Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2018

Μέμνων


O Μέμνων από τη Ρόδο, Έλληνας στην καταγωγή, υπήρξε σημαντικός στρατιωτικός διοικητής στην Περσική Αυτοκρατορία, πριν και κατά την κατάκτηση της από τον Μέγα Αλέξανδρο. Κατά την διάρκεια μιας μάλλον σύντομη εξορίας του στην Μακεδονία, γνωρίστηκε στην Πέλλα με το νεαρό τότε πρίγκιπα Αλέξανδρο. Κυρίως όμως, τότε απέκτησε μια πλήρη εικόνα του Φιλίππου ως κυβερνήτη, στρατιωτικού ηγέτη και διπλωμάτη και πείστηκε τόσο για την πρόθεση του να εισβάλει στην Περσία όσο και για την βαθιά δυσαρέσκεια των υπόλοιπων Ελλήνων έναντι της μακεδονικής ηγεμονίας.

Όταν ο Αλέξανδρος εισέβαλε στην Περσική αυτοκρατορία, ο Μέμνων έδωσε διάφορες συμβουλές στον Δαρείο, ανάμεσα τους και να υιοθετήσει την τακτική της "καμένης γης" μια και ο Αλέξανδρος δεν είχε καλές γραμμές εφοδιασμού, αλλά και να ενορχηστρώσει μια εξέγερση στην Ελλάδα, για αντιπερισπασμό. Ο Δαρείος αρχικά δεν τον άκουσε, αλλά μετά την ήττα στη μάχη του Γρανικού τον διόρισε διοικητή των δυτικών σατραπειών. Κατά την υπεράσπιση της Αλικαρνασσού, ο Μέμνων σχεδόν απέκρουσε την επίθεση του Αλεξάνδρου: έχει υποστηριχθεί ότι ίσως και να άφησε την πόλη στον Αλέξανδρο σκόπιμα, ώστε να τον τραβήξει πιο μέσα στην αυτοκρατορία, εξαντλώντας τις γραμμές ανεφοδιασμού του και κερδίζοντας ταυτόχρονα χρόνο για το πραγματικό σχέδιο του. Ο Μέμνων αφενός  ήταν σε διαπραγματεύσεις με τους Σπαρτιάτες για να επιτεθούν στις Μακεδονικές φρουρές της ηπειρωτικής Ελλάδας και να αναγκάσουν τον Αλέξανδρο να διακόψει την προέλαση του,  αλλά αφετέρου ξεκίνησε αμέσως μετά την πτώση της Αλικαρνασσού μια ναυτική επιχείρηση κατακτώντας την Χίο και το μεγαλύτερο μέρος της Λέσβου, ώστε να τις χρησιμοποιήσει για μια πλήρη επίθεση στην σχετικά αφύλακτη Μακεδονία. Το σχέδιο του πήγαινε καταπληκτικά, μια και ο Δημοσθένης, άρχισε να προετοιμάζει την Αθήνα μαζί με άλλες ελληνικές πόλεις για επανάσταση εναντίον του Αλεξάνδρου, ενώ η Σπάρτη άρχισε να προετοιμάζεται για πόλεμο.

Ο Μέμνων, ο άνθρωπος που εάν έμενε ζωντανός ίσως είχε καταδικάσει τον Αλέξανδρο στην ιστορική ανυπαρξία ως τον υπερφιλόδοξο ανυπόμονο νεαρό απόγονο του Φίλιππου, με τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια ιστορία, πέθανε από την μόλυνση ενός μάλλον επιπόλαιου τραυματισμού κατά τη διάρκεια της τελικής πολιορκίας της πόλης της Μυτιλήνης. Το ιδιοφυές σχέδιο του απέτυχε, μια και ο γιος του, Φαρνάβαζος, απέτυχε να το εκτελέσει σωστά. Κατά τραγική ειρωνεία, ο γιός της γυναίκας του Μέμνωνα, Βαρσίνης, με τον Αλέξανδρο, Ηρακλής, απέτυχε να κερδίσει την ηγεσία του Μακεδονικού στρατού μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου (παρά την βοήθεια του Νέαρχου), και δολοφονήθηκε.

Αυτά τα ιστορικά γεγονότα , περιγράφονται πολύ όμορφα στο εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα του Scott Odden, "Memnon". Ο Μέμνων, ως ήρωας του μυθιστορήματος, εξηγεί σε ένα ενδιαφέρον απόσπασμα τους λόγους για τους οποίους θεωρούσε την Αθηναϊκή Δημοκρατία αποτυχημένο πολίτευμα. Ο κυριότερος λόγος, ότι θεωρούσε ότι η δυνατότητα του μονάρχη για άμεση δράση είναι πιο σημαντική από τον εκτενή διάλογο που προϋποθέτει το δημοκρατικό πολίτευμα πριν παρθεί οποιαδήποτε απόφαση. Ο Αλέξανδρος, είμαι βέβαιος ότι θα συμφωνούσε μαζί του.

Η σημερινή δημοκρατία, έχει στην ουσία αναγνωρίσει αυτό το πρόβλημα, και έχει προσφέρει μια λύση: τον διαχωρισμό της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, συνδυάζοντας την δυνατότητα για άμεση δράση από την κυβέρνηση με τον κεντρικό ρόλο του διαλόγου αλλά και της θέσπισης κανόνων στην Βουλή. Το ίδιο και τα πολιτικά κόμματα δίνουν σημαντική εξουσία στον επικεφαλής τους για να έχει την δυνατότητα να αντιδρά άμεσα και αποτελεσματικά, αλλά διαθέτουν πολιτικά συμβούλια και κεντρικές επιτροπές ή συναντήσεις αντιπροσώπων, όπου παίρνονται οι πολιτικές αποφάσεις.

Εάν ο Μέμνων ή και αργότερα ο Αλέξανδρος, πριν πεθάνουν είχαν παραδώσει την εξουσία τους σε έναν εξίσου καλό επικεφαλής, ίσως η ιστορία του κόσμου μας να ήταν διαφορετική. Στις μέρες μας, οι πολιτικές αποφάσεις δεν γίνονται με τους ίδιους δραματικούς όρους ζωής και θανάτου.  Επίσης, το κληρονομικό δικαίωμα έχει αντικατασταθεί από δημοκρατικές διαδικασίες που έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν συχνά απρόσμενες λύσεις όταν ενεργοποιηθούν στον σωστό χρόνο και με τον σωστό τρόπο.