Πέμπτη, 2 Φεβρουαρίου 2017

Η ανάγκη για μια νέα Παιδεία


Οφείλω να ομολογήσω, ότι τα περισσότερα άρθρα μου τα γράφω μάλλον παρορμητικά. Η θεματολογία αντλείται από πρόσφατα ερεθίσματα, και συνήθως είναι ψυχολογικά φορτισμένα, αν και ελπίζω να διαβάζονται ψύχραιμα. Το άρθρο αυτό σκεφτόμουνα αν πρέπει να το γράψω για δυο-τρεις εβδομάδες, και μόλις σήμερα το αποφάσισα.

Απο ένα υπέροχο σχολικό κτίριο.
Ας ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα, πρώτα από όλα. Δεν είμαι εδικός στον τομέα της Εκπαίδευσης σε καμία βαθμίδα. Δεν έχω καμία απολύτως ειδίκευση στην διδασκαλία σε οποιοδήποτε επίπεδο, και καμία απολύτως εμπειρία. Ως ερευνητής, έχω διδάξει και διδάσκω σε αυστηρά εξειδικευμένο πλαίσιο, μεταπτυχιακούς και κυρίως μεταδιδακτορικούς επιστήμονες. Έχοντας όμως παιδιά στο Δημοτικό και Γυμνάσιο και βλέποντας μέσω φίλων διάφορα εκπαιδευτικά συστήματα και πρακτικές, δεν μπορώ παρά να έχω άποψη για τα τόσο σημαντικά αυτά θέματα. Ακόμα και εάν οι ώρες που έχω περάσει μελετώντας στατιστικές ή συστήματα εκπαίδευσης είναι περιορισμένες, το θέμα με έχει απασχολήσει αρκετές φορές, και έχω γράψει κάποια άρθρα, εδώ και εδώ και εδώ και εδώ.

Στο τελευταίο απ΄ αυτά τα κείμενα έγραφα:

"Η έκρηξη του όγκου της πληροφορίας και η ελεύθερη ουσιαστικά πρόσβαση σε αυτή μέσω του διαδικτύου, οφείλουν να αλλάξουν τον ρόλο του σχολείου. Το σχολείο πλέον καλείται να καλλιεργήσει την δυνατότητα να θέτουμε τα ερωτήματα που θα είναι ικανά να αξιολογούν την πληροφορία, τα ερωτήματα που θα αποσκοπούν στην παραγωγή νέας γνώσης, και τα ερωτήματα που θα οδηγούν στη συνεχή επαγγελματική αυτοβελτίωση, μέσω της κριτικής πρόσβασης στην πληροφορία."

Το διαδίκτυο, άλλαξε και αλλάζει την συμπεριφορά μας σε σχεδόν όλες τις εκφάνσεις της προσωπικής και κοινωνικής μας ζωής: ενημέρωση για τις νεότερες ειδήσεις και προϊόντα, αγορές, εκπαίδευση,υγεία, διασκέδαση, διακοπές, και φυσικά και την πολιτική μας συμπεριφορά. Τόσο η άνοδος του αντί-εμβολιαστικού κινήματος, η διάδοση των ανοησιών της ομοιοπαθητικής, όσο και η εκλογή του καροτόμαλλου και καροτόμυαλου νέου πλανητάρχη, αλλά και η άνοδος του "δικού μας" Αρτέμη είναι φαινόμενα που, τουλάχιστον εν μέρη, οφείλουν την διάδοση τους στο διαδίκτυο.

Είναι πραγματικά πικρή ειρωνεία ότι το διαδίκτυο που αναπτύχθηκε από ιδεολόγους επιστήμονες με σαφή πρόθεση να εκδημοκρατίσει την πρόσβαση στις πληροφορίες, έχει οδηγήσει σε μια αποχαύνωση του πληθυσμού. Ο μέσος πολίτης, δεν έχει τα εφόδια για να δει τη διαφορά μεταξύ πραγματικότητας και ψέματος, μεταξύ λογικής και πλάνης, μεταξύ των πειραματικά δοκιμασμένων και αυστηρά ρυθμιζόμενων επιλογών υγειονομικής περίθαλψης και των διαφόρων τσαρλατάνων της ομοιοπαθητικής και του αντί-εμβολιασμού.

Είναι περισσότερο σαφές από ποτέ, ότι πρέπει να αλλάξουμε την προσέγγισή μας στην εκπαίδευση - να διδάξουμε στα παιδιά τη λογική, την επιστήμη και την κριτική σκέψη.

Αυτό σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα ήδη αλλάζει. Η έμφαση δεν είναι πλέον στην αφομοίωση της πληροφορίας, αλλά στην κριτική ανάκτηση της και στην αξιολόγηση της. Στην Ελλάδα, ασχολούμαστε ιδεοληπτικά σχεδόν με το σύστημα εισαγωγής στην ανώτερη και ανώτατη εκπαίδευση, αποφεύγοντας να μιλήσουμε για πραγματικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις.

Ορισμένα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσαν πιθανόν να είναι, η άμεση κατάργηση του μοναδικού βιβλίου και της "διδακτέας ύλης" σε όλες τις βαθμίδες, η συνεχής αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μονάδων (μαθητών και εκπαιδευτικών) με σύγχρονες μεθόδους βασισμένες κυρίως σε τεστ δεξιοτήτων και πολύ λιγότερο στην ικανότητα αφομοίωσης της ύλης, η απεμπλοκή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης από τη είσοδο στην τριτοβάθμια και η αυτονόμηση της τελευταίας, αλλά και η σταδιακή αυτονόμηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας από την κατοχύρωση επαγγελματικών δικαιωμάτων.

Η μεγαλύτερη πρόκληση για οποιαδήποτε Ελληνική Κυβέρνηση - αυτοδύναμη, πολυκομματική, οικουμενική - είναι η ουσιαστική αναμόρφωση της Παιδείας από την προ-νηπιακή ηλικία μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες της. Η - πολύπαθη - Αριστεία πρέπει να πάψει να θεωρείται αυτοσκοπός, και να θεωρηθεί επιτέλους φυσική συνέπεια ενός στιβαρού, σύγχρονου και κοινωνικού εκπαιδευτικού ιστού.