Δευτέρα, 17 Φεβρουαρίου 2020

Προαπαιτούμενα για μια πραγματική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.


Η μεγαλύτερη ίσως παθογένεια του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος συνοψίζεται στην αντίληψη "να πάρει το παιδί μου ένα χαρτί από το Πανεπιστήμιο, να έχει μια καλύτερη δουλειά, ένα καλύτερο μέλλον". Δεν κατακρίνω εδώ ούτε την αγωνία των γονιών για ένα καλύτερο μέλλον, ούτε καν την αντίληψη του μέσου Έλληνα γονιού ότι αυτό που θεωρεί ο ίδιος καλύτερο για τα παιδιά του έχει μεγαλύτερη σημασία από την άποψη των ίδιων τον παιδιών του (συχνά, τα παιδιά είναι 25άρηδες που μετά από έξι χρονάκια Πανεπιστήμιο πρέπει να πάνε να πάρουνε και ένα "εμπηέη" που "χρειάζεται στην αγορά").

Θα μου επιτρέψετε μια κάπως αυθαίρετη όσο και απλοϊκή ανάλυση της σύγχρονης κοινωνίας και των αναγκών της.

Η σύγχρονη κοινωνία χρειάζεται πρώτα από όλα σωστούς επαγγελματίες: από εξειδικευμένους εργάτες στις οικοδομές (με γνώσεις των υλικών, νέων διαδικασιών, κανόνων ασφαλείας), προσωπικό με καλή μόρφωση στην εστίαση (με Αγγλικά και μία άλλη γλώσσα, σε μια οικονομία που βασίζεται στον τουρισμό), υδραυλικούς και ηλεκτρολόγους με γνώσεις απλών νέων λύσεων για εξοικονόμηση ενέργειας, ξυλουργούς με βασικές γνώσεις σχεδίασης σε υπολογιστή, μηχανικούς αυτοκινήτων με καλή γνώση των νέων ηλεκτρονικών συστημάτων, πωλητές με καλή γνώση των προϊόντων τους, και πολλά άλλα, όπως ο χιλιοτραγουδισμένος ψυκτικός από το Μπουρνάζι.

Η δεύτερη ομάδα είναι η ομάδα των τεχνολόγων. Εδώ έχουμε μεγάλες ομάδες με πιο απαιτητική εκπαίδευση. Τεχνολόγους ιατρικών μηχανημάτων, νοσηλευτές αρκετών ειδικοτήτων, προγραμματιστές υπολογιστών, στρατιωτικούς και αστυνομικούς, οδοντοτεχνίτες, εργοθεραπευτές και φυσιοθεραπευτές, και πολλά άλλα.

Τέλος, έχουμε την ομάδα των επιστημόνων. Γιατρούς, δικηγόρους, φυσικούς επιστήμονες όλων των αποχρώσεων (χημικούς, φυσικούς, βιολόγους, κτλ), μηχανικούς όλων των ειδικοτήτων, οικονομολόγους, κοινωνικούς και πολιτικούς επιστήμονες, ιστορικούς, αρχαιολόγους, και πολλούς άλλους. 

Εσκεμμένα δεν ανέφερα τους εκπαιδευτικούς: όχι διότι τους ξέχασα, αλλά θεωρώ ότι είναι μια ιδιότυπη ομάδα επιστημόνων αλλά και τεχνολόγων που χρειάζεται να ειδικευθούν στην εκπαίδευση, και όχι να μπορεί να είναι αυτοδίκαια εκπαιδευτικοί με βάση την βασική τους ειδίκευση ως στο πρώτο πτυχίο. Υπάρχουν φυσικά εξαιρέσεις (π.χ. νηπιαγωγοί) αλλά θεωρώ ότι π.χ. ένα ιστορικός μηχανικός θα μπορούσε να γίνει εξαιρετικός δάσκαλος με μια μεταπτυχιακή εκπαίδευση.


Και φυσικά δεν αγνοώ την απαίτηση για κινητικότητα: όλα τα παραπάνω είναι ενδεικτικά και όχι "κάστες".

Στην Ελλάδα φυσικά που τα είπαμε όλα Πανεπιστήμια, κάθε άλλο παρά ευνοούμε αυτή την διάκριση. 

