Σάββατο, 15 Δεκεμβρίου 2018

Hora Est!


Από τον Απρίλιο που έγινα καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης, έχω παραστεί σε εφτά δημόσιες παρουσιάσεις διδακτορικών, ως μέλος της "αντιπολίτευσης" - η επιτροπή των καθηγητών που "εξετάζει" το υποψήφιο διδάκτορα λέγεται στα Ολλανδικά "oppositie" όπως λέγεται και στο κοινοβούλιο η αντιπολίτευση! Η όλη διαδικασία είναι περισσότερο μια παράσταση για την οικογένεια και τους φίλους, για αυτό άλλωστε η παλιομοδίτικες ενδυμασίες: οι αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί, και είναι θέμα εγωισμού να δοθούν σωστές απαντήσεις  σε έξυπνες ερωτήσεις. Η διαδικασία των ερωταπαντήσεων τελειώνει μετά από 45 λεπτά ακριβώς, με την είσοδο του "επιστάτη" (pedel) που εμφανίζεται με μαύρες ρόμπες, βαριές αλυσίδες και ένα σκήπτρο - σύμβολα εξουσίας. Χτυπά το σκήπτρο και ανακοινώνει: "hora est". Ο χρόνος τελείωσε. Η επιτροπή αποσύρεται, συζητά τυπικά το διδακτορικό και υπογράφει τον πάπυρο.



Στην Ολλανδία, το Πανεπιστήμιο κρατά ακόμα κύρος. Ίσως λόγο της μικρής πρόσβασης φοιτητών, μια και λιγότερο από 20% του συνόλου των αποφοίτων προτιμά τα ΑΕΙ, με πάνω από 50% στα ΤΕΙ, ενώ οι υπόλοιποι ακολουθούν επαγγελματική εκπαίδευση. Ίσως για αυτό τον λόγο, ίσως και για άλλους κοινωνικούς και πολιτισμικούς λόγους, τα Πανεπιστήμια της Ολλανδίας (δημόσια, όλα) χαίρουν εκτίμησης.

Αντίθετα, ίσως ο θεσμός που έχει απαξιωθεί περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην Ελλάδα την δεκαετία της κρίσης, πρέπει να είναι το Ελληνικό Δημόσιο Πανεπιστήμιο.

Εικόνες από λαθρέμπορους μέχρι βαποράκια  πίσω από τα κάγκελα του Ασύλου των Πανεπιστημίων του Αθηναϊκού κέντρου, ο σκουπιδότοπος του Αριστοτέλους, και άλλα καθόλου τιμητικά για το Ελληνικό Πανεπιστήμιο δεσπόζουν στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης. Και είναι αληθινά, απαράδεκτα, και θλιβερά, και πρέπει να σταματήσουν.

Συγχρόνως, το απόλυτα θεμιτό και λογικό αίτημα για να επιτραπεί η ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην Ελλάδα ("μη κερδοσκοπικών" όπως καθορίζεται συχνά - λανθασμένα κατά την γνώμη μου) , παρουσιάζεται ως η μαγική λύση που μέσω του περίφημου ανταγωνισμού θα βοηθήσει τα σημερινά Πανεπιστημιακά ιδρύματα να τα πάνε καλύτερα.

Αυτά τα θέματα τα έχω συζητήσει στο ιστολόγιο, και η άποψη μου για αυτά δεν αλλάζει δραματικά. Πέρα από αυτά όμως, υπάρχει γενικά μια υφέρπουσα πεποίθηση ειδικά σε κύκλους του "κινήματος αντί-ΣΥΡΙΖΑ" ότι ο ΣΥΡΙΖΑ καταδιώκει την έρευνα και την καινοτομία. Ισχύει όμως αυτό; Σε ένα από τα πρώτα μου άρθρα στον Ελληνικό τύπο, το τέλος του 2014, λίγο πριν την αναρρίχηση των Συριζανέλ στην εξουσία κατέληγα: "Η Ελλάδα με βάση το απόλυτο ποσό αλλά και το ποσοστό του ΑΕΠ που επενδύεται στην έρευνα, τα πάει εξαιρετικά σε σχέση με την συντριπτική πλειοψηφία άλλων Ευρωπαϊκών χωρών. Τα πάει όμως μάλλον άσχημα ή μέτρια σε σχεση με το (κουτσουρεμένο λόγω ύφεσης) ΑΕΠ της, για τον απλό λόγο οτι ελάχιστο ποσοστό του ΑΕΠ επενδύεται στην έρευνα. Από τα μικρότερα στην Ευρώπη, και λιγότερο από το 1/3 του Ευρωπαϊκού στόχου για 2.1% επί του ΑΕΠ (0.69%)". Άλλαξε κάτι από τότε; Όταν γράφτηκε η παραπάνω παράγραφος τα στοιχεία του ΟΟΣΑ δίνανε στοιχεία για το 2012 (0.7%, διορθωμένο από το 0.69%). Το 2016 αυτό το ποσοστό έφτασε το 1.009%. Σε απόλυτες τιμές, από 1,847 εκ. δολάρια, έφτασε 2,577 εκ. δολάρια: Δηλαδή η σημερινή κυβέρνηση επέτυχε μια αύξηση μια αύξηση των χρημάτων που δίνουμε σε έρευνα και τεχνολογία στην Ελλάδα κατά 40%! Και αυτό σε ένα τοπίο, όπου π.χ. η Γερμανία είχε αύξηση μόλις 8%, η Γαλλία 10% και το Ηνωμένο Βασίλειο 13%.

Ο ΣΥΡΙΖΑ φυσικά, έχει κάνει τεράστια λάθη στην εκπαίδευση, με μεγαλύτερο αυτό της αλόγιστης συνένωσης ΑΕΙ και ΤΕΙ, και την υποτίμηση της τεχνολογικής εκπαίδευσης, που θα έπρεπε να ενισχύεται αντί στην ουσία να απαξιώνεται αναβαπτιζόμενη ως Πανεπιστημιακή. Ο ΣΥΡΙΖΑ εδώ που τα λέμε έχει κάνει  τεράστια λάθη σχεδόν παντού φυσικά. Και για αυτό, όσον αφορά τον ΣΥΡΙΖΑ, hora est.

Σύντομα, η επιτροπή, εμείς, οι πολλοί της πολύπαθης δημοκρατίας μας, θα αποσυρθούμε για να ρίξουμε τα ψηφοδέλτια μας.

Θα σας καλούσα να αναρωτηθείτε για το εξής εσείς ειδικά που θεωρείτε τον ΣΥΡΙΖΑ ανίκανη κυβέρνηση (και είναι, ας θυμηθούμε το εξάμηνο Γιάνη στην Οικονομία, την πολιτική στα ΑΕΙ, την αδυναμία μεταρρυθμίσεων για την επιχειρηματικότητα, και πολλά άλλα). Ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα στην ανικανότητα του αύξησε την δαπάνη για την έρευνα και την τεχνολογία κατά 40%. Ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα στην ανικανότητα του και την ιδεοληψία του υπέγραψε και εκτέλεσε σωστά το απαραίτητο τέταρτο μνημόνιο. Ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα στην ανικανότητα του έβγαλε τα μεγαλύτερα πλεονάσματα στον προϋπολογισμό. Ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα στην ανικανότητα του μείωσε τo υπόλοιπο επιστροφών ΦΠΑ σε επιχειρήσεις από 2.72 δις ευρώ το τέλος του 2014, στα 0.88 δις τον Σεπτέμβριο του 2018. Ο ΣΥΡΙΖΑ μέσα στην ανικανότητα του εισέπραξε φέτος μέχρι τον Μάιο 0.656 δις από αυτούς που χρωστούν στο δημόσιο, έναντι 0.396 δις το 2014. Και σκεφτείτε, για να βελτιώσει έστω και αυτά ο ΣΥΡΙΖΑ, πόσο ανίκανοι πρέπει να ήταν οι προηγούμενοι; Πόσο; 

Τι αλλάζει στην πραγματικότητα ο Κυριάκος στην ΝΔ; Όχι τι υπόσχεται. Τι αλλάζει. Ποια είναι τα πρόσωπα με τα οποία θα κυβερνήσει η ΝΔ; Ο Πατούλης; Ο Μαρκογιαννάκης-ανεψιός; Ο (μάλλον ικανός) ξάδερφος του Μπακογιάννης; Ο Βορίδης και ο Γιωργιάδης από τις νεολαίες του Παπαδόπουλου; Ο Αυγενάκης των καταγεγραμμένων συνομιλιών με ναρκέμπορους; Αυτοί είναι η λύση για να φύγει ο ΣΥΡΙΖΑ;

Το θέμα δεν είναι απλά να φύγει ο ΣΥΡΙΖΑ από την κυβέρνηση. Το θέμα είναι τι θα έρθει μετά.

Και, το Ποτάμι, είναι ίσως η μόνη πολιτική δύναμη που με βάση την πορεία, τα πρόσωπα, και το πρόγραμμα της μπορεί να κάνει κάτι για το "μετά".




Κυριακή, 4 Νοεμβρίου 2018

Η ομιλία μου στο 3ο συνέδριο



Ο Σταύρος, στην πιο ώριμη ίσως ομιλία του μέχρι σήμερα, τελείωσε λέγοντας ότι "θέλω την Ελλάδα αλλιώς". Σωστά. Όλοι μας εδώ θέλουμε την Ελλάδα αλλιώς. Αλλά για να πω την αλήθεια, μου θύμισε λίγο την κόρη μου που όταν ήταν περίπου τεσσάρων χρονών - όσο φέτος το Ποτάμι - λόγω της αδυναμίας της να μας εξηγήσει με σαφήνεια τι θέλει, μας είχε πει: "Θέλω αυτό που θέλω, και το θέλω τώρα". Το Ποτάμι στα τέσσερα χρόνια του όμως, μας οφείλει μεγαλύτερη σαφήνεια.

Δεν αρκεί να λέμε τι θέλουμε στην εξαιρετική καμπάνια του "θέλω". Δεν αρκεί να ακούμε τα "θέλω" του κόσμου. Οφείλουμε και να διαμορφώσουμε τα "θέλω".

Θα δώσω ένα παράδειγμα: είπαν πολλοί σήμερα ότι θέλουμε μη κρατικά Πανεπιστήμια. Φυσικά, σε μια σύγχρονη Ευρωπαϊκή χώρα, είναι αυτονόητο ότι πρέπει να αλλάξει το άρθρο 16 και να έχουμε μη κρατικά Πανεπιστήμια. Αλλά πρέπει να διευκρινίσουμε σε αυτό το σημείο και πως το κράτος θα διαφυλάξει το άριστο δημόσιο πανεπιστήμιο. Ναι, το άριστο, το εξαιρετικό, Δημόσιο Πανεπιστήμιο. Λέμε ότι φύγανε δεκάδες χιλιάδες γιατροί, μηχανικοί, επιστήμονες στην Αγγλία στην Γερμανία, στην Αγγλία ... που σπούδασαν όλοι αυτοί; Στο Δημόσιο Πανεπιστήμιο σπούδασαν. Οφείλουμε να το διαφυλάξουμε. Αλήθεια, πόσα από τα 100 καλύτερα Πανεπιστήμια της Ευρώπης είναι ιδιωτικα; Ένα; Δύο;  Οφείλουμε να διαφυλάξουμε το Δημόσιο Πανεπιστήμιο, αλλά και τους γονείς και φοιτητές των νέων μη κρατικών Πανεπιστημίων, ώστε να δώσουν τα χρήματα τους στο παράρτημα του Harvard που θα έρθει στην Ελλάδα και όχι στο παράρτημα του Southeast Anglia Polytechnic.

Πέρα από τα "θέλω" λοιπόν, οφείλουμε την καταγραφή ανά τομέα προτεραιοτήτων πολιτικών θέσεων και δράσεων. Στο πλαίσιο πιθανόν των "κενών περιεχομένου" πέντε τομέων προτεραιότητας για το Ποτάμι - που άδικα ο αγαπητός μου Μίλτος Κύρκος χαρακτήρισε κενούς περιεχομένου: επειδή είναι στο χέρι μας να τους δώσουμε περιεχόμενο και τεχνοκρατικά και πολιτικά.

Καταγραφή των πολιτικών μας θέσεων και δράσεων λοιπόν: Λακωνική. Εύληπτη. Σαφής.

Καλώ το νέο Πολιτικό Συμβούλιο που θα εκλεγεί με το νέο καταστατικό, να θέσει ως προτεραιότητα την παραγωγή ενός σαφούς πολιτικού προγράμματος που θα καθορίσει τις μετεκλογικές μας συνεργασίες - μετά τις εκλογές - αλλά κυρίως θα καθορίσει το πολιτικό πλαίσιο στην βάση του οποίου θα ζητήσουμε από τον Ελληνικό λαό να μας στείλει στην επόμενη Βουλή.

Κυριακή, 21 Οκτωβρίου 2018

Δημοκρατία και Διαδίκτυο.


Η Δημοκρατία όταν ξεκίνησε, υπήρξε επαναστατική διότι επέτρεψε σε μια σημαντική μειοψηφία του πληθυσμού (αυτή των ελεύθερων ανδρών) να αποφασίζουν ως σύνολο - και όχι ως άτομα - για τις τύχες της πόλης-κράτους.


Η Δημοκρατία όταν "επανευρέθηκε" μέσα από τα γραπτά των Ελλήνων φιλοσόφων, πέρασε από διάφορες μορφές και μετασχηματισμούς για περισσότερο από δύο αιώνες, μέχρι να κατασταλάξει με την βιομηχανική επανάσταση στην "καθολική" ψήφο των ανδρών. Μόνο μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, σταδιακά, η δημοκρατία καθιερώθηκε ώστε να περιλαμβάνει την πραγματικά καθολική ψήφο όλων των ενήλικων πολιτών, ανδρών και γυναικών. Σταδιακά και πάλι, βλέπουμε από τους ίδιους τους πολίτες που μετά από αρκετές χιλιετίες ανθρώπινου πολιτισμού έχουν δικαίωμα με την ψήφο τους να καθορίζουν το μέλλον τους, να απεμπολούν συστηματικά αυτό το δικαίωμα τους, μέσω της αποχής αλλά όχι υποχρεωτικά και της αδιαφορίας.
Η ιδέα της εκπροσώπησης των τοπικών κοινωνιών μέσα από αντιπροσώπους σε διάφορα θεσμικά πολιτικά σώματα - π.χ. βουλή, γερουσία - έρχεται κυρίως από τον 19ο αιώνα. Η επιλογή αυτής της μορφής δημοκρατίας ήταν σαφής: η πληροφορία αργούσε να διαχυθεί, τα περισσότερα ζητήματα και ανησυχίες ήταν τοπικού ενδιαφέροντος, και η εκπροσώπηση των τοπικών κοινωνιών στην κεντρική διοίκηση ήταν κύριο ζητούμενο. Στο 21ο αιώνα, η πληροφορία διαχέεται με ασύλληπτους ρυθμούς σε σχέση με αυτούς που υπήρχαν όταν καθιερώσαμε τις αρχές της δημοκρατίας μας και τα τοπικά ζητήματα μπορούν να φτάνουν στην κεντρική αλλά και στην περιφερειακή διοίκηση με ταχύτητα και ακρίβεια. Το διαδίκτυο κυριαρχεί, φέρνοντας μαζί του τεράστια πλεονεκτήματα στην ενημέρωση, στην επικοινωνία, στην ανταλλαγή απόψεων. Η άμεση πρόσβαση στους πολίτες, χωρίς το παλαιότερα αναπόφευκτο "φιλτράρισμα" των εφημερίδων, του ραδιοφώνου, και της τηλεόρασης, είναι η τεράστια ευκαιρία για να ενισχυθεί η λαϊκή βούληση και να ανθίσει η δημοκρατία. Γιατί όμως αυτή η τεράστια ευκαιρία του διαδικτύου, φαίνεται να συμπίπτει με την άνοδο του λαϊκισμού; Είναι το γεγονός τυχαίο, ή υπάρχει αιτιώδης συνάφεια;

