έναν καρδιοχειρούργο και έναν αρχιτέκτονα να κοιτάξουν τα σχέδια πτήσης; Να είχαμε ψηφίσει δημοκρατικά μια ομάδα για την εκπόνηση του σχεδίου; Να είχαμε πει ψέμματα για τον προορισμό; Να είχαμε πλακωθεί με αυτούς που λέγανε ψέμματα για μας; Να είχαμε κάνει πιο κατανοητό σε όλους, τους τεχνικούς περιορισμούς του σχεδίου πτήσης; 
Ας επανέλθω όμως στην πολιτική, μακριά από το πείραμα αεροδρομίου. Μήπως πρέπει εν τέλη κάποια πολιτικά κόμματα να είναι λίγο "απολιτίκ"; Συνειδητά όμως. Να εκλέγει μια ολομέλεια συνέδρων ολιγομελή όργανα από την βάση, και να τα εξουσιοδοτεί να εργαστούν με την υποστήριξη εμπειρογνωμόνων για να προτείνουν σοβαρές και συγκεκριμένες ενέργειες σε τομείς διακυβέρνησης. Αυτές οι ενέργειες να μεταγραφούν από μια επίσης δια της ψήφου εξουσιοδοτημένης ομάδας πολιτικών επιστημόνων σε ένα κατανοητό πολιτικό πλαίσιο που θα απορρέει από τις ενδεδειγμένες ενέργειες, και όχι αντίστροφα όπως είναι το "κανονικό". Είμαι ο μόνος που έχει βαρεθεί να ακούει εξαιρετικές "πολιτικές θέσεις" που δεν μεταφράζονται ποτέ σε ενέργειες και δεν μπορούν να υλοποιηθούν - συνήθως επειδή αυτές είναι αδύνατες στην πολιτικο-οικονομική συγκυρία που ζούμε;
Μήπως τελικά για να έχουμε περισσότερη Δημοκρατία πρέπει (παραφράζοντας τον πολύπαθο Τσε) να γίνουμε επαναστάτες ζητώντας το ρεαλιστικό;