Ναι, είμαι εκτός κλίματος. Και δεν είμαι "ειδικός". Και ναι, το παραπάνω απλοποίησα υπερβολικά κάποια πράγματα. Αλλά η γενική εικόνα είναι αυτή που χρειαζόμαστε για να επιχειρήσουμε να δομήσουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που σέβεται τον μαθητή που θα γίνει είτε επαγγελματίας, είτε τεχνολόγος, είτε επιστήμονας, και δεν θα φτιάχνει κάστες "αποτυχόντων" και "επιτυχόντων" σε Πανελλαδικές εξετάσεις ψευδεπίγραφης αριστείας και μαθημάτων πληροφορικής από το νηπιαγωγείο.

Σάββατο, 25 Ιανουαρίου 2020

Ένα διαφορετικό Δημοτικό σχολείο ...


Και τα δύο παιδιά μας πήγαν στο δημόσιο Ολλανδικό σχολείο της γειτονιάς μας, χωρίς πολύ σκέψη. Έχουν περάσει πλέον 11 χρόνια που έχουμε παιδιά σε αυτό το μικρό σχολείο (μόλις ένα τμήμα - και ούτε καν - σε κάθε τάξη) και σκέφτηκα να καταθέσω την εμπειρία μου. Θα αποφύγω απευθείας συγκρίσεις με το Ελληνικό σχολείο - διότι πλέον δεν ξέρω και τι συμβαίνει - αλλά σίγουρα θα εστιάσω στα θέματα τα οποία έστω και λανθασμένα βλέπω να είναι διαφορετικά. Δεν πιστεύω ότι μπορεί να μεταφερθεί αυτό το πρότυπο στην Ελλάδα, ούτε καν πιστεύω πως πρέπει. Αλλά έχει ενδιαφέρον να σας το παρουσιάσω και να σκεφτείτε.
Τα ιδιωτικά σχολεία (ορίζω εδώ ως ιδιωτικά τα σχολεία που απαιτούν πληρωμή διδάκτρων, όχι τα σχολεία που δεν ανήκουν στο κράτος αλλά επιδοτούνται στο κράτος, και είναι τα περισσότερα) είναι ελάχιστα και ο συνολικός αριθμός παιδιών που πηγαίνει σε αυτά είναι περίπου στο 2%: διδάσκουν στα Αγγλικά, και απευθύνονται κυρίως σε παιδιά με αλλοδαπούς γονείς και μεγάλο εισόδημα (στο Άμστερνταμ ένα ιδιωτικό κοστίζει 15-20,000 τον χρόνο).

Τα σχολεία είναι κατά κανόνα μικρά και αρκετά σε κάθε γειτονιά και έχουν μικρές - ιστορικές κυρίως διαφοροποιήσεις. Το δικό μας σχολείο ιστορικά ανήκει σε προτεσταντική οργάνωση, αλλά αυτό δεν εμποδίζει την προβολή για Χριστουγεννιάτικη ταινία στην τελευταία τάξη του Δημοτικού το ... Life of Brian , αλλά ούτε να γίνεται συζήτηση στην τάξη και εργασίες για διάφορες θρησκείες (στα σχολεία του κράτους δεν γίνει καμία απολύτως συζήτηση για την θρησκεία στο Δημοτικό, ούτε καν ως ιστορικό φαινόμενο).

Τα παιδιά πάνε στην 1η τάξη - κάτι σαν προνήπιο - ακριβώς όταν γίνουν 4 χρονών. Την επόμενη των γενεθλίων τους. Η μετάβαση από τη 2α στην 3η (στη 3 αρχίζουν να διαβάζουν και να γράφουν, είναι αντίστοιχη της 1ης στην Ελλάδα) γίνεται με βάση την απόφαση των δασκάλων και των γονιών. Τα παιδιά που έχουν γεννηθεί από Ιούλιο μέχρι και Ιανουάριο μπορεί εύκολα να "μείνουν" μια σχολική χρονιά παραπάνω στην 2α, με κοινή απόφαση δασκάλων και γονιών, αν δεν αισθάνονται άνετα. Αυτό συχνά βοηθά στην καλύτερη απόδοση στο μέλλον αλλά και κοινωνικά.

Υπάρχουν διακοπές κάθε 6-8 εβδομάδες, είτε μιας βδομάδας, είτε δυο, είτε καλοκαιρινές διακοπές 6 εβδομάδων. Η ιδέα είναι τα παιδιά να μην "καίγονται" και να έχουν σχυνά ελεύθερο χρόνο.