Εάν θεωρήσουμε ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια, γιατί το διαδίκτυο γίνεται φορέας λαϊκισμού, θεωριών συνωμοσίας, και εκμετάλλευσης από επιτήδειους ή και αδίστακτους πολιτικούς, ενώ άλλες ιδέες ευδοκιμούν λιγότερο σε αυτό; Αλλά αλήθεια, μήπως στην πραγματικότητα ευδοκιμούν και οι τεκμηριωμένες, επιστημονικές και τεχνοκρατικές ιδέες για την πολιτική στο διαδίκτυο; Πιστεύω πως ναι. Και πιστεύω πως δεν αγνοούνται. Απλά, πιστεύω ότι το υπάρχον πολιτικό σύστημα - με αρχή του την εκπροσώπηση των τοπικών κοινωνιών μέσω βουλευτών που εκλέγονται ως τοπικοί εκπρόσωποι από φυσική ψηφοφορία κάθε κάμποσα χρόνια - αποτυγχάνει να αποτυπώσει την μεταστροφή των πολιτών στην διαδικτυακή αντί της φυσικής επικοινωνίας. Κάπου εκεί γίνεται και μια ιδιόμορφη επιλογή, όπου μέσα από μια σειρά μηχανισμών που αδυνατώ να κατανοήσω αλλά υποψιάζομαι, στις κάλπες καταλήγουν λιγότερο οι περισσότερο πραγματικά ενημερωμένοι πολίτες και περισσότερο οι ιδεοληπτικοί διαφόρων αποχρώσεων. Υπάρχει κάποια αλλαγή του πολιτικού συστήματος που θα μπορούσε να επιτρέψει την έκφραση της πραγματικά καθολικής λαϊκής βούλησης; Ποιος οφείλει να είναι ο ρόλος των κομμάτων σε μια τέτοια διαδικασία; Είναι ουτοπική η διαρκής ανανέωση των εκπροσώπων στην Βουλή μέσω μηχανισμών που να επιτρέπουν την διαρκή επιβεβαίωση αλλά και άρση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους εκπροσώπους τους; Είναι ο ρόλος των κομμάτων με την στερεότυπη έννοια τους πλέον επιθυμητός, ή μπορούμε να συζητάμε για δυναμικές, μεταβαλλόμενες, συσπειρώσεις εκπροσώπων στις οποίες συμμετέχουν οι πολίτες και οι εκπρόσωποι τους ανάλογα με τα διαρκώς μεταβαλλόμενα δεδομένα; Μπορούν μέσα από τέτοιες διαδικασίες να προκύψουν δυνατές και μακρόβιες δημοκρατικές κυβερνήσεις που ελέγχονται από τους αντιπροσώπους των πολιτών και κυβερνούν με βάση τους νόμους με λιγότερες πολιτικές εξαρτήσεις από κομματικά αλλά και εγκληματικά και επιχειρηματικά σκοτεινά συμφέροντα; Η δικιά μου απάντηση είναι ότι μάλλον αυτά είναι ουτοπικά. Αλλά κάποια βήματα όπως π.χ. η διαδικτυακή ψήφος για όλους, η παρουσία περισσότερων βουλευτών που χαίρουν της εμπιστοσύνης πολλών κομμάτων και δεν εκλέγονται μόνον μέσα από την κομματική ψήφο με την ταυτόχρονη παρουσία λιγότερων τοπικών εκπροσώπων στην Βουλή, αλλά ακόμα και η σταδιακή και όχι "τετράχρονη" ανανέωση της Βουλής, είναι βήματα που μπορούν να ανανεώσουν την Δημοκρατίας μας. Γιατί να μην ξεκινήσει μια αλλαγή του τρόπου με τον οποίο εκφράζεται και πραγματοποιείται η λαϊκή βούληση από την Ελλάδα; Αρκούμαστε στο γεγονός ότι στην Ελλάδα γεννήθηκε η Δημοκρατία, ή θα θέλαμε να λέμε ότι στην Ελλάδα αναγεννήθηκε η Δημοκρατία;

Σάββατο, 6 Οκτωβρίου 2018

Μετρώντας την Αριστεία - ιδρύματα


Αυτή την εποχή δημοσιεύεται μια από τις λίστες κατάταξης των Πανεπιστημίων όλου του κόσμου, αυτή του Times Higher Education. Η αναδημοσίευση της κατάταξης των Ελληνικών Πανεπιστημίων σε αυτή την λίστα, είναι αφορμή για αψιμαχίες ανάμεσα στους Αριστομάχους και τους Αριστοκλάστες, μια και σχεδόν όλες οι δημοσιεύσεις συνοδεύονται από σχόλια του τύπου είτε "Τραγωδία: Κανένα Ελληνικό Πανεπιστήμιο στα πρώτα 100" είτε "Επιτυχία: Το Πανεπιστήμιο [] στις πρώτες 500 θέσεις". Γενικά, θεωρώ τις κατατάξεις αυτές κάτι ανάμεσα σε άχρηστες και κωμικές. Μετά από τριάντα σχεδόν χρόνια στα Πανεπιστήμια και στην Έρευνα, έχοντας δώσει εκατοντάδες ομιλίες σε Ευρώπη, Αμερική, Ασία, έχω μάθει απλά να κρίνω για το επίπεδο των προπτυχιακών τα "Τμήματα" ή τις "Σχολές" και για την έρευνα τις Ερευνητικές Ομάδες.

Με άλλα λόγια, αν ο γιος μου και η κόρη μου θελήσουν να πάνε Πανεπιστήμιο, δεν θα τους συμβουλεύσω να κοιτάξουν καμία κατάταξη, αλλά το Πρόγραμμα Σπουδών και την φοιτητική μέριμνα (για να μπορούν να αφοσιωθούν στις σπουδές τους χωρίς προβλήματα). Αν συνεχίσουν σε μεταπτυχιακά, θα τους πω να κοιτάξουν αν υπάρχουν ανάμεσα στους οργανωτές κορυφαία εργαστήρια για να κάνουν την πρακτική τους. Φυσικά, έχω τις εξειδικευμένες γνώσεις για κάποια θέματα, αλλά και τις γνωριμίες που χρειάζονται για άλλα θέματα, και μπορώ να τους καθοδηγήσω. Πολλοί γονείς δεν έχουν αυτές τις γνώσεις, που είναι δύσκολο να έχει ο υποψήφιος φοιτητής χωρίς σωστή προετοιμασία στο σχολείο. Έτσι, οι κατατάξεις είναι ίσως χρήσιμες, εάν χρησιμοποιηθούν προσεχτικά - αν και ο μέσος Έλληνας υποψήφιος φοιτητής ή γονιός δύσκολα θα βρεθεί στο δίλημμα "Οξφόρδη, ΜΙΤ ή Καρολίνσκα;".

Εδώ όμως θέλω να συζητήσω την πολιτική διάσταση του θέματος. Ακούγεται συχνά ότι "η Ελλάδα οφείλει να έχει ένα Πανεπιστήμιο στα 100 πρώτα". Και φυσικά βγαίνουν διάφορα συμπεράσματα για το γιατί δεν ισχύει. Το σύνηθες συμπέρασμα είναι ότι φταίει η αριστερή ανομία, ο νεποτισμός, η απουσία ανταγωνισμού από ιδιωτικά Πανεπιστήμια, και άλλα. Αναρωτήθηκα λοιπόν, τι θα μας έλεγε μια αναλυτική προσέγγιση αυτών των υποθέσεων εργασίας: ας δούμε τα κριτήρια με βάση τα οποία γίνεται η κατάταξη των Πανεπιστημίων, και ας δούμε πως εξηγείται η πορεία των Ελληνικών Πανεπιστημίων.

Ας αρχίσουμε με μια σημαντική ερώτηση. Οφείλει η Ελλάδα να έχει τουλάχιστον ένα Πανεπιστήμιο στα 100 πρώτα; Στα 100 πρώτα Πανεπιστήμια, υπάρχουν 40 από τις ΗΠΑ, 11 από το Ηνωμένο Βασίλειο, 8 από την Γερμανία, 7 από την Ολλανδία, 6 από την Αυστραλία, 5 από τον Καναδά, και από 1-3 από Κίνα, Χονγκ Κονγκ, Σουηδία, Ελβετία, Γαλλία, Ιαπωνία, Σιγκαπούρη, Νότια Κορέα, Βέλγιο, Φιλανδία. Όλες αυτές οι χώρες είναι απλά πιο πλούσιες από την Ελλάδα. Η Ελλάδα με το ιστορικό της ΑΕΠ, δεν οφείλει να έχει κανένα Πανεπιστήμιο σε αυτή την λίστα. Οφείλει να φιλοδοξεί να το επιτύχει φυσικά, αλλά θα πρόκειται για απίστευτη επιτυχία με βάση τα δεδομένα.

Έχουμε σοβαρές ενδείξεις ότι  θα βελτιώσει την κατάταξη των Ελληνικών Πανεπιστημίων η δημιουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων; Οι Ευρωπαϊκές χώρες που έχουν Πανεπιστήμια στα 100 πρώτα, πλην Ηνωμένου Βασιλείου, δεν έχουν κανένα σοβαρό ιδιωτικό Πανεπιστήμιο που να ανταγωνίζεται τα Δημόσια Πανεπιστήμια τους που είναι στις 100 πρώτες θέσεις. Όσο για τις ΗΠΑ και Η.Β. τα "ιδιωτικά" τους Πανεπιστήμια που βρίσκονται στις πρώτες θέσεις είναι ανεξάρτητοι οικονομικοί κολοσσοί με τεράστια ιστορία.

Ποια είναι τα κριτήρια κατάταξης; Το 33% είναι η "φήμη" του Πανεπιστημίου στην εκπαίδευση (15%) και την έρευνα (18%): δηλαδή αυστηρά υποκειμενικό. Ένα άλλο κύριο κριτήριο (30%) καθορίζεται από τις έτερο-αναφορές των επιστημονικών εργασιών του προσωπικού. Από το υπόλοιπο 37% του "βαθμού" ξεχωρίζουν ο λόγος καθηγητών-φοιτητών (5%, όπου είμαι βέβαιος ότι πατώνουν τα Ελληνικά Πανεπιστήμια), ο λόγος "νέων διδακτόρων-καθηγητών" (6%), η προσέλκυση χρηματοδότησης για έρευνα (8.5%, με το 6% να μετράει την δημόσια χρηματοδότηση που στην Ελλάδα είναι ελάχιστη), και ένα 7.5% είναι διάφορα κριτήρια σε σχέση με την διεθνή παρουσία του Πανεπιστημίου. Η "αριστερή ανομία" πάντως, σίγουρα δεν ευθύνεται για την κατάταξη γιατί δεν προσμετράται στα κριτήρια κατάταξης.

Πως θα μπορούσαμε να βελτιώσουμε την κατάταξη του καλύτερου Ελληνικού Πανεπιστημίου στην λίστα - του Πανεπιστημίου Κρήτης που είναι στην θέση 351-400; Οι βαθμοί που αναφέρονται στην λίστα είναι οι παρακάτω πέντε:

1. Στις "έτερο-αναφορές" των επιστημονικών εργασιών (το πλέον αντικειμενικό κριτήριο για την ποιότητα της έρευνας) το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει βαθμό 88, καλύτερο από 30 από τα "100 πρώτα" της λίστας! Άρα, ερευνητικά τα πάμε πολύ καλά.

2. Στην προσέγγιση ιδιωτικών κεφαλαίων (που είναι ξεχωριστά αναφερόμενο κριτήριο αλλά μετράει μόλις 2.5%) το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει βαθμό 40, καλύτερο από 10 από τα "100 πρώτα", και μάλιστα καλύτερο από π.χ. του London School of Economics and Political Science! Άρα, αντίθετα με την θρυλούμενη "αποσύνδεση του Πανεπιστημίου από την πραγματική οικονομία", αφενός αυτή δεν μετράει και πολύ στην κατάταξη, αφετέρου τα πάμε καλά!

3. Στην "διεθνοποίηση" ο Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει σχετικά χαμηλό βαθμό: 48, ενώ το χειρότερο Πανεπιστήμιο στα πρώτα 100 έχει 56. Για να βελτιωθεί αυτή η βαθμολογία, είναι απαραίτητο να αλλάξει η γλώσσα διδασκαλίας στα Αγγλικά. Αλλιώς, ούτε ξένοι φοιτητές θα έρθουν, ούτε ξένοι καθηγητές θα έρθουν. Τον σχετικά καλό βαθμό το Πανεπιστήμιο Κρήτης τον έχει λόγω των - πολλών - διεθνών συνεργασιών του προσωπικού, και των αρκετών αλλοδαπών υποψήφιων διδακτόρων.

4 και 5: Στην "εκπαίδευση" το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει ένα ιδιαίτερα χαμηλό βαθμό: 18, ενώ το χειρότερο Πανεπιστήμιο στα πρώτα 100 έχει 40.  Στην "έρευνα" το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει εξίσου χαμηλό βαθμό: 19, ενώ το χειρότερο Πανεπιστήμιο στα πρώτα 100 έχει και πάλι περίπου 40.

Πάνω από το 50% στην "εκπαίδευση"+"έρευνα" είναι όμως η φήμη του Πανεπιστημίου: ένα υποκειμενικό κριτήριο με βάση την έρευνα της εταιρίας που δημοσιεύει την λίστα. Μια απλή διαφημιστική εκστρατεία (οργάνωση συνεδρίων, εβδομαδιαίες ομιλίες κορυφαίων καθηγητών και ξενάγηση, καταχώρηση διαφημίσεων σε διεθνή έντυπα) δεν θα άλλαζε τίποτε στην ποιότητα του Πανεπιστημίου Κρήτης, αλλά θα βελτίωνε θεαματικά την κατάταξη του. Για όλες αυτές τις ενέργειες χρειάζονται λεφτά - που ακόμα και αν υπάρχουν καλό θα ήταν να τα διαθέταμε για άλλες δράσεις, ουσίας. 

Η εικόνα των υπόλοιπων Ελληνικών Πανεπιστημίων είναι παρόμοια. Απλά το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει ιδιαίτερα καλή επίδοση στις έτερο-αναφορές και αυτό το βγάζει σε πολύ καλύτερη θέση από τα άλλα. Άρα τα συμπεράσματα παραμένουν τα ίδια. Για να βελτιώσουμε την κατάταξη των Ελληνικών Πανεπιστημίων στις λίστες, μπορούμε να κάνουμε τα εξής:

1. Να οργανώσουμε μια προσεκτική εκστρατεία δημοσίων σχέσεων, με κόστος αρκετών εκατομμυρίων, ώστε να βελτιώσουμε την "φήμη" των Πανεπιστημίων μας - αυτό θα επηρέαζε το 33% του "βαθμού".

2. Να αλλάξει η γλώσσα διδασκαλίας σε πολλά τμήματα στα Αγγλικά, ώστε να προσελκύσουμε ξένους φοιτητές και καθηγητές - αυτό θα επηρέαζε το 6% του "βαθμού".

3. Να βελτιώσουμε τον λόγο καθηγητών-φοιτητών, είτε δεχόμενοι λιγότερους φοιτητές, είτε προσλαμβάνοντας περισσότερους καθηγητές - αυτό θα επηρέαζε το 4.5% του "βαθμού".

Επειδή το (1) είναι μάλλον άνευ ουσίας, προτείνω να σκεφτούμε σοβαρά τις δύο άλλες βελτιωτικές δράσεις. Ας το τολμήσουμε.

Μετρώντας την Αριστεία - πρόσωπα


Η Καθημερινή, δημοσίευσε πρόσφατα ένα άρθρο του καθ. κ. Ιωαννίδη με θέμα τους “Ελληνες στην κορυφή της επιστήμης”, και την dream team των Ελλήνων Επιστημόνων κάτω των 45 ετών. Πριν από οτιδήποτε άλλο αισθάνομαι την ανάγκη να συγχαρώ όλους αυτούς τους επιστήμονες, μια και είμαι βέβαιος ότι με οποιαδήποτε κριτήρια, η ποιότητα τους θα ξεχώριζε. Είναι εξαιρετικοί επιστήμονες, που αξίζουν συγχαρητήρια.

