Παρασκευή, 14 Οκτωβρίου 2016

Ελεγεία για την Κεντροαριστερά


Μέχρι και πριν δέκα περίπου χρόνια, την εποχή που γεννήθηκαν τα παιδιά μας, αστειευόμουνα ότι εάν διάβαζα την επιστημονική βιβλιογραφία με την ίδια προσήλωση με την οποία διάβαζα λογοτεχνία και εκλαϊκευμένη επιστήμη, θα ήμουνα ένας πραγματικά εξαίρετος επιστήμονας. Δέκα χρόνια αργότερα, και ενώ η μεγάλη μου αδυναμία επιστημονικά παραμένει η αποσπασματική γνώση της βιβλιογραφίας, την οποία καλύπτω με πολυάριθμες συνεργασίες, συζητήσεις και συμμετοχές σε συνέδρια, ουσιαστικά σταμάτησα να διαβάζω και "έξω-επιστημονικά". Τα τελευταία λίγα χρόνια ειδικά, κατάφερα να διαβάσω ελάχιστα: το κουραστικό αλλά διαφωτιστικό «Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος», μια μνημειώδη προσπάθεια του Antony Beevor να συνοψίσει τα γεγονότα του μεγάλου πολέμου σε όλα τα μέτωπα, τo υπέροχo ιστορικό μυθιστόρημα «Μέμνων» και τον ιδιότυπο αλλά γοητευτικό  «Αύγουστο» του John Williams. Το βιβλίο που διαβάζω αυτές τις μέρες, μετά από μήνες λογοτεχνικής ραστώνης, είναι το “Hillbilly Elegy” («Ελεγεία για τους βλάχους», θα το μετέφραζα, ελπίζοντας να μην παρεξηγηθώ απο τους Βλάχους). Λίγο αυτοβιογραφία, λίγο ιστορία, λίγο κοινωνιολογία, μια «συναρπαστική εξέταση της κοινωνικής τάξης, του πολιτισμού, και του αμερικάνικου ονείρου» - ακριβώς αυτό που έλεγε στο «ηλεκτρονικό εξώφυλλο».

Μα τι σχέση έχει η Γιαγιά με το Μάγκνουμ στο πίσω κάθισμα, η εξαρτημένη μητέρα, η προβληματική αδερφή και ο χαρισματικός Τζέι Ντι (ο συγγραφέας) με την πολύπαθη Κεντροαριστερά; Μικρή, αλλά ενδιαφέρουσα, θα σας απαντούσα. Την δεκαετία του ’60 και του ’70, η «Ζώνη της Σκουριάς» στα Αππαλάχια γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη απο τα ορυχεία και την βιομηχανία ατσαλιού. Στις μέρες μας, η περιοχή έχει βυθιστεί σταδιακά στην φτώχεια και την εξάρτηση. Έχει αφήσει το Δημοκρατικό της παρελθόν, υποστηρίζοντας σε μεγάλα ποσοστά το Ρεπουμπλικανικό κόμμα, και πρόσφατα τον ανεκδιήγητο Ντόναλντ Τραμπ.  Κάτι σαν την Κεντροαριστερά στην Ελλάδα. Το ένδοξο αγωνιστικό και πρωτοποριακό της παρελθόν, έχει βυθιστεί στην μιζέρια της πολυδιάσπασης και της απομόνωσης από τον μεγάλο όγκο του εκλογικού σώματος.

Ο Τζέι Ντι Βανς, έφυγε από την μιζέρια του Κεντάκυ, σπούδασε Νομική στο Γέϊλ, και συνεχίζει μια πολλά υποσχόμενη καριέρα και ζωή. Πως τα κατάφερε; Κατά την γνώμη μου; Απέφυγε να δει στην Γιαγιά την χοντρή γριά με το 45άρι που κάποτε έβαλε φωτιά στον παππού του επειδή γύρισε μεθυσμένος στο σπίτι, και είδε την γυναίκα που θα θυσίαζε τα πάντα για αυτόν και πίστεψε σε αυτόν. Απέφυγε να δει στην μητέρα του την εξαρτημένη από χάπια γυναίκα που άλλαζε συντρόφους μέσα σε μέρες ή βδομάδες, και είδε μια νέα γυναίκα που προσπάθησε σκληρά να σπουδάσει νοσοκόμα και να κάνει τα λίγα που μπορούσε για αυτόν και την αδερφή του. Δεν είδε στον πατέρα του αυτόν που το εγκατάλειψε ως παιδάκι, αλλά αυτόν που τον φιλοξένησε όταν του το ζήτησε ως έφηβος και προσπάθησε άτσαλα να τον βοηθήσει. Δεν επικέντρωσε στην πλειονότητα των άχρηστων δασκάλων του, αλλά ξεχώρισε τους δυο-τρεις που μπορούσαν να τον εμπνεύσουν.