Δεν υπάρχει διάβασμα στο σπίτι, και σε καμία μα καμία περίπτωση δεν περιμένει το σχολείο από τους γονείς να "διαβάσουν" τα παιδιά στο σπίτι. Η δουλειά γίνεται μέσα στο σχολείο που διαρκεί από τις 8:30 έως τις 15:00 και τις Τετάρτες 8:30 - 12:00 (κάποια σχολεία προτιμούν 8:30 -14:00 καθημερινά).

Το μεσημέρι υπάρχει διάλειμμα 45 λεπτών για φαγητό, όπου η επιτήρηση γίνεται από γονείς που πληρώνονται για αυτή την υπηρεσία, ή ωρομίσθιους εργαζόμενους, οι δάσκαλοι έχουν διάλειμμα. Δεν υπάρχει "καντίνα", και υπάρχει αυστηρή σχετικά πολιτική στο φαγητό: σοκολάτες, γλυκά, πατατάκια, κτλ, δεν είναι αποδεκτά.

Υπάρχουν μόνο Δάσκαλοι. Δεν υπάρχουν ειδικότητες για Γυμναστική, Αγγλικά. Υπολογιστές, Καλλιτεχνικά - αυτά τα κάνουν οι δάσκαλοι. Στο σχολείο κάποιος δάσκαλος έχει σχεδόν πάντα μια ειδίκευση σε ανίχνευση δυσλεξίας ή άλλων μαθησιακών δυσκολιών, και κάποιος έχει γνώσεις ψυχολογίας.

Ο διευθυντής δεν είναι δάσκαλος, αλλά "μάνατζερ" που δεν διδάσκει - αν και καμιά φορά οι δάσκαλοι τον ... αφήνουν να κάνει π.χ. μουσική αν π.χ. ξέρει να παίζει καλή κιθάρα.

Οι δάσκαλοι δουλεύουν για το σχολείο και υπάρχει μεγάλη κινητικότητα. Σε ένα σχολείο με 10-12 δασκάλους, μόνο ένας έχει μείνει εκεί τα τελευταία δέκα χρόνια. Απολύσεις δεν έχουν υπάρξει όμως, με μια εξαίρεση (... η κατοχή και διανομή παιδικής πορνογραφίας είναι λόγος άμεσης απόλυσης), αλλά σίγουρα έχουν υπάρξει "ενθαρρύνσεις" για να αλλάξει  ένας δάσκαλος περιβάλλον, χωρίς εμφανείς εντάσεις. Μια και υπάρχει έλλειψη σε δασκάλους, πρόβλημα ανεργίας δεν υπάρχει - το αντίθετο.

Τα τμήματα είναι 26-30 παιδιά. Συχνά μπορεί π.χ. η 4η και η 5η Δημοτικού να είναι ένα τμήμα, ή ακόμα και τα μισά παιδιά της 5ης να είναι μαζί με της 4ης και τα άλλα μισά με της 6ης. Μην με ρωτήσετε πως, αλλά δουλεύει, και μάλιστα πολύ καλά.

Οι δάσκαλοι δεν πληρώνονται καλά για τα δεδομένα της χώρας. Συχνά δουλεύουν part time (3 μέρες, σχεδόν όλοι) από επιλογή τους, διότι ο χαμηλός σχετικά μισθός δεν προσελκύει κανένα, το επάγγελμα προσελκύει ανθρώπους που τους αρέσει πραγματικά η διδασκαλία αλλά και εκτιμούν τον προσωπικό χρόνο τους και τις λίγες μέρες εργασίας.

Υπάρχει συνεχής παρακολούθηση της επίδοσης των μαθητών σε αριθμητική και γλώσσα (κατανόηση κειμένου, ορθογραφία) δύο φορές τον χρόνο, με βάση κάποιες δεξιότητες και όχι την "ύλη". Οι εξετάσεις είναι κοινές για όλα τα σχολεία (με εξαιρέσεις, αλλά ας μην πάμε εκεί ...). Η σχετική βαθμολογία του κάθε τμήματος και του σχολείου είναι μέσο αξιολόγησης των διδασκόντων και της σχολικής μονάδας.

Η σχετική βαθμολογία του μαθητή αλλά κυρίως η γνώμη των διδασκόντων στις δυο τελευταίες τάξεις, χρησιμεύει για την "συμβουλή" για τον κύκλο σπουδών στο Γυμνάσιο (τρεις ταχύτητες, αλλά αυτά θα κάτσω να τα γράψω μετά τα 200 like).