Από εκεί και πέρα, το άρθρο και η λίστα είναι χαοτική. Αναμιγνύει πραγματικά φτασμένους επιστήμονες, που κατάφεραν να έχουν διεθνή αναγνώριση σε αξιοπρόσεκτα μικρές ηλικίες (το ποιο γνωστό όνομα ο εξαίρετος καθ. Κ. Δασκαλάκης) μαζί με αξιόλογα νέα παιδιά που έχουν αποδείξει αρκετά πράγματα, αλλά οφείλουν να αποδείξουν στο μέλλον πολλά περισσότερα. Αρκετοί από αυτούς τους επιστήμονες, βρέθηκαν στην λίστα επειδή έβγαλαν μια αξιόλογη δημοσίευση, ίσως - λέω ίσως - και από σύμπτωση επειδή βρέθηκαν την κατάλληλη στιγμή στο σωστό εργαστήριο (συμβαίνει, συχνά). Το λέω αυτό μετά λόγου γνώσεως: το 1999 έβγαλα ως πρώτος και αντεπιστέλλων συγγραφέας μια δημοσίευση που αυτή την στιγμή έχει σχεδόν 3,000 ετερο-αναφορές, και ήταν αρκετή να με βάλει σε μία από τις «λίστες Ιωαννίδη». Εάν θεωρήσουμε ότι έχω κάποια επιστημονική επιρροή στον χώρο μου, αυτή αντικατοπτρίζεται στη συνέχεια και στη διάρκεια της εργασίας μου μετά από αυτήν την δημοσίευση, και στην πορεία της ερευνητικής μου ομάδας σε βάθος χρόνου. Τα κριτήρια που χρησιμοποιεί ο ειλικρινά ιδιαίτερα αξιόλογος  κ. Ιωαννίδης, είναι αντίστοιχα με το να γινόταν η επιλογή Εθνικής ομάδας μπάσκετ με βάση τους πόντους – και άντε μετά να βρεις ποιός θα παίρνει τα ριμπάουντ και ποιός θα δίνει τις ασίστ. Παράδειγμα της προβληματικής μεθοδολογίας, είναι ότι ο καθ. Κ. Μιχάλης Δαφέρμος (42 χρονών), καθηγητής Αστρονομίας και Γεωμετρίας στο Cambridge, δεν είναι στην λίστα – κάτι σαν Εθνική χωρίς τον Καλάθη επειδή είναι άστοχος στα τρίποντα.

Ο κ. Ιωαννίδης τόσο στην επιστημονική του αρθρογραφία όσο και στην δημόσια παρουσία του στον Ελληνικό τύπο, βγάζει έναν απίστευτο αρνητισμό. Επειδή ξέρω ότι θα διαβάσει το άρθρο αυτό, τον παρακαλώ θερμά να δει ότι η κριτική αυτή δεν είναι προσωπική επίθεση. Τον θεωρώ ευφυή, ευγενέστατο, πνευματώδη άνθρωπο, με ευρεία μόρφωση, και είναι ένας εξαίρετος ομιλητής. Αλλά, όταν δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι τουλάχιστον η μισή έρευνα που γίνεται στον κόσμο είναι λάθος, βγάζει χολή για το Ελληνικό σύστημα Παιδείας: αυτό που του επέτρεψε να σπουδάσει αλλά και νά αναδειχθεί επιστημονικά μέσα από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Ο λίβελος που αρχίζει ως "οι δέκα στόχοι των Ελληνικών Πανεπιστημίων" είναι κείμενο που οδηγεί στην απαξίωση τα ίδια ιδρύματα που έβγαλαν τους ίδιους ακριβώς επιστήμονες που επαινεί ο κ. Ιωαννίδης. Catch 22. Στo τέλος του άρθρου, ο κ. Ιωαννίδης κάνει μια απόπειρα να τελειώσει θετικά: "Το να κάνεις σοβαρή επιστήμη και να προσφέρεις αξιοπρεπή παιδεία αποτελούν σήμερα μορφές ανταρτοπολέμου. Υποκλίνομαι σε όσους ακόμη αντιστέκονται”. Κατά την ταπεινή μου άποψη, αυτή η προσέγγιση είναι λάθος.

Την διαφορά στην επιστήμη δεν την κάνουν οι μονάδες, την κάνουν οι ομάδες. Δεν την κάνουν οι αντάρτες. Η επιστήμη είναι συνολική προσπάθεια. Ένα εξαιρετικό μυαλό, για να αναδειχθεί - και πέραν ελάχιστων εξαιρέσεων με ιδιαίτερη ψυχολογία και σε ιδιαίτερους κλάδους - πρέπει να βρεθεί στο κατάλληλο περιβάλλον, να έχει τα κατάλληλα ερεθίσματα, την κατάλληλη κριτική αλλά και τους κατάλληλους συνεργάτες – υφιστάμενους και προϊστάμενους. Η έρευνα δεν είναι προσωπική υπόθεση: πέραν από ελάχιστες εξαιρέσεις χρειάζονται γερές ομάδες σε ένα συναρπαστικό περιβάλλον. Επίσης, ένα τεράστιο ποσοστό της έρευνας – βασικής και εφαρμοσμένης – είναι εξαρτημένο από πειραματικές ερευνητικές υποδομές, που είναι μεγάλες συλλογικές και πανάκριβες προσπάθειες, που συχνά δεν μπορούν καν να υφίστανται σε μικρές χώρες λόγω κόστους. Μια αξιοπρόσεκτη εξαίρεση στα παραπάνω, την οποία εμέσως πλην σαφώς σωστά αναφέρει ο κ. Ιωαννίδης, αποτελεί ο κλάδος της άντλησης και επεξεργασίας δεδομένων απο τις δημόσιες βάσεις δεδομένων στα θέματα της ιατρικής βιολογίας και βιοτεχνολογίας (bioinformatics, computational biology, meta-analysis, κ.α.), που έχει τεράστια περιθώρια ανάπτυξης και λόγω της ιδιομορφίας της πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα στην Ελλάδα.

Ένα ρητορικό ερώτημα στο πρωτότυπο άρθρο, που συνόδευσε και τις πολλές αναδημοσιεύσεις του, είναι και το «γιατί δεν είναι ή γιατί δεν γυρνάνε όλοι αυτοί οι επιστήμονες στην Ελλάδα». Ίσως, για τους παραπλάνω λόγους όμως, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι δεν γυρνάνε διότι αρκετές μορφές έρευνας δεν θα μπορέσουν ποτέ να είναι πραγματικά ανταγωνιστικές στην Ελλάδα (στο επίπεδο του 0.1% που θέτει ως όριο αυτλη η λίστα των 45) λόγω της απουσίας κρίσιμης μάζας και υποδομών σε μια αντικειμενικά μικρή και όχι ιδιαίτερα πλούσια χώρα. Το να γυρίσουν κάποιοι από τους επιστήμονες που βρίσκονται στην λίστα των Ελλήνων στην κορυφή της επιστήμης στην Ελλάδα, θα είναι αποτυχία και για αυτούς και για την Ελλάδα. Μαζί και με άλλους νεώτερους και μη, επιστήμονες και μη, αυτή είναι η λίστα των Ελλήνων για τους οποίους οι Έλληνες πρέπει να είμαστε περήφανοι. Δεν είναι πάντα αυτοί που θα μπουν στα αμφιθέατρα να διδάξουν προπτυχιακούς οκτώ και δέκα ώρες την εβδομάδα, όπως οι «άχρηστοι» Έλληνες Πανεπιστημιακοί: για πολλούς από αυτούς, αυτό θα κατέστρεφε την προσήλωση τους στην έρευνα. Δεν είναι καν πάντα αυτοί που θα κινήσουν την οικονομία - η καινοτομία δεν συνεπάγεται απαραίτητα έρευνα του 0.1%! Η έρευνα του 0.1% και του 1% θέλει δεκάδες – και πιο συχνά εκατοντάδες - εκατομμύρια για να ξεκινήσει προς την εφαρμογή (όταν αυτή υπάρχει), και με ποσοστό αποτυχίας μεγαλύτερο του 90%. Η Παιδεία θα κινηθεί με τους ερευνητές του καλύτερου 10% (που έχουμε πολλούς). Η οικονομία θα κινηθεί με την έρευνα του καλύτερου 10%, που θα δώσει καινοτόμες ιδέες του βεληνεκούς που αντέχει η Ελλάδα. 

Ας αφήσουμε την αριστεία να αναδεικνύεται στην Ελλάδα όπως πολύ καλά ξέρει και κάνει - παράδειγμα όλοι οι εξαίρετοι Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού! Η Ελλάδα έβγαζε και βγάζει αρίστους. Έχω ζήσει σε πέντε Ευρωπαϊκές χώρες, και η Ελλάδα είναι η χώρα στην οποία βλέπω να αναγνωρίζεται και να ανταμοίβεται η αριστεία, και ηθικά, και κοινωνικά, και χρηματικά. Αναγνώριση της αριστείας στα Λύκεια (18.5/20), πολυσέλιδα αφιερώματα τους «άριστους των αρίστων» των Πανελλαδικών, υποτροφίες στους καλύτερους φοιτητές πολλών Πανεπιστημιακών Σχολών, υποτροφίες στους άριστους για μεταπτυχιακά (ΙΚΥ), υποτροφίες για άριστους επσιτήμονες (π.χ. απο το ίδρυμα Μποδοσάκη), δουλειές στο Δημόσιο για τους άριστους αθλητές μας, η αριστεία αναγνωρίζεται και τιμάται παντού.

Παρασκευή, 14 Σεπτεμβρίου 2018

Το Ποτάμι και η Πολιτική του Ταυτότητα


Για σχεδόν δύο μήνες επέλεξα να μην γράψω κάποιο πιο μακροσκελές άρθρο για το ιστολόγιο, αλλά να διατυπώσω τις πολιτικές μου ανησυχίες και διαπιστώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Με επιτυχία, μια και τόσο οι εκ δεξιών όσο και οι εξ ευωνύμων ορμώμενοι διαδικτυακοί φίλοι, γνωστοί, και ακόλουθοι, βρήκαν μια καλή ευκαιρία να διαφωνήσουν μαζί μου.

Όλες αυτές οι αναρτήσεις, είχαν ένα κοινό: προσπάθησα να αναδείξω εξίσου τα προβλήματα τόσο της αξιωματικής αντιπολίτευσης όσο και της κυβέρνησης, αλλά και αρκετά θετικά και των δύο. Η κατάληξη ήταν πάντα, ότι το Ποτάμι μπορεί να καλύψει τις αδυναμίες και των δύο, και να προσφέρει πολλά στο μελλοντικό πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας, το οποίο θα αναδειχτεί κατά την προσωπική μου εκτίμηση τον Μάιο με την ταυτόχρονη διεξαγωγή Εθνικών και Ευρωπαϊκών εκλογών. Η προσπάθεια μου αυτή είχε ένα προφανές πρόβλημα: τα επιχειρήματα μου ήταν αρνητικά. "Αυτοί τα έχουν κάνει διαχρονικά τεράστια λάθη, εμπιστευτείτε εμάς, το Ποτάμι". Για να κερδίσουμε όμως την εμπιστοσύνη των πολιτών, χρειαζόμαστε να αναδείξουμε δύο σημεία: πρώτον, γιατί η μέχρι τώρα πορεία μας δικαιολογεί την εμπιστοσύνη που μας έδειξαν αυτοί που μας ψήφισαν, και δεύτερον, γιατί το πολιτικό μας πρόγραμμα είναι εχέγγυο για να ζητήσουμε να μας ψηφίσουν και οι παλιοί μας ψηφοφόροι, αλλά και νέοι φίλοι, που είναι επιφυλακτικοί απέναντι στο εγχείρημα μας.

Το πρώτο είναι εύκολο. Το Ποτάμι κινήθηκε εντός της Βουλής με γνώμονα τις αρχές του και τις θέσεις του. Στηρίξαμε όλα αυτά τα οποία ήταν σύμφωνα με τις θέσεις μας και τις αρχές μας, και καταδικάσαμε αυτά που ήταν ενάντια στις θέσεις μας και τις αρχές μας. Το Ποτάμι κινήθηκε εντός της Βουλής με αξιοπρέπεια, σοβαρότητα, ήθος, και γενναιότητα. Ακόμα και όταν αυτό μας κόστισε βουλευτές μας, που προτίμησαν διαφορετική πορεία, συνεχίσαμε χωρίς σκοπιμότητες. Ακόμα και η περιπέτεια με το Κίνημα Αλλαγής ανέδειξε ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά μας: ότι η συμπόρευση δεν μπορεί να γίνει με βάση πολιτικάντικους υπολογισμούς, αλλά μόνον με βάση αρχές. Το λάθος μας, ότι στηρίξαμε μια προσπάθεια συμπόρευσης σε λάθος βάσεις: θέλω να ελπίζω ότι μαθαίνουμε από τα λάθη μας - που δεν είναι και λίγα, για να είμαστε ειλικρινείς. Κάναμε λάθη και χάσαμε φίλους από αυτά. Αλλά ποτέ δεν αφήσαμε τα εσωκομματικά μας λάθη και προβλήματα να μεταφερθούν στις θέσεις μας μέσα στην Βουλή.

Το δεύτερο είναι δύσκολο. Το Ποτάμι, για να πείσει ότι έχει να προσφέρει πολλά στο μελλοντικό πολιτικό σκηνικό της Ελλάδας χρειάζεται να αποκτήσει Πολιτική Ταυτότητα. Πολιτική ταυτότητα όμως δεν είναι, ούτε να βάλουμε μια ταμπέλα στο μαγαζί "Φιλελεύθεροι και Σοσιαλδημοκράτες", ούτε να πάρουμε καινούριο σου-σεφ με βαρύ βιογραφικό στην κουζίνα, ούτε να προσλάβουμε έμπειρα γκαρσόνια, ούτε να ψήσουμε αμφιλεγόμενους "ίνφλουενσερς" (οΘντκ) να περάσουν μια βόλτα από τον κήπο για ένα καφέ. Η πολιτική ταυτότητα μπορεί όμως να προκύψει από την δημιουργία ενός σαφούς, συγκεκριμένου, τεχνικά άρτιου και αισθητικά θελκτικού "Μανιφέστου". Ποιές είναι οι πολιτικές μας προτεραιότητες; Ποια είναι η βασική μας πολιτική επιδίωξη σε αυτούς τους τομείς; Ποιες είναι οι κύριες συγκεκριμένες δράσεις που θα αναλάβει κατά προτεραιότητα το Ποτάμι για να να γίνουν πραγματικότητα οι επιδιώξεις του;

Το Ποτάμι έχει μια παρακαταθήκη πολλών άρτιων κειμένων από τις πάλαι ποτέ επιτροπές "δια ταύτα", αλλά και από θέσεις που συνέταξαν οι ομάδες εργασίες του Ποταμιού στην διαδικασία του διαλόγου με το Κίνημα Αλλαγής. Συνεχίζει να έχει άρτια στελέχη, με γνώσεις, όρεξη, και νέες ιδέες. Μπορούμε λοιπόν να ανταποκριθούμε σε αυτή την πρόκληση.

Θα ήθελα να καλέσω την Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου να αναδείξει μέσα από ανοιχτές διαδικασίες μια ολιγομελή Συντονιστική Ομάδα για την δημιουργία ενός Μανιφέστου. Θα ήθελα αυτή η ομάδα, να προτείνει τις κύριες Ενότητες του Μανιφέστου, με τις προτάσεις μας για τα πραγματικά θέματα που απασχολούν και εμάς και τους πολίτες  (π.χ. Ανάπτυξη, Εργασιακό Περιβάλλον, Φορολογικό Σύστημα, Υγεία, Παιδεία, Ισονομία, Κοινωνική Ισότητα, Στρατηγικός Ρόλος της Ελλάδας, Νέο Σύνταγμα). Θα ήθελα για κάθε Ενότητα να δημιουργηθεί μια Ομάδα Εργασίας,  στα πρότυπα αυτών κατά τον διάλογο με το Κίνημα Αλλαγής. Θα ήθελα κάθε Ομάδα να δεσμευθεί να παραδώσει τις προτάσεις της, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, με συγκεριμένη δομή, με συγκεκριμένο αριθμό λέξεων. Θα ήθελα η Συντονιστική Ομάδα να παραδώσει στον Επικεφαλής και στο Πολιτικό Συμβούλιο ένα άρτιο Μανιφέστο, το οποίο θα εγκριθεί και από την ολομέλεια της ΜΕΣΥΑ. Θα ήθελα το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς να υπογραφεί από όλους όσους θα συμμετέχουν στην δημιουργία του και θα αναλάβουν την ευθύνη του, και να προωθηθεί στο Διαδίκτυο, στα Μέσα, στους Δρόμους. Θα ήθελα να είμαι παρών στην πρώτη επίσημη παρουσίαση του αυτά τα Χριστούγεννα. Θα ήθελα τέλος να σας ζητήσω να το τολμήσουμε: μπορεί να αναδειχθεί σε μια κίνηση άρτια πολιτικά, απαραίτητη τεχνοκρατικά, και απρόσμενα εντυπωσιακή για τα πολιτικά μας ήθη.



