Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Το ελληνικό παράδοξο με τα γενόσημα.


Ένας βασικός στόχος της χρήσης τον «γενόσημων» φαρμάκων (φάρμακα των οποίων η δραστική ουσία δεν καλύπτεται πλέον από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) είναι η μείωση του φαρμακευτικού κόστους. Η λήξη ισχύος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και ο ανταγωνισμός για την παραγωγή ενός φαρμάκου, θα πρέπει να οδηγήσουν σε μείωση των τιμών αυτού του φαρμάκου. Ωστόσο, ενώ οι τιμές των γενόσημων φαρμάκων πράγματι μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, σε ορισμένες χώρες, παρά την ύπαρξη φθηνότερων γενόσημων, οι τιμές των πρωτότυπων φαρμάκων αυξάνονται. Αυτό το φαινόμενο, που φαινομενικά αντιβαίνει τους νόμους της αγοράς, ονομάζεται «το παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων».

Μια ματιά στην έκθεση του ΟΟΣΑ για την διείσδυση των γενόσημων φαρμάκων μας δείχνει ότι στην Ελλάδα το 2015 ο όγκος πωλήσεων των γενόσημων φαρμάκων ήταν το 24% του συνολικού όγκου πωλήσεων, ανώ η αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν το 23% του συνολικού κύκλου εργασιών του κλάδου του φαρμάκου. Δηλαδή, εφόσον ο όγκος πωλήσεων και αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν η ίδια περίπου, η χρήση των γενόσημων στην Ελλάδα συμβάλει στην κρατική δαπάνη το ίδιο με τα πρωτότυπα φάρμακα. Στην Ευρωζώνη αλλά και στις χώρες του ΟΟΣΑ φυσικά, αυτό είναι και πάλι διαφορετικό: ο όγκος πωλήσων των γενόσημων είναι περίπου στο 50% ενώ η αξία τους γύρω στο 25% - δηλαδή η φαρμακευτική δαπάνη για γενόσημα είναι η μισή σε σχέση με ίσο όγκο πωλήσεων πρωτοτύπων. Σε συγκεριμένες χώρες μάλιστα, όπου το δημόσιο σύστημα υγείας λειτουργεί σωστά, οι αριθμοί είναι σχεδόν σοκαριστικοί: η Ολλανδία, έχει επιτύχει όγκο πωλήσεων 72% με αξία μόλις 17%: τον τριπλάσιο όγκο πωλήσεων απο την Ελλάδα, με τα δυο τρίτα του κόστους. 

Ενώ δηλαδή στο γενικό «παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων» η τιμή του πρωτότυπου φάρμακου αυξάνεται, στο «Ελληνικό παράδοξο»  το οικονομικό κέρδος για το σύστημα υγείας από τα γενόσημα, είναι πολύ περιορισμένο σε σχέση με την διεθνή εμπειρία. 

Ο νόμος 90552/2016 ρυθμίζει κάποιες από αυτές τις στρεβλώσεις: τα αποτελέσματα αναμένονται. Αλλά, κρίνοντας από τις κραυγές των ιθαγενών κατασκευαστών εναντίον του νόμου που φυσικά “σκοτώνει την εγχώρια επιχειρηματικότητα”, η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία μπορεί να εκλειφθεί ακόμα και θετικά από κάποιους “κακοπροαίρετους”.

Σε προηγούμενο άρθρο μου, είχα θίξει την εξέλιξη της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα. Έγραφα ότι «από τότε που μπήκαμε στο Ευρώ, και μέχρι και το 2003-2004 η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα ήταν πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το 2009 γίναμε πρωταθλητές στην φαρμακευτική δαπάνη (και στην Ευρωλίγκα), ενώ πλέον το 2015 βρισκόμαστε στον μέσο όρο».

Η προσαρμογή αυτή, σίγουρα έγινε και βάση συγκεριμένων στόχων των μνημονίων, αλλά σίγουρα υπήρξε και η πολιτική βούληση και συνεργασία. Σίγουρα επίσης, δεν έχουν παρουσιαστεί μεγάλες ελλείψεις σε φάρμακα, αν και δυστυχώς πολλές θλιβερές ιστορίες έχουν γραφεί για μακρόχρονα ασθενείς, καρκινοπαθείς, και άλλους που έχουν δυσοκλία πρόσβασης στα φάρμακα. Εξίσου σίγουρα όμως, ανάμεσα στο 2005 και το 2010, πρέπει να έγινε τεράστια κατάχρηση – ορισμένες πηγές εκτιμούν ότι οι υπερβολές της φαρμακευτικής δαπάνης αυτή την εποχή συνέβαλλε με 40 δις στο δημόσιο χρέος. 

Στον χώρο του φαρμάκου έχουν σαφώς γίνει τεράστιες καταχρήσεις, σε μεγάλο βάθος χρόνου, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ την «υπόθεση Novartis». Η απόδοση ποινικών ευθυνών όπου υπάρχουν (δεν υπάρχουν παντού) είναι θέμα της δικαιοσύνης, και είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, η οποία αμφιβάλλω αν θα στεφθεί απο επιτυχία. Η σωστή λειτουργία του χώρου του φαρμάκου όμως απο εδώ και πέρα, είναι ένα μέγιστο πολιτικό ζήτημα, με τεράστιες επιπτώσεις στην δημόσια υγεία και την οικονομία, και δεν έχουμε την πολυτέλεια να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος.

Υ.Γ. Μια επισήμανση του κ. Σ.Κ. σε συζήτηση στο FB, είναι ότι ο πίνακας αφορά τις τιμές αποζημίωσης και όχι τις λιανικές. Ο ασφαλισμένος πληρώνει τη διαφορά λιανικής και τιμής αποζημίωσης, για αυτό και στα πρωτότυπα φάρμακα πληρώνει παραπάνω. Άρα, τα γενόσημα είναι το ίδιο ακριβά με τα πρωτότυπα για το κράτος, όχι για τους μεμονωμένους ασθενείς. Το κείμενο προσαρμόστηκε από την αρχική μορφή του για να αντανακλά σωστά αυτή την επισήμανση.