Η Κεντροαριστερά λοιπόν θα φύγει από την μιζέρια της, όταν σταματήσουμε να μιλάμε για τις αδυναμίες της να κρυσταλλώσει σε ένα σώμα με μια συμπαγή ιδεολογία και για την ένδεια της σε μεγάλους ηγέτες.

Η Κεντροαριστερά θα φύγει προς την εξουσία όταν δούμε αυτά που μας ενώνουν: την πίστη μας σε ένα κοινωνικό κράτος που εγγυάται και εποπτεύει, στην παιδεία και στην υγεία για όλους, στην ισονομία, στα εργασιακά δικαιώματα αλλά και στις υποχρεώσεις, στην σημασία της αγοράς και της επιχειρηματικότητας, στον κεντρικό ρόλο της Ευρώπης στην ευημερία, στην συνεργασία και στην ανάπτυξη όλων των πολιτών της.

Η Κεντροαριστερά θα βρει ηγέτη όταν σταματήσει να αναλύει τις αδυναμίες του Σταύρου, της Φώφης, του Γ.Α.Π. , του Βενιζέλου, και άλλων.  Πρέπει να ονειρευτούμε το πρόσωπο με την ενέργεια του Σταύρου, το κομματικό ένστικτο της Φώφης, το επικοινωνιακό χάρισμα του Γιώργου, την ευφυΐα του Βενιζέλου, την οργανωτικότητα του Καμίνη, την επαναστατικότητα του Μπουτάρη,  τις ικανότητες συντονισμού της Διαμαντοπούλου, την επιστημονική επάρκεια του Στουρνάρα, την πατρική φιγούρα του Παπαδόπουλου,  το όραμα του Σημίτη. Αλλά δεν είναι δυνατόν πλέον να ονειρευτούμε αυτούς προσωπικά. Η ηγεσία της Νέας Κεντροαριστεράς θα βρεθεί μέσα από τους τριαντάρηδες του σήμερα, και τους σαραντάρηδες του αύριο – ή έστω του σήμερα. Μέσα από μια ομάδα ή και σε ένα ίσως πρόσωπο στο οποίο θα επενδύσουν καλόπιστα όλοι οι παραπάνω, μέσα από ένα σχήμα έξω από κομματικές ισορροπίες, έξω από εκλογές που θα είναι απλά οι αναμετρήσεις των ηγετών των συνιστωσών ενός νέου πολυσυλλεκτικού κομματικού χώρου.

Ο Μπιλ Κλίντον έγινε πρόεδρος στα 47 του, ο Ομπάμα στα 48, οι Κάμερον, Ρούτε, και Τρυντώ πρωθυπουργοί πριν τα 45. Η δικιά μας κεντροαριστερά ανακυκλώνει πιθανούς ηγέτες που έχουν περάσει εδώ και καιρό τα 50, και άδικα ή δίκαια έχουν φθαρεί μέσα στην παράνοια της κρίσης και των μνημονίων.

Η δήθεν Αριστερά του Υπαρκτού Σουρεαλισμού και της συμπόρευσης με συντηρητικούς μισαλλόδοξους εθνικιστές παραπαίει.  Η δήθεν Κεντροδεξιά του δήθεν «καλύτερου βιογραφικού της χώρας» υποθάλπει την βαθιά συντηρητική Δεξιά των δικών μας παιδιών και παμπάλαιων συμφερόντων μια αστικής τάξης που στην ουσία της δεν υπήρξε ποτέ. Τα μισαλλόδοξα ασπόνδυλα του δήθεν πατριωτισμού μαζεύουν απελπισμένους μαυρίζοντας με βία, μίσος και απαισιοδοξία το μέλλον όλων μας. Οι Κομουνιστές προσηλωμένοι δογματικά σε οικονομικές θεωρίες ενός περασμένου αιώνα και σε μια εργατική τάξη που δεν υπάρχει πλέον παρά μόνον στην φαντασία τους, αδυνατούν να προσφέρουν λύσεις.

Η ηγεσία της σημερινής κεντροαριστεράς παραμένει σχεδόν ιδεοληπτικά περιχαρακωμένη σε ολιγομελείς σχηματισμούς και σε κινήματα που είτε κλείνουν σύντομα μισό αιώνα ζωής είτε στερεύουν σιγά-σιγά μετά από λίγους μήνες ορμητικής παρουσίας. Οι ειλικρινείς και φιλότιμες προσπάθειες ναυαγούν όταν προτάσσονται οι κομματικές σκοπιμότητες και επικρατεί ένας ιδιότυπος πολιτικός αυτισμός, που ακόμα και όταν δεν είναι στενά συμφεροντολογικός, πνίγει την προσπάθεια για κάτι πραγματικά καινούριο.

Μα είναι τελικά αυτό το κείμενο ελεγεία ή νεκρολογία για την Κεντροαριστερά; Θα σας απαντούσα ότι αυτό εξαρτάται από τις μελλοντικές επιλογές όλων μας.