Σάββατο, 14 Ιουλίου 2018

Η ψήφος των Ελλήνων του εξωτερικού


Με το που απέκτησα εκλογικό δικαίωμα το 1988, δεν χρειάστηκε να περιμένω και πολύ για να το εξασκήσω: 1989 (σαλαμάκι), ξανά το 1989 (Συνασπισμό), 1990 (Μητσοτάκη, παρά την ατυχία του να ηγείται της ΝΔ), και 1992 (Λεβέντη στις αναπληρωματικές της Β' Αθηνών, ως φόρο τιμής για την παρέα που μου κράταγε όταν διάβαζα για τις εξετάσεις μετά τα μεσάνυχτα).

Τον Ιούλιο του 1992, έφυγα για το Αμβούργο.

Δεν άργησα να γίνω θαμώνας του κοντινού στο εργαστήριο μας Ελληνικού εστιατορίου. Το φαγητό βασικά ήταν  χάλια, αλλά είχε και πολλά θετικά από την οπτική μιας ομάδας εικοσάχρονων από έναν Έλληνα, έναν Βραζιλιάνο, ένα Γερμανό, έναν Γάλλο, έναν Ολλανδό, έναν Άγγλο και άλλων λιγότερο ή περισσότερο περιστασιακών συνδαιτυμόνων: μεγάλες μερίδες με πολύ κρέας, ωραίες τηγανητές πατάτες, φτηνές μπύρες, ωραίο κήπο το καλοκαίρι, έκλεινε αργά, και στο τέλος κέρναγε ούζο αλλά και ένα μπουκάλι ρετσίνα Κουρτάκι "για το σπίτι" (είχαμε μαζέψει δεκάδες μπουκάλια μέχρι που έφυγα, μια και κανείς μας δεν μπορούσε να την πιει).

Το να καταλάβω ότι ο ιδιοκτήτης ήταν Κρητικός, πήρε γύρω στα δέκα δευτερόλεπτα. Βουνίσιος, από ένα ορεινό χωριό που ούτε είχα ξανακούσει ποτέ το όνομα του, ούτε το θυμάμαι τώρα. Έδωσα γνωριμία, και παρόλο που πεδινός και από το Λασίθι, κάναμε την καρδιά μας πέτρα και συμφωνήσαμε ότι είμαστε πατριώτες και κοντοχωριανοί, ένεκα της απόστασης από την λεβεντογέννα.  Για να πω την αλήθεια πάντως, το αφεντικό ήτανε ... τρισμάλακας. Απότομος με τα γκαρσόνια του που τα εκμεταλλευότανε, δουλικός μπροστά στους Γερμανούς πελάτες που έβριζε πίσω από την πλάτη τους, ως και απέναντι στον έφηβο γιο του είχε μια βαθιά υποτιμητική συμπεριφορα γιατί "δεν έπαιρνε τα γράμματα" (ήταν καλό παιδί αλλά πράγματι βλαξ). Εμένα φυσικά ως συντοπίτη και υποψήφιο διδάκτορα με θαύμαζε σε ενοχλητικό σχεδόν βαθμό, αλλά λόγω της περιποίησης δεν έλεγα κουβέντα και χλαπάκιαζα γύρους και μπιφτέκια γεμιστά με φέτα, που μου κόστισαν σε έναν χρόνο την μισή μου διαδρομή από τα 80 κιλά ως τα σημερινά 100.


Πριν τις εκλογές του 1993, ήρθε με το τσιγάρο στο τραπέζι μου, κάθισε δίπλα μου, με αγκάλιασε με το ένα χέρι, (αυτό με το τσιγάρο) και δήλωσε:

- "ΠΑΣΟΚ είσαι, έτσι;"

Από στατιστική άποψη του δίνω δίκιο: "Από την Τεχεράνη δικέ μου; Μουσουλμάνος;" και "Από τον Λασίθι μεγάλε; Πασόκος;" το '93 τα έπαιζες χαλαρά στο στοίχημα με τις ίδιες αποδόσεις.

Θεώρησα καλό να μουγκρίσω κάτι ασαφές, που θεωρήθηκε σαφές:

-"Δικός μας είσαι. Έλα, γράψε εδώ το όνομα σου με κεφαλαία και όταν έρθεις θα σου έχω το εισιτήριο".

Εντός της εβδομάδας, τσέπωσα το εισιτήριο, κατέβηκα στην Ελλάδα για ολιγοήμερες διακοπές, και φεύγοντας ψήφισα ξανά Μητσοτάκη. 

Έτσι έμαθα και πως ψηφίζουν οι Έλληνες του εξωτερικού.

Από τότε, το μόνο που άλλαξε είναι ότι ακόμα και κοτζάμ υποψήφιος βουλευτής Λασιθίου, πλήρωνα μόνος τα εισιτήρια μου για να κατέβω να ψηφίσω στις εκλογές.

Σε αυτό το σημείο, θα δηλώσω ότι λυπάμαι τους φίλους που περίμεναν πολιτικό σχόλιο και διαβάζουν χρονογράφημα, για αυτό και θα γράψω και το επίκαιρο πολιτικό σχόλιο και την πρόταση μου, με την σιγουριά ότι όπως και πολλές άλλες θα την εκτιμήσουν αρκετοί, θα την λοιδορήσουν περισσότεροι, και θα την αγνοήσει η συντριπτική πλειοψηφία.

Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα το εξής: δεν μιλάμε για το "δικαίωμα" της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού. Αυτό είναι δεδομένο. Μιλάμε για την μεθοδολογία με την οποία θα διευκολύνεται η ψήφος τους.

Η πρόσφατη πρόταση της ΝΔ για την μεθοδολογία της ψήφου των Ελλήνων του εξωτερικού έχει πολλά καλά στοιχεία: κυρίως ότι αναγνωρίζει ότι οι Έλληνες του εξωτερικού δεν θα πρέπει να διαλέγουν βουλευτές στην εκλογική τους περιφέρεια (πολλαπλά προβληματικό) αλλά να έχουν άποψη για την κυβέρνηση, είναι σημαντικό βήμα. Θα μπορούσε να γίνει προσωρινά δεκτή ως σημαντική βελτίωση.

Η παλαιότερη πρόταση του Ποταμιού που περιείχε πρόβλεψη για βουλευτικές έδρες του εξωτερικού, έχει επίσης πολλά θετικά, και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψιν.

Τέλος, η δέσμευση του κ. Σκουρλέτη ότι οι προτάσεις της επιτροπής που έχει συσταθεί για το θέμα, θα επιδιώξουν μια σωστή ρύθμιση, είναι επίσης θετική.

Όλα αυτά μαζί δείχνουν προς μια εξαίρετη ευκαιρία να υπάρξει μια καθολικά αποδεκτή ρύθμιση του θέματος από την παρούσα Βουλή, πάνω στην φιλοσοφία των προτάσεων της ΝΔ και του Ποταμιού, οι οποίες οφείλουν να αξιολογηθούν από την Επιτροπή και να ενσωματωθούν σε μια πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, που ελπίζω να μην είναι μικροπολιτική αλλά να προσβλέπει σε μια πραγματικά δίκαιη λύση. Η λύση αυτή θα ήθελα προσωπικά να περιέχει τα εξής στοιχεία:

α. να διευκολύνει τα πρακτικά θέματα της ψήφου με την ελάχιστη δυνατή μετακίνηση, ενώ θα διασφαλίζει και ένα ελάχιστο πραγματικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα.

β. να δίνει σαφή εκπροσώπηση σε ομογενείς και μετανάστες, από βουλευτές που επιλέγουν ώστε να έχουν γνώση των προβλημάτων τους και των επιθυμιών τους.

γ. η δυνατότητα πολυκομματικής στήριξης στους υποψηφίους μπορεί να αναδείξει αξιόλογους εκπρόσωπους της ομογένειας και των (νέο-)μεταναστών στα βουλευτικά έδρανα, μακριά από πολιτικές σκοπιμότητες.

δ. ο σχηματισμός της Κυβέρνησης και το τελικό αποτέλεσμα πρέπει να εξαρτώνται κυρίως από την ψήφο των Ελλήνων στην Ελλάδα.

Για να επιτύχουμε αυτά τα ζητούμενα, θα ήταν επιθυμητά τα εξής:

α. η δημιουργία εκλογικής περιφέρειας και 3-5 βουλευτικών εδρών  εξωτερικού.

β. η εκλογή να γίνεται από ένα και μοναδικό ψηφοδέλτιο όπου θα αναγράφεται η υποστήριξη του κάθε υποψηφίου από όσα πολιτικά κόμματα επιθυμεί.

γ. επιστολική ή ηλεκτρονική δήλωση συμμετοχής ψήφου, και μόνον η ψηφοφορία να γίνεται με φυσική παρουσία σε προξενεία και πρεσβείες.

... αὐτοῦ γὰρ καὶ Ῥόδος καὶ πήδημα.

Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2018

Μέμνων


O Μέμνων από τη Ρόδο, Έλληνας στην καταγωγή, υπήρξε σημαντικός στρατιωτικός διοικητής στην Περσική Αυτοκρατορία, πριν και κατά την κατάκτηση της από τον Μέγα Αλέξανδρο. Κατά την διάρκεια μιας μάλλον σύντομη εξορίας του στην Μακεδονία, γνωρίστηκε στην Πέλλα με το νεαρό τότε πρίγκιπα Αλέξανδρο. Κυρίως όμως, τότε απέκτησε μια πλήρη εικόνα του Φιλίππου ως κυβερνήτη, στρατιωτικού ηγέτη και διπλωμάτη και πείστηκε τόσο για την πρόθεση του να εισβάλει στην Περσία όσο και για την βαθιά δυσαρέσκεια των υπόλοιπων Ελλήνων έναντι της μακεδονικής ηγεμονίας.

Όταν ο Αλέξανδρος εισέβαλε στην Περσική αυτοκρατορία, ο Μέμνων έδωσε διάφορες συμβουλές στον Δαρείο, ανάμεσα τους και να υιοθετήσει την τακτική της "καμένης γης" μια και ο Αλέξανδρος δεν είχε καλές γραμμές εφοδιασμού, αλλά και να ενορχηστρώσει μια εξέγερση στην Ελλάδα, για αντιπερισπασμό. Ο Δαρείος αρχικά δεν τον άκουσε, αλλά μετά την ήττα στη μάχη του Γρανικού τον διόρισε διοικητή των δυτικών σατραπειών. Κατά την υπεράσπιση της Αλικαρνασσού, ο Μέμνων σχεδόν απέκρουσε την επίθεση του Αλεξάνδρου: έχει υποστηριχθεί ότι ίσως και να άφησε την πόλη στον Αλέξανδρο σκόπιμα, ώστε να τον τραβήξει πιο μέσα στην αυτοκρατορία, εξαντλώντας τις γραμμές ανεφοδιασμού του και κερδίζοντας ταυτόχρονα χρόνο για το πραγματικό σχέδιο του. Ο Μέμνων αφενός  ήταν σε διαπραγματεύσεις με τους Σπαρτιάτες για να επιτεθούν στις Μακεδονικές φρουρές της ηπειρωτικής Ελλάδας και να αναγκάσουν τον Αλέξανδρο να διακόψει την προέλαση του,  αλλά αφετέρου ξεκίνησε αμέσως μετά την πτώση της Αλικαρνασσού μια ναυτική επιχείρηση κατακτώντας την Χίο και το μεγαλύτερο μέρος της Λέσβου, ώστε να τις χρησιμοποιήσει για μια πλήρη επίθεση στην σχετικά αφύλακτη Μακεδονία. Το σχέδιο του πήγαινε καταπληκτικά, μια και ο Δημοσθένης, άρχισε να προετοιμάζει την Αθήνα μαζί με άλλες ελληνικές πόλεις για επανάσταση εναντίον του Αλεξάνδρου, ενώ η Σπάρτη άρχισε να προετοιμάζεται για πόλεμο.

Ο Μέμνων, ο άνθρωπος που εάν έμενε ζωντανός ίσως είχε καταδικάσει τον Αλέξανδρο στην ιστορική ανυπαρξία ως τον υπερφιλόδοξο ανυπόμονο νεαρό απόγονο του Φίλιππου, με τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια ιστορία, πέθανε από την μόλυνση ενός μάλλον επιπόλαιου τραυματισμού κατά τη διάρκεια της τελικής πολιορκίας της πόλης της Μυτιλήνης. Το ιδιοφυές σχέδιο του απέτυχε, μια και ο γιος του, Φαρνάβαζος, απέτυχε να το εκτελέσει σωστά. Κατά τραγική ειρωνεία, ο γιός της γυναίκας του Μέμνωνα, Βαρσίνης, με τον Αλέξανδρο, Ηρακλής, απέτυχε να κερδίσει την ηγεσία του Μακεδονικού στρατού μετά τον θάνατο του Αλέξανδρου (παρά την βοήθεια του Νέαρχου), και δολοφονήθηκε.

Αυτά τα ιστορικά γεγονότα , περιγράφονται πολύ όμορφα στο εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα του Scott Odden, "Memnon". Ο Μέμνων, ως ήρωας του μυθιστορήματος, εξηγεί σε ένα ενδιαφέρον απόσπασμα τους λόγους για τους οποίους θεωρούσε την Αθηναϊκή Δημοκρατία αποτυχημένο πολίτευμα. Ο κυριότερος λόγος, ότι θεωρούσε ότι η δυνατότητα του μονάρχη για άμεση δράση είναι πιο σημαντική από τον εκτενή διάλογο που προϋποθέτει το δημοκρατικό πολίτευμα πριν παρθεί οποιαδήποτε απόφαση. Ο Αλέξανδρος, είμαι βέβαιος ότι θα συμφωνούσε μαζί του.

Η σημερινή δημοκρατία, έχει στην ουσία αναγνωρίσει αυτό το πρόβλημα, και έχει προσφέρει μια λύση: τον διαχωρισμό της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας, συνδυάζοντας την δυνατότητα για άμεση δράση από την κυβέρνηση με τον κεντρικό ρόλο του διαλόγου αλλά και της θέσπισης κανόνων στην Βουλή. Το ίδιο και τα πολιτικά κόμματα δίνουν σημαντική εξουσία στον επικεφαλής τους για να έχει την δυνατότητα να αντιδρά άμεσα και αποτελεσματικά, αλλά διαθέτουν πολιτικά συμβούλια και κεντρικές επιτροπές ή συναντήσεις αντιπροσώπων, όπου παίρνονται οι πολιτικές αποφάσεις.

Εάν ο Μέμνων ή και αργότερα ο Αλέξανδρος, πριν πεθάνουν είχαν παραδώσει την εξουσία τους σε έναν εξίσου καλό επικεφαλής, ίσως η ιστορία του κόσμου μας να ήταν διαφορετική. Στις μέρες μας, οι πολιτικές αποφάσεις δεν γίνονται με τους ίδιους δραματικούς όρους ζωής και θανάτου.  Επίσης, το κληρονομικό δικαίωμα έχει αντικατασταθεί από δημοκρατικές διαδικασίες που έχουν την δυνατότητα να προσφέρουν συχνά απρόσμενες λύσεις όταν ενεργοποιηθούν στον σωστό χρόνο και με τον σωστό τρόπο.

Σάββατο, 16 Ιουνίου 2018

Οι ευθύνες στην υπόθεση Κουφοντίνα - Liberal.gr


Θα αρχίσω ξεκαθαρίζοντας κατηγορηματικά, ότι καθόλου δεν με συγκινεί ούτε με ενδιαφέρει η δήθεν «ιδεολογία» του Κουφοντίνα.

Εξίσου δεν με ενδιαφέρει το εάν ζήτησε μετάνοια ή όχι, μια και η μετάνοια δεν θα ακύρωνε ούτε στο ελάχιστο τις ψυχρές δολοφονίες που διέπραξε. Παρομοίως, δεν θα με ενδιέφερε ούτε η ιδεολογία ούτε η μετάνοια κανενός καταδικασθέντος, εχέφρονος ή ψυχοπαθούς, δολοφόνου. Με ενδιαφέρει η εφαρμογή του νόμου και με ενδιαφέρει η Δημοκρατία μας να μην υποκύπτει σε εκβιασμούς.
Διαβάζοντας το χρονικό των γεγονότων που μας οδήγησαν στην απεργία πείνας του Κουφοντίνα, κατάλαβα τα εξής. Για χρόνια ο εισαγγελέας Εφετών Πειραιά ψήφιζε κατά μειοψηφία (αντίθετα με την εισήγηση του εκπρόσωπου της διεύθυνσης και της κοινωνικής υπηρεσίας της φυλακής) ενάντια στην χορήγηση άδειας.

Σύμφωνα με το νόμο, η ψήφος αυτή είναι αρκετή για να μην χορηγηθεί η άδεια. Το Νοέμβριο του 2017, ο εισαγγελέας Σαββαΐδης, που είχε τοποθετηθεί στις Φυλακές Κορυδαλλού τον Αύγουστο του 2017, ψήφισε υπέρ της χορήγησης άδειας και ο Κουφοντίνας πήρε άδεια. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου άσκησε πειθαρχική δίωξη κατά του εισαγγελέα Σαββαΐδη ο οποίος απομακρύνθηκε. Ο νέος εισαγγελέας Σπηλιώτης, που τοποθετήθηκε τον Απρίλιο του 2017, ψήφισε επίσης υπέρ της άδειας και ο Κουφοντίνας πήρε άδεια. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου άσκησε πειθαρχική δίωξη και κατά του εισαγγελέα Σπηλιώτη ο οποίος επίσης απομακρύνθηκε. Φυσικά, ο αντίλογος εδώ είναι ότι δεν γνωρίζουμε τον λόγο των πειθαρχικών διώξεων των εισαγγελέων. Υπάρχει περίπτωση να μην υπάρχει αιτιώδης συνάφεια ανάμεσα στα γεγονότα που αναφέρω, αλλά υπάρχει σοβαρή περίπτωση και να υπάρχει.

Ο Κουφοντίνας υπέβαλε τον Μάρτιο του 2018 νέο αίτημα για άδεια: οι δύο εισαγγελείς εξαιρέθηκαν λόγω των πειθαρχικών διώξεων. Αντίθετα με την εντύπωση που δημιουργείται σε μεγάλη μερίδα του τύπου, από όσο είμαι σε θέση να καταλάβω, δεν έχει υπάρξει άρνηση χορήγησης της άδειας στο τελευταίο αίτημα του Κουφοντίνα, αλλά κωλυσιεργία.
Το πρώτο ερώτημα που προκύπτει από αυτά, είναι εάν μπορεί ο νυν εισαγγελέας Χατζόγλου ή ο οποιοσδήποτε εισαγγελέας, ξέροντας την τύχη των συναδέλφων του, και με δεδομένη την πολυδιάστατη πίεση του τύπου, των πολιτικών κομάτων, των συγγενών των θυμάτων, των διαφόρων «αλληλέγγυων» οργανώσεων, αλλά και την πίεση της απεργίας πείνας του ίδιου του Κουφοντίνα, να ασκήσει το λειτούργημα του και να αποφασίσει νηφάλια και με βάση το νόμο.

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση, πολύ πιο σημαντική.

Ο τρομοκράτης Τimothy Μcveigh, ο «βομβιστής της Οκλαχόμα», κατά την διάρκεια της δίκης του διάβασε ένα σύντομο κείμενο, από έναν λόγο που είχε εκφωνήσει ο Δικαστής Louis Brandeis πριν από έναν σχεδόν αιώνα. «Σε ένα κράτος δικαίου, η ύπαρξη της Κυβέρνησης θα απειληθεί εάν δεν τηρήσει σχολαστικά το νόμο. Κυβέρνηση μας είναι ο ισχυρός και πανταχού παρών δάσκαλος. Για το καλό αλλά και το κακό, διδάσκει ολόκληρη την κοινωνία με το παράδειγμα της».

Τηρεί η Κυβέρνηση – και η νυν, και η εν δυνάμει – σχολαστικά το νόμο και τις διαδικασίες σε αυτή την περίπτωση; Διδάσκουν με το παράδειγμα τους τους πολίτες;

Το βασικό ερώτημα λοιπόν, είναι εάν αυτοί που πρωτίστως οφείλουν να διαφυλάσσουν την Δικαιοσύνη και την Δημοκρατία μας με το παράδειγμα τους, η Κυβέρνηση αλλά και η Αντιπολίτευση, στην ουσία με την συμπεριφορά τους και τις επιλογές τους την ευτελίζουν και την απαξιώνουν. Κατά τραγική ειρωνεία, κατά κάποιον τρόπο έτσι δικαιώνουν τον Κουφοντίνα που δεν σεβάστηκε ούτε την Δημοκρατία, ούτε τους νόμους της, ούτε φυσικά τις ανθρώπινες ζωές που αφαίρεσε υπό τον γελοίο μανδύα μιας μισάνθρωπης, αντιδημοκρατικής, παρανοϊκής δήθεν ιδεολογίας.

Σάββατο, 9 Ιουνίου 2018

Σκέψεις για την τρομοκρατία και το κράτος


Το μακρινό 2014, το πρώτο πράγμα που μου ζήτησε το Ποτάμι, ήταν να κάνω ένα μικρό βίντεο με τον Γιάννη Κασπίρη για "το Ποτάμι που ακούει". Βρεθήκαμε λίγο πριν τα Χριστούγεννα, με τον Γιάννη και την Ελένη. Η πρώτη φορά που ήμουνα απέναντι σε κάμερα (δύο κάμερες για την ακρίβεια), η αρχή μια δυστυχώς σύντομης αλλά πραγματικής φιλίας με τον Γιάννη. Το βίντεο είναι "καρφωμένο" στο ιστολόγιο.

Είναι από τις ελάχιστες φορές που είχα επεξεργαστεί το κείμενο και το είχα μετά μάθει απέξω - λόγω άγχους. Κάνω μάλιστα 2-3 λάθη στην "εκφώνηση" του. Αυτό που είχα σχεδόν ξεχάσει μέχρι πρόσφατα, ήταν ότι στο μοντάζ, ο Γιάννης μου "έφαγε" μια παράγραφο προς το τέλος, που την βρήκα εύκολα στο προσωπικό μου αρχείο:

"Τι ονειρεύομαι όμως εγώ για την Ελλάδα; Θα σας το εξηγήσω διαβάζοντας πάλι: “Our government is the potent, the omnipresent teacher. For good or for ill, it teaches the whole people by its example”. Το πρωτοδιάβασα σε ένα άρθρο του Gore Vidal στο Vanity Fair πριν από δυο δεκαετίες σχεδόν, και το είχε πει ένας δικαστής των Ηνωμένων Πολιτειών πριν από εκατό περίπου χρόνια ... σε ελευθερη αποδοση σημαινει ... «Η Κυβέρνηση μας είναι ο ισχυρός και πανταχού παρών δάσκαλος. Για το καλό και το κακό, διδάσκει ολόκληρη την κοινωνία με το παράδειγμα της”.



Αυτά τα λόγια, ήταν και τα μόνα που είπε ο τρομοκράτης Τimothy Μcveigh, ο "βομβιστής της Οκλαχόμα", κατά την διάρκεια της δίκης του. Κάτι που είχα σκόπιμα αποσιωπήσει από το κείμενο, μην με κατηγορήσει και κανείς για σχέσεις με συγγενείς της εγχώριας τρομοκρατίας, και τρέχουμε προεκλογικά.

Το κείμενο συνέχιζε με την παραίνεση (που ακούγεται στο βίντεο) "ας σκεφτούμε ποιοι είναι αυτοί που πιστεύουμε ότι με το παράδειγμα τους θα μας βοηθήσουν να φτιάξουμε μια πιο όμορφη Ελλάδα". Δεν το σκεφτήκαμε και πολύ καλά, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα μου.

Το θέμα μου είναι ότι «η Κυβέρνηση μας είναι ο ισχυρός και πανταχού παρών δάσκαλος  Για το καλό και το κακό  διδάσκει ολόκληρη την κοινωνία με το παράδειγμα της”. Το ίδιο και η Δικαιοσύνη θα πρόσθετα. Η Δημοκρατία, ούτε εκβιάζεται αλλά ούτε και εκδικείται. Διδάσκει όμως την κοινωνία με το παράδειγμα της. Ας σκεφτούν λοιπόν οι κυβερνώντες ποιό παράδειγμα θέλουν να δώσουν.

Παρασκευή, 8 Ιουνίου 2018

Μια νέα πρόταση για το λύκειo - Η Καθημερινή


Εν μέσω συμβουλών από γονείς, εκπαιδευτικούς, ιερείς, υπουργούς, πολιτικούς, για μια ακόμα χρονιά θα έχουμε στην επικαιρότητα τις πανελλήνιες ή πανελλαδικές εξετάσεις. Ως Έλληνας του εξωτερικού, στον οποίον δόθηκαν κάποιες ευκαιρίες να γυρίσει στην Ελλάδα, οφείλω να πω ότι η κατάσταση στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση και κυρίως το κομμάτι της που σχετίζεται έμμεσα και άμεσα με τον τρόπο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, είναι ίσως ο κύριος λόγος που δεν αποφασίσαμε να γυρίσουμε στην Ελλάδα. Δεν θελήσαμε να υποβάλλουμε τα παιδιά μας σε αυτή την άχρηστη, επίπονη, δαπανηρή, αντιπαιδαγωγική, και ψυχοφθόρα διαδικασία.

Οι πανελλαδικές πάντα λέγονταν «εξετάσεις» αλλά ποτέ δεν ήτανε σύστημα εξετάσεων. Οι πανελλαδικές ήταν και είναι διαγωνισμός για έναν αριθμό πεπερασμένων θέσεων φοίτησης. Κάθε χρόνο περίπου 100,000 υποψήφιοι, διαγωνίζονται για περίπου 70,000 θέσεις, οι 5,000 περίπου από τις οποίες είναι περιζήτητες. Αυτή η απλή διαπίστωση, ο διαγωνιστικός και όχι εξεταστικός χαρακτήρας ακυρώνει με απόλυτο τρόπο την ετήσια παραφιλολογία, για εύκολα και δύσκολα θέματα, για την αναγκαιότητα της «βάσης του 10», και άλλα.

Η σημερινή κυβέρνηση προχωρά στην μερική κατάργηση των εξετάσεων για την εισαγωγή στα περισσότερα τμήματα των παλαιών και νέων πανεπιστημίων και ΑΤΕΙ. Κατά την γνώμη μου, καλώς. Αλλά αυτή η σωστή πρόθεση, φοβάμαι ότι θα ακυρωθεί συνολικά χωρίς τολμηρές αλλαγές που οφείλουν να την συνοδεύσουν.

Ο ρόλος του Λυκείου, πιθανόν δύο και όχι τεσσάρων τάξεων, πρέπει να αναγνωριστεί ότι είναι να προετοιμάζει τους αποφοίτους του Γυμνασίου με βάση της επιθυμία τους για την ένταξη στην ανώτατη τεχνολογική ή πανεπιστημιακή εκπαίδευση που τους ταιριάζει. Η φοίτηση στο Λύκειο θα μπορούσε να διακρίνεται σε Λύκειο Προετοιμασίας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (ΠΤΕ) και Προετοιμασίας Επιστημονικής Εκπαίδευσης (ΠΕΕ). Ο Επαγγελματικός Προσανατολισμός θα πρέπει να αποτελεί κύρια μέριμνα και των δυο τύπων Λυκείων, η αποφοίτηση από τα οποία μπορεί γίνεται με βάση Εθνικές Εξετάσεις σε Μαθήματα Βάσης. Οι εξετάσεις οφείλουν να μην έχουν διαγωνιστικό χαρακτήρα (να διαχωρίσουν τους μαθητές, δηλαδή συγκριτική αξιολόγηση όπως στις Πανελλαδικές) αλλά πρέπει να έχουν ως σκοπό να αξιολογήσουν αν οι μαθητές κατέχουν αυτά που πρέπει τελειώνοντας τη συγκεκριμένη τάξη (απόλυτη αξιολόγηση, με “βάση” αλλά χωρίς περιορισμούς φυσικά στον αριθμό επιτυχόντων).

Οι απόφοιτοι του Λυκείου Προετοιμασίας Τεχνολογικής Εκπαίδευσης θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε όλα τα Ανώτατα Τεχνολογικά Ιδρύματα (αυτά που θα απομείνουν μετά από την καμπάνια απαξίωσης της τεχνολογικής εκπαίδευσης, που παρουσιάζεται ως αναβάθμιση από την σημερινή κυβέρνηση) χωρίς εξετάσεις, με βάση την προτίμησή τους. Σε περιπτώσεις ζήτησης που υπερβαίνει τον αριθμό εισακτέων σε συγκεκριμένα τμήματα, θα μπορούσε να γίνεται επιλογή με βάση της σειρά προτίμησης των υποψηφίων στην δήλωση των επιλογών τους, και αν είναι απαραίτητο κλήρωση με βάση κεντρικές διαδικασίες στο Υπουργείο Παιδείας.

Οι απόφοιτοι του Λυκείου Προετοιμασίας Επιστημονικής Εκπαίδευσης θα μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε όλα τα Πανεπιστήμια χωρίς εξετάσεις, με βάση την προτίμηση τους. Σε περιπτώσεις ζήτησης που υπερβαίνει τον αριθμό εισακτέων σε συγκεκριμένα τμήματα, η επιλογή θα μπορούσε να γίνεται με βάση τις βαθμολογικές επιδόσεις σε σειρά από Πανελλαδικά Εξεταζόμενα Μαθήματα (ΠΕΜ) για τα οποία το Υπουργείο διενεργεί τις εξετάσεις με βάση υφιστάμενες διαδικασίες. Κάθε Πανεπιστημιακή Σχολή θα μπορούσε να επιλέγει ως απαραίτητα μαθήματα για την εισαγωγή σε Τμήματα της τουλάχιστον τρία και το πολύ πέντε ΠΕΜ και τα Τμήματα να καθορίζουν την βαρύτητα κάθε μαθήματος για εισαγωγή στο Τμήμα αυτό. Αυτό τι σημαίνει; Πρώτον, ότι είναι επιλογή των Τμημάτων να επιλέξουν τα κριτήρια και κατά συνέπεια τις προαπαιτούμενες γνώσεις των αποφοίτων Λυκείου για την φοίτηση σε αυτά. Δεύτερον, ότι είναι επιλογή του μαθητή εάν θα λάβει μέρος στις εξετάσεις των ΠΕΜ: η εισαγωγή σε τμήματα χαμηλής ζήτησης θα μπορεί να γίνει με βάση το απολυτήριο ΠΕΕ.

Μια σημαντική καινοτομία, θα μπορούσε να ήταν και η αποφυγή της αστείας σημερινής πρακτικής να βαθμολογούμε με ακρίβεια που εκφράζεται σε 20,000 "μόρια". Η βαθμολόγηση με 18,753 ή με 18,742 ή και 18,690 αντιπροσωπεύει τυχαία γεγονότα (θέματα, μέρα, βαθμολογητής, κ.λπ.): δεν αποτελεί αντικειμενική κρίση της ποιότητας του υποψηφίου. Μια κατάταξη σε πολύ πιο περιορισμένη κλίμακα (1-100) θα επέτρεπε "ισοβαθμίες" και κατά συνέπεια μικρές διακυμάνσεις στον αριθμό των εισαγόμενων φοιτητών, αλλά θα ήταν πολύ σωστή παιδαγωγικά και ηθικά.

Ένα τέτοιο υβριδικό αυτο-ρυθμιζόμενο σύστημα, πιστεύω ότι έχει πλεονεκτήματα και σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση, αλλά και σε σχέση με τις επιδιώξεις της νυν ηγεσίας του Υπουργείου Παιδείας.

Κυριακή, 3 Ιουνίου 2018

Ενα πολυμορφικό κανάλι στον βορρά - Documento


Ο δήμος του Άμστερνταμ έχει δημιουργήσει τα τελευταία λίγα χρόνια ένα όμορφο λογότυπο για την πόλη: I amsterdam. Μια λέξη - μια φράση - μια ιδέα: Είμαι η πόλη μου - το Άμστερνταμ.
Εάν έπρεπε να περιγράψω το Άμστερνταμ με μια λέξη, αυτή θα ήταν “πολυμορφικό”.
Τουριστικός προορισμός υψηλής ποιότητας με σημείο αναφοράς τα μοναδικά του μουσεία. Συνεδριακός κόμβος με ένα πολυδύναμο συγκρότημα (RAI) και εξαίρετα ξενοδοχεία. Γραφικές γειτονιές γύρω από τα πανέμορφα κανάλια του κέντρου. Τόπος συνάντησης για τους απανταχού θιασώτες μπάφων και λοιπών παρεμφερών ψυχοτρόπων προϊόντων. Φιλικές γειτονιές με μανάβικα, κρεοπωλεία, τυράδικα. Η γειτονιά με τα “κόκκινα φανάρια” γεμάτη με μεθυσμένους Άγγλους σε bachelor parties. Σχολεία με ιστορία δύο αιώνων σε παλιά επιβλητικά κτίσματα αλλά και σε νέα μοντέρνα “πράσινα” κτίρια. Γραφεία πολυεθνικών σε μοντέρνες γυάλινες διαφανείς υπερ-κατασκευές στο Zuidas (νότιο άξονα) αλλά και στα παλιά αρχοντικά δίπλα στα γραφικά κανάλια του κέντρου. Πεζόδρομοι, ποδηλατόδρομοι, και δεκάδες ποδήλατα σε κάθε διάβαση. Δύο μεγάλα Πανεπιστήμια: το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο (ελεύθερο από την τότε κραταιά καθολική εκκλησία και το κράτος, VU) και το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ (UvA), που μετά από κάτι περισσότερο από έναν αιώνα ξεχωριστής παρουσίας συζητούν την ενοποίηση τους. Εκατοντάδες εστιατόρια, καφέ, coffeshops (όχι, δεν ειδικεύονται στον καφέ), μπαρ, κλαμπ ...

Το 2017 υπήρχαν 2,383 Έλληνες εγγεγραμμένοι στον δήμο, ο πραγματικός αριθμός είναι μάλλον πιο κοντά στο 3,500. Φοιτητές, ειδικευμένοι επαγγελματίες που βρέθηκαν στην πόλη με ισχυρά συμβόλαια σε μεγάλες και μικρές εταιρείες, αλλά και νεομετανάστες που ψάχνουν απλά μια ευκαιρία το καλύτερο.

Πανάκριβα ενοίκια. Βροχή, πολύ βροχή, και άπειρες αποχρώσεις του γκρίζου. Η κουζίνα στα περισσότερα εστιατόρια κλείνει στις δέκα το βράδυ. Ο Ολλανδός συνάδελφος δεν θα σε καλέσει αυθόρμητα για μπύρα ή για να πάτε σινεμά - ακόμα και τα προσωπικά ραντεβού είναι προγραμματισμένα για εβδομάδες.

Καλοί μισθοί και αξιόπιστοι εργοδότες. Υπέροχες ηλιόλουστες μέρες στο Vondelpark. Όμορφα εστιατόρια από όλες τις χώρες του κόσμου. Λίγες και προσεχτικές σχέσεις με Ολλανδούς συναδέλφους και άλλους γνωστούς, αλλά και δυνατές φιλίες που για εμένα έχουν δοκιμαστεί για δεκαετίες.

Το Άμστερνταμ το αγάπησα για μια διετία ως εργένης φοιτητής την δεκαετία του ‘90, για τα μπαρ του, τις συναυλίες του, τα σινεμά του, τα εστιατόρια του, τα καφέ του, τα πολυσύχναστα πάρκα του. Γύρισα ως διευθυντής έρευνας και δεν θέλω να το αποχωριστώ για τα σχολεία του (σχεδόν όλα, ιδιωτικά και δημόσια, προσβάσιμα χωρίς δίδακτρα), τα φιλικά για την οικογένεια μεγάλα πάρκα του με πολλαπλές δραστηριότητες, την ήσυχη γειτονιά μας δίπλα στον Άμστελ, τους ποδηλατόδρομους, την δημόσια συγκοινωνία του με μετρό, τρένα, λεωφορεία (και τα ακριβότερα ταξί στο κόσμο), το καλά οργανωμένο σύστημα υγείας, το απίστευτα λειτουργικό και καλά διασυνδεδεμένο αεροδρόμιο του, το Schiphol που βρίσκεται δεκαπέντε λεπτά με το τρένο έξω από την πόλη και όπου συχνά πηγαίνω με το ποδήλατο.

Δεν είναι εύκολη πόλη - αλλά το αισθάνομαι δικό μου: I amsterdam.



Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018

Ψήφος στους Έλληνες της Διασποράς;


Η ψήφος στους Έλληνες της διασποράς (ομογενείς, μετανάστες, νέο-μετανάστες, πείτε τους όπως θέλετε) ήρθε και πάλι στο προσκήνιο. Και για κάθε τι σωστό που ακούγεται, ακούμε και δέκα ανοησίες. Ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή.

Το Σύνταγμα, στο άρθρο 51, παράγραφος 3, ορίζει:

"Oι βουλευτές εκλέγονται με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία από τους πολίτες που έχουν εκλογικό δικαίωμα, όπως νόμος ορίζει. O νόμος δεν μπορεί να περιορίσει το εκλογικό δικαίωμα παρά μόνο αν δεν έχει συμπληρωθεί κατώτατο όριο ηλικίας ή για ανικανότητα δικαιοπραξίας ή ως συνέπεια αμετάκλητης ποινικής καταδίκης για ορισμένα εγκλήματα."

Εφόσον λοιπόν, κάποιος είναι ενήλικος Έλληνας πολίτης που διαμένει στο εξωτερικό, και δεν υπάρχει δικαστική απόφαση που να του αφαιρεί τα πολιτικά του δικαιώματα έχει δικαίωμα ψήφου.

Κανείς δεν έθεσε θέμα για το δικαίωμα ψήφου των Ελλήνων πολιτών.

Η συζήτηση είναι για το αν ο νόμος θα προβλέπει μεθοδολογία (π.χ. επιστολική ή ηλεκτρονική ψήφο) που να διευκολύνει την άσκηση του δικαιώματος της ψήφου σε Έλληνες πολίτες εκτός Ελλάδος.

Μια και είμαι Έλληνας του εξωτερικού, θα περιμένετε φυσικά ένα απόλυτο και σαφές "ναι" στο θέμα της διευκόλυνσης ψήφου από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη. Και όμως, δεν είναι τόσο απλό.

Ο λόγος είναι ότι ενώ πολλοί Έλληνες του Εξωτερικού έχουν την ενημέρωση, την πληροφόρηση, και τα σωστά κίνητρα (π.χ. θέλουν το καλύτερο ώστε να επιτρέψουν σύντομα και να εργασθούν στην πατρίδα τους) για να επιλέξουν κυβέρνηση για την Ελλάδα, πολλοί άλλοι Έλληνες του Εξωτερικού δεν έχουν ούτε την ενημέρωση, ούτε την πληροφόρηση, αλλά ούτε και απαραίτητα τα σωστά κίνητρα (π.χ. ίσως και να θέλουν μια κατεστραμμένη οικονομία για να κάνουν φθηνές διακοπές με δυνατό δολάριο, ή απλά θα θελήσουν να υποστηρίξουν παραεκκλησιαστικά κέντρα ή άλλα οικονομικά συμφέροντα που λυμαίνονται αρκετές κοινότητες της ομογένειας) για να επιλέξουν κυβέρνηση για την Ελλάδα.

Το έχω σκεφτεί αρκετά το θέμα, και αισθάνομαι υποχρεωμένος να καταθέσω την προσωπική μου άποψη.

Μακροπρόθεσμα οφείλουμε να επανεξετάσουμε το άρθρο 51 του Συντάγματος. Για παράδειγμα, μόνιμοι κάτοικοι του εξωτερικού εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για περισσότερα από π.χ. 10 χρόνια, θα μπορούσαν να διαγράφονται προσωρινά από τους εκλογικούς καταλόγους, μέχρι να γυρίσουν (εάν γυρίσουν) μόνιμα στην Ελλάδα.

Οφείλουμε όμως μέχρι τότε βρούμε μια ενδιάμεση λύση, σύμφωνη με το Σύνταγμα;

Πιστεύω πως ναι.

Η έμμεση αφαίρεση του δικαιώματος ψήφους από Έλληνες πολίτες, όχι μόνο είναι εμφανώς άδικη, αλλά είναι και έντονα ταξική. Εγώ π.χ. μπορώ εύκολα να πάρω άδεια και να δώσω 300 Ευρώ να ψηφίσω, ως ευκατάστατος μισθωτός στην Ολλανδία. Η Μαρία που δουλεύει στα Starbucks, ή η Βάσω που είναι φοιτήτρια, δεν έχει ούτε τα χρήματα, ούτε τον χρόνο, να βρεθούν για δύο μέρες στην Ελλάδα.

Η έμμεση αφαίρεση του δικαιώματος ψήφους από Έλληνες πολίτες πρέπει να σταματήσει.


Η λύση της ψήφου στις πρεσβείες και τα προξενεία, ακούγεται και είναι ίσως η πιο εύκολη και σωστή. Δεν είναι όμως απόλυτα δίκαιη, μια και πολύς κόσμος θέλει μεγάλο και ακριβό ταξίδι ακόμα και για να βρεθεί στο προξενείο.

Με ποια ψηφοδέλτια όμως; Η αποστολή ψηφοδελτίων όλων των εκλογικών περιφερειών, πρόσβαση σε όλους τους εκλογικού καταλόγους, είναι δύσκολη, και σχεδόν αδύνατο να γίνει άμεσα.

Η παλιά πρόταση του Ποταμιού λοιπόν για εκλογική περιφέρεια εξωτερικού, πιθανόν με βελτιώσεις και διαφοροποιήσεις, είναι η μόνη λογική διέξοδος.

Μια ίσως πιο"επαναστατική" πρόταση, περιελάμβανε πέντε βουλευτικές έδρες για όλους τους Έλληνες του Εξωτερικού, με υποψήφιους Έλληνες του Εξωτερικού που δηλώνουν ρητά ότι σε περίπτωση εκλογής τους θα μετοικήσουν στην Ελλάδα, και εκλέγονται από κοινό ψηφοδέλτιο όπου αναγράφεται η υποστήριξη των κομμάτων προς πρόσωπα (και ένα υποψήφιος μπορεί να στηρίζεται από όσα κόμματα πείσει για την επάρκεια του).

Ίσως αυτή να είναι μια λύση, για να προσελκύσουμε στο κοινοβούλιο Έλληνες της διασποράς με υψηλή ποιότητα, μικρές κομματικές εξαρτήσεις, και να δώσουμε ένα παράδειγμα της δυνατότητας υπερκομματικής συνεργασίας. Ίσως μια τέτοια λύση να μπορούσε να εφαρμοσθεί ακόμα και με κάποια μορφή ηλεκτρονικής ψηφοφορίας;

Σάββατο, 19 Μαΐου 2018

Ευθανασία


Πάντα μου έκανε εντύπωση ότι ενώ η λέξη "ευθανασία" θα έπρεπε να έχει μια σαφώς θετική σημασία στα ελληνικά, ως ο "καλός θάνατος", μας ακούγεται εντελώς διαφορετικά και έχει κυρίως αρνητική χροιά: ουσιαστικά η πλειοψηφία των Νεοελλήνων την εκλαμβάνει ως αναγκαίο κακό για κατοικίδια ζώα και ως εγκληματική ενέργεια για συνανθρώπους μας. Πρόκειται για "σημασιολογικό δάνειο", με πληροφόρησε ο σοφός μου διαδικτυακός συμβουλάτορας επί των γλωσσολογικών, Ν.Σ.

Μια σύντομη διαδικτυακή αναζήτηση με πληροφορεί ότι ο όρος ευθανασία (euthanasia) με την σύγχρονη έννοια του, δημιουργήθηκε μάλλον από τον Άγγλο φιλόσοφο Francis Bacon, ο οποίος έγραψε ότι «το έργο της ιατρικής είναι η αποκατάσταση της υγείας και η καταπράυνση των πόνων, όχι μόνο όταν η καταπράυνση αυτή μπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία, αλλά και όταν μπορεί να εξασφαλίσει έναν εύκολο και γαλήνιο θάνατο». Ο Bacon αναφέρθηκε στον όρο "εξωτερική ευθανασία" για να αναδείξει τον εύκολο, ανώδυνο, ευτυχισμένο θάνατο, όπου ένας γιατρός έχει την ευθύνη να ανακουφίσει τα βάσανα του σώματος, θέλοντας να τον ξεχωρίσει από την ευθανασία ως εσωτερική προσωπική διαδικασία που αφορά την προετοιμασία της ψυχής.

Ο νόμος για την ευθανασία στην Ολλανδία ψηφίστηκε το 2002, όταν τον υπέγραψε η υπουργός Ελς Μπορστ (σύζυγος του αδερφού του Πητ Μπορστ και μητέρα της συζύγου του Ζακ Νέφιες, συναδέλφων, φίλων, και συνεργατών μου), λέγοντας και ένα βαθιά σαρκαστικό "τετέλεσται". Το πλήρωσε πάνω από μια δεκαετία αργότερα με την δολοφονία της από έναν ψυχοπαθή προτεστάντη, ο οποίος απολογήθηκε λέγοντας ότι "μου το ζήτησε ο Θεός". Πάλι καλά, γιατί αν είχε γίνει αυτό στην Ελλάδα κατά πάσα πιθανότητα την δολοφονία θα την είχε ζητήσει εξ άμβωνος ο Άνθιμος.

Χθες τελείωσε την ζωή της με ευθανασία, η μητέρα της στενότερης φίλης και συνεργάτιδας μου στην Ολλανδία - δεν θα πω το όνομα της αν και αρκετοί αναγνώστες θα καταλάβουν.

Είχε διαγνωστεί με καρκίνο του πνεύμονα το φθινόπωρο. Δεν θέλησε να κάνει θεραπεία για να επεκτείνει την ζωή της για λίγους μήνες. Επέλεξε παρηγορητική φροντίδα  με ακτινοθεραπείες, μια-δυο παρακεντήσεις, και παυσίπονα. Πριν δυο εβδομάδες κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να πάει να δει τον αγαπημένο της μαέστρο στην τελευταία συναυλία και των δυο τους - είναι και αυτός ασθενής με καρκίνο. Του έγραψε ένα σύντομο γράμμα, και αυτός την επισκέφτηκε και γνωρίστηκαν για πρώτη φορά λίγο πριν πεθάνουν και οι δύο. Λίγο μετά, κάλεσε την κόρη της και της ζήτησε να πάνε μαζί στον οικογενειακό γιατρό, την προηγούμενη Τρίτη.  Του εξήγησε ότι έχει κουραστεί, ότι αποχαιρέτησε όσους ήθελε, και είναι έτοιμη. Την επόμενη την επισκέφθηκε ο ειδικά εκπαιδευμένος γιατρός της περιοχής, που συμφώνησε και αυτός. Θα μπορούσε να ζήσει άλλους δυο-τρεις μήνες, αλλά με μεγάλες δόσεις από παυσίπονα και μικρή επικοινωνία. Προτίμησε να τελειώσει την ζωή της δυο μέρες μετά, χθες την Παρασκευή, στο σπίτι της, μαζί με τα τρία παιδιά της, τα τέσσερα εγγόνια της, και τον πρώην σύζυγο της. Όπως αυτή ήθελε. Είχε έναν καλό θάνατο.

Θα την θυμούνται χαμογελαστή, έτοιμη, στον καναπέ του σπιτιού της, να τους αποχαιρετά. Πόσο διαφορετικό από την εικόνα των γονιών μου σε έναν θάλαμο νοσοκομείου, ανάμεσα σε αγνώστους στα διπλανά κρεβάτια, με το μισό τους βάρος, ημι-ναρκωμένοι από την μορφίνη, ταλαιπωρημένοι από αλλεπάλληλες άσκοπες επεμβάσεις και χημειοθεραπείες, περιμένοντας ένα "θαύμα" και χωρίς ποτέ να καταφέρουμε να πούμε ένα αξιοπρεπές "αντίο".

Μήπως έχει πλέον φτάσει η κατάλληλη ώρα για να γίνει σοβαρά η συζήτηση για την ευθανασία και στην Ελλάδα;


Πέμπτη, 10 Μαΐου 2018

Τις Πταίει;


Η δεύτερη μου ανάγνωση σήμερα το πρωί μαζί με τον καφέ - της Αναλήψεως στο Καθολικό εορτολόγιο και αργία - ήταν η απίστευτη ιστορία της καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Μαίρης Μαύρη-Βαβαγιάννη, που από μοναδικός αυτόπτης μάρτυρας κατηγορίας στην υπόθεση του ξυλοδαρμού του φοιτητή Κώστα Διαλυνά από "πέντε μαυροντυμένους μαντράχαλους με ξυρισμένα κεφάλια", βρέθηκε κατηγορούμενη για ψευδορκία. Η κ. Βαβαγιάννη είχε σημειώσει τον αριθμό του αυτοκινήτου, που ανήκε μέσω μακρόχρονης μίσθωσης στον Κασιδιάρη. Το δικαστήριο προφανώς έκρινε την μαρτυρία της αναξιόπιστη, ενώ θεώρησε ότι ένας τυχαίος κύριος που θυμόταν ότι είχε δει το αμάξι του Κλασιδιάρη σε ένα πάρκινγκ έχαιρε πλήρους αξιοπιστίας.
Μόνο και μόνο αυτά τα γεγονότα, θα αρκούσαν για να θεωρήσω ότι πέραν της οικονομικής χρεοκοπίας, στην Ελλάδα έχουμε και μια ιδιότυπη ηθική χρεοκοπία. Αδυνατώ να καταφύγω στην εύκολη λύση να αρχίσω να φωνασκώ για τους πολιτικούς. Οι ευθύνες για αυτή την καθολική χρεοκοπία είναι πολύ μεγάλες για αποδοθούν σε λίγους. Είναι πολύ εύκολο, πολύ βολικό, και πολύ λανθασμένο. Στην Ελλάδα έχουμε πολλαπλές χρεοκοπίες, και πολλούς υπεύθυνους.
Για την κατάσταση στην Παιδεία φταίνε και πολλοί καθηγητές (ασυνείδητοι, διαπλεκόμενοι, ανεπαρκείς) και πολλοί φοιτητές (τραμπούκοι, αδιάφοροι). Την Παιδεία όμως την κρατάνε ζωντανή κάποιοι εμπνευσμένοι, ηρωικοί θα έλεγα, δάσκαλοι, καθηγητές, πανεπιστημιακοί, που αρνούνται να συμβιβαστούν με την λογική της ήσσονος προσπάθειας και δίνουν μικρές ιδιότυπες καθημερινές μάχες που κρατάνε την παιδεία ζωντανή. Για την κατάσταση στην Υγεία φταίνε και πολλοί γιατροί (διεφθαρμένοι, ανεπαρκείς) και πολλοί ασθενείς (έτοιμοι για φακελάκι ώστε να ευνοηθούν).

Την Υγεία την κρατάνε ζωντανή κάποιοι κακοπληρωμένοι γιατροί που σέβονται τους όρκους τους, είτε στα ιατρεία τους είτε στα δημόσια νοσοκομεία, και τιμούν το λειτούργημα τους. Για την κατάσταση στην Οικονομία φταίνε και πολλοί πολιτικοί και εκτελεστικοί ηγέτες (παροχές, διαφθορά, χρηματισμός) και πολλοί επιχειρηματίες (φοροκλοπή και φοροδιαφυγή, διαφθορά και ασυνειδησία) και πολλοί καταναλωτές (φοροκλοπή και φοροδιαφυγή, έτοιμοι για το ρουσφέτι σε όλα τα επίπεδα).
Την Οικονομία την κρατάνε ζωντανή κάποιοι επιχειρηματίες (που καταφέρνουν να παράγουν, να επενδύουν, να εισπράττουν, και να κινούν την οικονομία), κάποια υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη (που παίρνουν προσπαθούν να βελτιώσουν τις οικονομικές συνθήκες εν μέσω συνήθως λαϊκής κατακραυγής), αλλά και - κυρίως - κάποιοι πολίτες που εργάζονται παραγωγικά και ενσυνείδητα.
Για την κατάσταση στην Δικαιοσύνη, όσο και να προσπαθώ να βρω φταίχτες σε πολλές πλευρές, οι ευθύνες των δικαστικών, είναι τεράστιες αν όχι αποκλειστικές.

Κυριακή, 29 Απριλίου 2018

Εκλογές 2019, το "σενάριο τρόμου", και μια διέξοδος.


Μάντη βρήκαμε. Ζητείται Αστερίξ.
Δεν έχω σπουδάσει πολιτικές επιστήμες, δεν έχω ασχοληθεί με την πολιτική στρατηγική, και ξέρω ελάχιστα από την μεθοδολογία των δημοσκοπήσεων. Λόγω της επαγγελματικής μου ενασχόλησης όμως, την διεύθυνση επιστημονικής έρευνας, έχω αναπτύξει δύο ικανότητες: με βάση λίγα επιστημονικά δεδομένα να αναλύω και να επιλέγω πιθανά μοντέλα· και να διαβλέπω τακτικισμούς σε επίπεδο διοίκησης και χρηματοδότησης. Οι δύο αυτές ικανότητες είναι χρήσιμες για διαφορετικούς λόγους. Η πρώτη ικανότητα, είναι απαραίτητη για την επιστήμη μου, για να μπορώ να σχεδιάζω τα πειράματα και την επιστημονική κατεύθυνση του εργαστηρίου για τους επόμενους μήνες ή χρόνια. Η δεύτερη ικανότητα, είναι απαραίτητη για την επιβίωση του εργαστηρίου σε ένα ανταγωνιστικό χρηματοδοτικό περιβάλλον, ειδικά όταν εμπλέκεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου συνωστίζονται διάφοροι "πολιτικάντηδες", συχνά αμφιβόλου επιστημονικής επάρκειας, και με τους οποίους πρέπει να ανταγωνιστείς για αρκετά ερευνητικά προγράμματα που έχουν πολιτικό βάρος (π.χ. στον τομέα της πρόσβασης σε μεγάλες υποδομές).

Τολμώ λοιπόν να διακινδυνεύσω μια πρόβλεψη για τον μεσοπρόθεσμο πολιτικό σχεδιασμό, με βάση απλά δεδομένα.

Τα δεδομένα πρώτα.

  • Οι Ευρωεκλογές θα γίνουν τον Μάιο του 2019.
  • Οι Δημοτικές εκλογές σχεδιάζονται για τον Οκτώβριο του 2019.
  • Η ΝΔ αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ είναι καθηλωμένοι σε μικρά ποσοστά, συν-πλην 20%
  • Η συμβίωση τάσεων στο Κίνημα Αλλαγής είναι εμφανώς προβληματική.
  • Οι μεθεπόμενες Εθνικές εκλογές θα είναι με απλή αναλογική.
Οι λογικές υποθέσεις τώρα.
  • Το 2018 θα κλείσει με υπέρ-πλεόνασμα (πέραν των προβλέψεων).
  • Θα επιτευχθεί κάποιου είδους έξοδος από το μνημόνιο, υπό εποπτεία, επιτήρηση, κάτι.
  • Θα γίνει περικοπή συντάξεων όπως έχει προβλεφθεί,  στην αρχή του 2019.
  • Ο Καμένος δεν αφήνει την καρέκλα με τίποτε, εάν χρειαστεί θα συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τον Κουβέλη και θα υιοθετήσουν μωρό παράνομων μεταναστών από τα Σκόπια, αλλά η κυβέρνηση δεν πέφτει λόγω ρήξης με τους ΑΝΕΛ.
  • Προς το τέλος του 2018 θα βγουν δικαστικές αποφάσεις εναντίον στελεχών του ΠΑΣΟΚ: αυτό θα προετοιμάσει την οριστική ρήξη εντός του Κινήματος Αλλαγής.
  • Το Μακεδονικό θα το τινάξουμε στον αέρα εμείς, πριν το τινάξουν οι Μπαρμπούτσαλοι, δημιουργώντας κλίμα εθνικής πρωτοβουλίας και "ηθικής ανωτερότητας" (εμείς συζητήσαμε ειλικρινά, αυτοί κορόιδευαν).
  • Όχι μόνον δεν θα υπάρξει ρήξη ή θερμό επεισόδιο με την Τουρκία, αλλά θα υπάρξει προσέγγιση, μια και ο Σουλτάνος Ερντογάν δεν θα μπορεί να κρύβει τα οικονομικά προβλήματα μετά τις εκλογές του Ιουνίου. 
  • Ο ΠΑΟ και η ΑΕΚ θα έχουν γήπεδο ... και ο ΠΑΟΚ ... πρωταθλητής χειμώνα!
  • Τον Μάρτιο του 2019, ο Αλέξης θα δώσει 13ο μισθό στους συνταξιούχους, για να αναπληρώσουν τις απώλειες των συντάξεων, και θα αναγορευθεί σε Εθνικό ήρωα.
Το εκλογικό σενάριο.
  • Στο κλίμα (επίπλαστης) οικονομικής και εθνικής ανάτασης, θα προκηρυχθούν Εθνικές εκλογές μαζί με τις Ευρωεκλογές την άνοιξη του 2019, για να κάνουμε και οικονομία.
  • Σε συνθήκες πόλωσης, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ θα βρεθούν σχετικά κοντά στις Εθνικές εκλογές, με ποσοστά επάνω από το 25% αλλά κάτω από το 30%, και με ΚΚΕ, ΠΑΣΟΚ, ΧΑ, εντός Βουλής.
  • Η Κυβέρνηση, είτε υπό έναν Τσίπρα μεταλλαγμένο σε ηγέτη της κεντροαριστεράς (ένα προφίλ-προσωπείο που χτίζει με κυνισμό, επιμέλεια, αλλά και επιτυχία, και ... του πάει!), είτε υπό τον Μητσοτάκη (που θα πρέπει να αποφύγει την υπερβολική στροφή στην εσωκομματική  Εθνική Δεξιά εάν θέλει να διατηρήσει το ειλικρινές, πραγματικό, φιλελεύθερο και προοδευτικό προσωπικό προφίλ του)  θα υπάρξει μέσα από μια συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ. Το "δεξιό" ή "αριστερό" προφίλ της νέας κυβέρνησης θα αναδειχθεί ανάλογα με συσχετισμούς δυνάμεων που θα προκύψουν από λίγο-πολύ τυχαία περιστατικά, και μάλλον λίγη σημασία θα έχει, εκτελεστικά.
  • Θα υπάρξουν πολλές τιμητικές αλλά και "στρατηγικές" αποστρατείες προς την Ευρωβουλή, μια και η κυβέρνηση βεβαίως θα επιλέξει να μην υπάρξει σταυρός στις Ευρωεκλογές, με δικαιολογία  την ταυτόχρονη διεξαγωγή τους με τις Εθνικές εκλογές: η επιλογή προσώπων σε πολλά μικρά κόμματα για το Ευρωπαϊκό ψηφοδέλτιο, θα καθορίσει και την επιβίωση τους, μέσω της εισόδου τους στην Ευρωβουλή.
Το σενάριο τρόμου.
  • Εάν δεν υπάρξει Κυβέρνηση από την Βουλή που θα προκύψει, κάτι διόλου απίθανο, οι επόμενες εκλογές θα γίνουν μαζί με τις Δημοτικές, για λόγους οικονομίας και πάλι.
  • Με την απλή αναλογική, είτε θα υπάρξει νομοτελειακά κόμμα Εθνικής Δεξιάς στα δεξιά της ΝΔ, είτε ο Μητσοτάκης θα αποτελέσει παρελθόν για την ηγεσία η οποία θα αποκτήσει Εθνικό Προφίλ (ίσως υπό τον Βορίδη,  χωρίς να αποκλεισθεί μια λύση ακόμα και στο επίπεδο Τζιτζικώστα) με ταυτόχρονη αποχώρηση της Δράσης και άλλων ... "φυγόκεντρων" δυνάμεων.
  • Η απλή αναλογική, πέραν από την σίγουρη είσοδο στην Βουλή και των δύο κομμάτων της πρώην ΝΔ η οποία θα είναι πανηγυρική για έναν νέο "Εθνικό" σχηματισμό, θα  φέρει στη νέα Βουλή ξανά το Ποτάμι (που θα έχει επιζήσει λόγω Ευρωεκλογών), ΑΝΕΛ, ΑΝΤΑΡΣΥΑ, καθώς και την Κωνσταντοπούλου και τον Λαφαζάνη.
Αρχικά σκέφτηκα να κλείσω το κείμενο με την απλή προτροπή "Αν τα διαβάζετε αυτά και συμφωνείτε ... μεταναστεύσατε. Εάν πάλι δεν σας ακούγεται αυτό για σενάριο τρόμου...".

Αυτό όμως δεν είναι λύση. Αντίθετα με την επιστημονική πρακτική, λύση δεν είναι όμως και οποιοδήποτε πείραμα που θα επιβεβαιώσει ή όχι τις υποθέσεις μου. Λύση θα είναι μια βασική ανατροπή του συσχετισμού δυνάμεων, όπως αυτή που προσπάθησε να κάνει το Ποτάμι το 2014, και που θα είναι η πολιτική του παρακαταθήκη στην νεότερη ιστορίας μας, ανεξάρτητα από το μέλλον του ως κομματικού σχηματισμού. 

Οι ανατροπές όμως θέλουν κάτι περισσότερο από θέσεις, προγράμματα, επιτροπές. Θέλουν πολιτικό όραμα. Κάτι που τις τελευταίες δεκαετίες αποτυγχάνει να δημιουργήσει η ηγεσία όλων των πολιτικών χώρων, πλην των εθνικιστών. Και το όραμα των εθνικιστών είναι το δικό τους όραμα. Δεν είναι το δικό μου όραμα. Το δικό σας; 

Είμαστε ίσως έτοιμοι για μια μεγάλη, δημοκρατική, πολιτική, ηθική, εκτελεστική, και διοικητική ανατροπή; 

Φοβάμαι πως όχι. 

Ή μήπως όχι ακόμη;

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

Χαβαλές και πραγματικότητα ...



Η πρώτη αποστολή του Ελληνικού Οργανισμού Διαστήματος ολοκληρώθηκε με επιτυχία, λίγες μόνον εβδομάδες μετά την ίδρυση του οργανισμού, και ώρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του νέου διευθυντή.

Η ελληνική κυβέρνηση, λίγες μέρες πριν, είχε αποδεχθεί την παραίτηση του Σταμάτη Κριμιζή, λαμβάνοντας υπόψιν της ότι είναι ίσως ο μοναδικός διευθυντής προγράμματος της NASA που παρέδωσε ένα έργο παραβιάζοντας το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης, τον προϋπολογισμό και τις προδιαγραφές διάρκειας του εξοπλισμού (τα Voyager παραδόθηκαν μήνες πριν την προγραμματισμένη ημερομηνία, με λιγότερα χρήματα, και εξακολουθούν να λειτουργούν).

Στη θέση του Κριμιζή, ο οποίος έχει συμμετάσχει σε αποστολές που εξερεύνησαν και τους οκτώ πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, η κυβέρνηση διόρισε τον Χριστόδουλο Πρωτοπαπά. Ο Υπουργός κ. Παπάς εξήγησε ότι η παραβίαση των προθεσμιών παράδοσης, του προϋπολογισμού και των προδιαγραφών του εξοπλισμού είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του ελληνικού τεχνικού και κατασκευαστικού τομέα, και επιτέλους η Αριστερά έθεσε τέρμα σε αυτό το διαδεδομένο ήθος κακής πρακτικής, που μεταξύ άλλων οδήγησε στην πιο δαπανηρή και χρονοβόρα κατασκευή δρόμου στο γνωστό σύμπαν, που κατέρρευσε μόνο λίγες μέρες μετά την παράδοσή του.

Ο κ. Πρωτοπαπάς, μετά από μια ευλογημένη καριέρα σε διάφορες θέσεις του ραδιοσταθμού της Αρχιεπισκοπής Κύπρου, πέρασε μια προσοδοφόρα δεκαετία ως Διευθύνων Σύμβουλος μιας εταιρείας δορυφορικών τηλεπικοινωνιών Αραβικών Συμφερόντων με έδρα την Κύπρο, φέρνοντας την διαστημική τεχνολογία στη Μέση Ανατολή. Ο κ. Πρωτοπαπάς, είναι αναγνωρισμένος ερευνητής, με τρεις τουλάχιστον δημοσιεύσεις σε συνέδρια,  που έχουν αναφερθεί στην διεθνή βιβλιογραφία 32 φορές. Είναι επίσης παραγωγικός συγγραφέας, και με τιμά που σας μεταφέρω ένα κομμάτι της αρθρογραφίας του:

"Το μεγαλύτερο όμως και κατά την άποψή μου μοναδικό θαύμα που έχει καταγραφεί και έχει κάνει ο Άγιος Πορφύριος που συγκλονίζει τους τεχνολόγους και τους φυσικούς είναι η συστολή του χρόνου όχι για μερικά κλάσματα του δευτερολέπτου που πασχίζουν σήμερα οι φυσικοί που ασχολούνται με τη θεωρία της σχετικότητας και τη φυσική των υψηλών ενεργειών να πραγματοποιήσουν, αλλά πάνω από μια ώρα. " Ο κ. Πρωτοπαπάς, στην συνέχεια εξηγεί με ενθουσιασμό και λυρική διάθεση ότι το θαύμα επέτρεψε σε τέσσερις μοναχές να επιστρέψουν εγκαίρως στο μοναστήρι τους, ενώ είχαν πέσει σε μεγάλη κίνηση με το ταξί.

Παρά την αυξανόμενη κριτική για την επιλογή του κ Πρωτοπαπά ως επικεφαλής της Ελληνικής Διαστημικής Υπηρεσίας, σε μια μοναδική συνεργασία με την Adobe Systems Inc και τη βοήθεια του Αγίου Πορφυρίου (ο οποίος συμπίεσε τον χρόνο από τα δέκα λεπτά που απαιτεί η ευλογία αυτοκινήτου σε κλάσματα του χιλιοστού του δευτερολέπτου, καθιστώντας την διαστημική στολή παντελώς άχρηστη) κατόρθωσε τελικά να ευλογήσει το αυτοκίνητο που ο άπιστος Elon Musk έβαλε σε τροχιά νωρίτερα τον Φεβρουάριο του 2018.

Ο κ. Πρωτόπαπας, στη συνέντευξή του, απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι πρόκειται για μια αποστολή για την δημιουργία εντυπώσεων, και ισχυρίστηκε ότι απλώς οι Ευρωπαίοι ζηλεύουν την τρισχιλιετή και αδιάλειπτη ελληνική ιστορία. Επισήμανε στους δημοσιογράφους την ανάρτηση του στο Facebook το 2013, όταν στέκεται μπροστά από το ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, και υπενθύμισε ότι «όταν οι Έλληνες έχτιζαν αριστουργήματα, οι Βορειοευρωπαίοι κυλιόντουσαν στην λάσπη και έτρωγαν βελανίδια». Απέκρουσε τα σχόλια ότι η τελευταία ήταν μια πολύ πιο αξιοπρεπής συμπεριφορά από αυτή του Οδυσσέα όταν έριξε ένα νεογέννητο μωρό από τα τείχη της Τροίας επειδή δεν είχε είχε δει την Πηνελόπη για σχεδόν δέκα χρόνια και τα είχε πάρει εντελώς κάνοντας παρέα μόνο με τα σκυλιά του, και δήλωσε μυστηριωδώς "Ε ρε λαμόγια Μεγαλέξανδρος που σας χρειάζεται τιμώ την Μακεδονία μου μέσα να σας εκπολιτίσει τον αδόξαστο".

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Συνήγορος του Αβαδδών


Από την Αποκάλυψη του Albrecht Dürer
που βρίσκεται επίσης στην βιβλιοθήκη μου,
από τις εκδόσεις "επικαιρότητα". 
Κάτι δεκαετίες πριν, αποφάσισα να στείλω την πρώτη μου επιστολή στον Διόδωρο Κυψελιώτη για το περίφημο Επταήμερο, λίγους μήνες μετά που αντικατέστησε τον θρυλικό Βοκκάκιο στην προτελευταία σελίδα στο ΒΗΜΑ. Μια και οι επιστολογράφοι στην τέταρτη στήλη του Επταήμερου ήταν ανώνυμοι, όπως άλλωστε και ο κύριος συντάκτης, χρειαζόμουν ένα ψευδώνυμο. Η πρώτη σκέψη ήταν φυσικά το απλό "Συνήγορος του Διαβόλου". Θα ταίριαζε μια χαρά με το πνεύμα των σχολίων μου, που με την έπαρση αυτών που διανύουν την τρίτη μόλις δεκαετία της ζωής τους, ήμουν βέβαιος ότι θα ήταν δηκτικά και ανατρεπτικά, και θα εξέφραζαν τα επιχειρήματα της "άλλης πλευράς". Μια και αυτή την εποχή όμως είχα βαλθεί να διαβάζω την Αποκάλυψη του Ιωάννη (την υπέροχη έκδοση της ΙΚΑΡΟΣ με την μεταγραφή του Σεφέρη αντικριστά με το πρωτότυπο σε άκοπο χαρτί), σκέφτηκα να γίνω ο Συνήγορος του Αβαδδών, αμφιλεγόμενου Αγγέλου της Καταστροφής ή της Αβύσσου, του Απολλύωντος: "ἔχουσι βασιλέα ἐπ ̓ αὐτῶν τὸν ἄγγελον τῆς ἀβύσσου· ὄνομα αὐτῷ ̔Εβραῑστὶ ̓Αβαδδών ἐν δὲ τῇ ̔Ελληνικῇ ὄνομα ἔχει ̓Απολλύων". Τον χαρακτηρίζω αμφιλεγόμενο, διότι ενώ οι περισσότεροι μελετητές τον ταυτίζουν με τον αντίχριστο, άλλοι θεωρούν ότι είναι ο ίδιος ο Χριστός.

Ο Συνήγορος του Αβαδδών ξεκίνησε λοιπόν το 1999, και με μεγάλα διαλείμματα ανάμεσα, τελείωσε το 2012, οπότε και άρχισε και η επώνυμη παρουσία μου με μεγαλύτερες επιστολές στο ΒΗΜΑ.  Φαντάζομαι ότι ο Αβαδδών τελείωσε οριστικά την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 2017, στο καφέ των εκδόσεων Γαβριηλίδη, σε μια πολύωρη συνάντηση του Διόδωρου με τον Αββαδών.

Η διάθεση του συνήγορου του Διαβόλου όμως συνεχίζεται. Αλλά από εκεί που συνήθως ο Συνήγορος του Αβαδδών είχε τον ρόλο της Πολιτικής Αγωγής, καταγγέλλοντας τα κακώς κείμενα για τα οποία ευθυνόταν μια πλειάδα "σεβάσμιων" συμπολιτών μας, βρέθηκε στον ρόλο της υπεράσπισης τριών διαφορετικών συμπολιτών. Χωρίς να μπω στις λεπτομέρειες, τις τελευταίες ημέρες  πήρα θέση υπέρ της Μπαζιάνα (που απλά συνεχίζει την καριέρα της όπως εκατοντάδες άλλοι που τους το επέτρεψε η νομοθεσία χωρίς φαντασιακούς "διορισμούς" από φωτογραφικά νομοσχέδια), του Κωστόπουλου (που ξεβλάχεψε και ξεψάρωσε αρκετούς που ξαφνικά έγιναν τιμητές της ηθικής που κυρίως καθρέφτισαν - και δεν δημιούργησαν - τα έντυπα του), και της Τζιτζίκου (που βοήθησε να ξεσκεπαστεί η κακοδιαχείριση της UNICEF και είναι τουλάχιστον αμφίβολο ότι είναι συνυπεύθυνη).

Για αυτή την ανάρτηση δεν έχει σημασία εάν έχω δίκιο ή όχι . Σημασία έχει ο διαχωρισμός των διαδικτυακών φίλων μου σε ομάδες, σε σχέση με αυτές τις τρεις θέσεις:

  1. Η πρώτη ομάδα είναι αυτοί που θεωρούν ότι η Μπαζιάνα "διορίστηκε χαριστικά", ο Κωστόπουλος είναι εκμαυλιστής την νεολαίας, και η Τζιτζίκου μια Συριζαία απατεώνας. Εντάξει, κάποιοι είναι λιγότερο και κάποιοι περισσότερο φανατικοί, αλλά η κεντρική ιδέα είναι ότι διαφωνούν σε όλα. Σε όλα γενικά, όχι μόνον σε αυτά τα τρία θέματα.
  2. Η δεύτερη, αυτοί που συμφωνούν για την Μπαζιάνα και την Τζιτζίκου, αλλά "πέφτουν απο τα σύννεφα" που πήρα θέση υπέρ του Κωστόπουλου. Αυτοί είναι κατά τεκμήριο οι αριστεροί φίλου, που διάβαζαν Αυγή όταν κυκλοφορούσε σε λιγότερα αντίτυπα από την Εστία και δεν δημοσίευε ισολογισμούς.
  3. Στην τρίτη ομάδα τέλος, είναι οι φίλοι που συμφωνούν για τον Κωστόπουλο, αλλά διαφωνούν είτε για την Μπαζιάνα είτε για την Τζιτζίκου, και βρίσκονται - οποία έκπληξις - στα "κεντροδεξιά" του πολιτικού φάσματος.

Απουσιάζουν οι φίλοι που πιστεύουν ότι έχω και στα τρία δίκιο - τουλάχιστον εν μέρει. Και λέω εν μέρει, επειδή ούτε η Περιστέρα είναι Αγία, ούτε ο Πετράν πρότυπο προς μίμηση, ούτε η κ. Τζιτζίκου άμοιρη ευθυνών. Αλλά η ανθρωποφαγική διάθεση και προς τους τρεις βρε παιδιά, με έχει αηδιάσει. Και συνειδητοποιώ ότι παραμένω Συνήγορος του Αβαδδών, ή ίσως πιο απλά φτωχός και μόνος καουμπόι.

Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

"Helicopter view"


Μετά από δύο συζητήσεις για το πως μεταφράζεται σωστά η έκφραση "η θέα από το ελικόπτερο" στα Ελληνικά, αποφάσισα να έχω μία ακόμα"πρώτη φορά" για το ιστολόγιο, αυτήν του αμιγώς Αγγλικού τίτλου.

"Η θέα από το ελικόπτερο" έχει χρησιμοποιηθεί ως όρος στην ψυχολογία αλλά και στο μάνατζμεντ ("αδρή εικόνα, "εποπτική εικόνα" είναι δύο από τις μεταφράσεις που μου μεταφέρθηκαν) αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, για να εκφράσει την απόκτηση μιας εποπτικής εικόνας του γενικότερου πλαισίου μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα γεγονότα. 

Στο μάνατζμεντ αλλά και στην έρευνα το ίδιο εκφράζεται ως η ικανότητα "να βλέπεις το δάσος και όχι τα δέντρα", η ικανότητα να εστιάζεις στο συνολικό πρόβλημα, και όχι στα επιμέρους. Θυμάμαι μάλιστα την συζήτηση με ένα διακεκριμένο αν και λίγο εγωκεντρικό συνάδελφο, που πριν από χρόνια μου είχε εξηγήσει με περισπούδαστο ύφος ότι η επιτυχία του εστιάζεται στο γεγονός ότι εστιάζει στο δάσος και όχι στα δέντρα, και θα πρέπει να διορθώσω την επιστημονική μου εστίαση και να δω και εγώ το δάσος. Σκέφτηκα τότε να του απαντήσω με Ελύτη και το σχετικά άγνωστο "άξιον εστί το μικρό γιατί που έμεινε αναπάντητο" αλλά προτίμησα να τον τρολάρω με μια πιο μακρόσυρτη απάντηση για το πως η συνολική εικόνα του δάσους θα σε εμποδίσει να δεις το μοναχικό δέντρο στην πιο υγρή γωνιά που συμβιώνει με δεκάδες είδη μούχλας, όπου ένα από αυτά θα μπορούσε να σου έχει επιτρέψει να βρεις την δράση των αντιβιοτικών λίγους αιώνες πριν τον 20ό... φυσικά αυτή η ανακάλυψη δεν θα σε άφηνε απλά χωρίς χρηματοδότηση όπως όσους από εμάς κοιτάμε τα δέντρα την εποχή των -όμικς (genomics, proteomics, metabolomics, ...), αλλά τότε θα σου εξασφάλιζε και μια θέση ως κεντρική ατραξιόν στην επόμενη πυρά στην κεντρική πλατεία της πόλης (βελτιωνόμαστε ως κοινωνία). 

Η λαϊκή νεοελληνική σοφία, θίγει το ίδιο θέμα από μια άλλη σκοπιά: "όποιος είναι έξω από το χορό πολλά τραγούδια ξέρει". Το τελευταίο, το ακούω συχνά-πυκνά, ιδιαίτερα όταν εκφράζω άποψη για το πολιτικό γίγνεσθαι η οποία αντιβαίνει στα, συχνά σκληρά, προσωπικά βιώματα φίλων και γνωστών. Έχω δοκιμάσει να εξηγήσω φυσικά ότι όποιος χορεύει καλό είναι να μην τραγουδάει συγχρόνως, και για αυτό άλλωστε άλλος ξέρει τα (πολλά) τραγούδια και τραγουδά, και άλλος χορεύει. Και καλό είναι αυτός που χορεύει να ακούει αυτόν που ξέρει τα πολλά τραγούδια, και ούτω καθεξής.

Το άρθρο όμως ξεκίνησε να γράφεται ως πολιτικό σχόλιο, οπότε ας επανέλθω. Σκεφτόμουνα λοιπόν, ότι η αξία μου ως πολιτικού - δεν θέλω ειρωνικά χαμόγελα - είναι βέβαιο ότι είναι ετεροπροσδιοριζόμενη. Μια και δεν έχω στο βιογραφικό μου πολιτικούς, συνδικαλιστικούς, ή κοινωνικούς αγώνες, πρέπει να το αντιμετωπίσω αυτό ως δεδομένο. Υποψιάζομαι φυσικά ότι η υπόθεση εργασίας των περισσότερων που με "σταύρωσαν" το μακρινό 2015, είναι ότι ως επιτυχημένος επιστήμονας στο εξωτερικό, ως τεχνοκράτης εάν προτιμάτε, θα μπορώ να γίνω και επιτυχημένος πολιτικός. Λάθος. Οι πολιτικές μου απόψεις ως επιστήμονα δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με τρόπο διαφορετικό από αυτόν οποιουδήποτε άλλου πολίτη. Οι απόψεις μου οφείλουν να κρίνονται απλά από την επιχειρηματολογία που τις συνοδεύει. Αλλά, ομολογώ, ότι θα ήθελα πραγματικά, όσοι από εσάς τις διαβάζετε, να λαμβάνετε υπόψιν σας ένα ετεροπροσδιορισμό: το "helicopter view", που προσπάθησα να εξηγήσω παραπάνω,

Για να επιτύχεις να έχεις την εποπτική εικόνα, είναι απαραίτητο να απεμπλακείς από τα καθημερινά μικρά και μεγάλα προβλήματα. Η προϋπόθεση για να έχεις την εποπτική εικόνα είναι να αποδεσμευθείς από τις λεπτομέρειες του τοπίου, όσο ενοχλητικές και να είναι αυτές. Και, εκ των πραγμάτων, μια και η Ελληνική καθημερινότητα με επηρεάζει ελάχιστα ενώ συγχρόνως η ενημέρωση μου και η επαφή μου είναι συχνή, δικαιωματικά ίσως μπορώ να υποστηρίξω ότι είναι πολύ πιο πιθανόν να έχω κατακτήσει καλύτερα την εποπτική αυτή εικόνα. 

Φυσικά, αν θεωρήσατε όλα αυτά έναν πρόλογο, και τώρα περιμένετε μια βαθυστόχαστη ανάλυση της θέας του πολιτικού και κοινωνικού τοπίου από το ελικόπτερο, θα σας απογοητεύσω.