Κυριακή, 25 Φεβρουαρίου 2018

Εξαγωγή «καινοτόμου» γραφειοκρατίας - από συνέντευξη στην Καθημερινή της Κυριακής


Αγχωμένος ακουγόταν ο Αμερικανός καθηγητής στο τηλεφώνημά του με τον Ελληνα πανεπιστημιακό φίλο του. Ο καθηγητής είχε μόλις λάβει επιστολή από την ελληνική «Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας και Ελέγχου των Δηλώσεων Περιουσιακής Κατάστασης» (όπως είναι ο πλήρης τίτλος) που του ζητούσε την κατάθεση «πόθεν έσχες», εάν ήθελε να έχει θέση εμπειρογνώμονα που θα αξιολογούσε αμισθί τις υπό χρηματοδότηση προτάσεις που είχαν κατατεθεί στο νεοσύστατο Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ). Τα όσα έλεγε η επιστολή φάνηκαν στον επιφανή ερευνητή απολύτως... ελληνικά και έξω από τη φιλοσοφία των πανεπιστημιακών στη Δύση. Τελικά αρνήθηκε. Και δεν ήταν ο μόνος. Συνολικά περίπου χίλιοι κορυφαίοι πανεπιστημιακοί και ερευνητές που ζουν στο εξωτερικό –Ελληνες και αλλοδαποί–, είχαν αρχικά επιλεγεί να συμμετάσχουν στη διαδικασία αξιολόγησης. Δυστυχώς, η πλειονότητα είτε τελικά δεν επιλέχθηκε είτε αρνήθηκε να συμμετάσχει στη διαδικασία. Η Ελλάδα αποδεικνύεται ότι εξάγει... γραφειοκρατία, βάζοντας τροχοπέδη στην προσφορά Ελλήνων και ξένων που διαπρέπουν στο εξωτερικό. 

Γνωμοδοτική αρμοδιότητα 

Ειδικότερα, πέρυσι την άνοιξη το νεοσύστατο ΕΛΙΔΕΚ με ήδη εξασφαλισμένους πόρους (240 εκατ. ευρώ) από χαμηλότοκο δάνειο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και το ελληνικό Δημόσιο, επρόκειτο να χρηματοδοτήσει προτάσεις μεταδιδακτορικών φοιτητών. Τα μέλη του επιστημονικού συμβουλίου του ΕΛΙΔΕΚ και το επιτελείο του αναπληρωτή υπουργού Ερευνας Κώστα Φωτάκη, σκέφτηκαν κάθε γνωριμία που είχαν με επιφανείς ερευνητές του εξωτερικού από όλους τους επιστημονικούς κλάδους, για να τους ζητήσουν να βοηθήσουν. Στους δυνάμει αξιολογητές περιλαμβάνονται καθηγητές και ερευνητές από κορυφαία ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα, όπως τα MIT, Harvard, Oxford, Stanford, Berkeley, Sorbonne, Cambridge κ.ά. Ελληνες που ζουν στο εξωτερικό, και ξένοι. Βεβαίως, ήταν δεδομένο ότι θα μετείχαν –όπως και συνέβη – Ελληνες που ζουν στη χώρα μας. Ετσι, στους χίλιους εν δυνάμει αξιολογητές του εξωτερικού πρέπει να προστεθούν άλλοι πεντακόσιοι που ζουν στην Ελλάδα. Η αρμοδιότητά τους θα ήταν γνωμοδοτική. Δηλαδή, θα κατέθεταν την άποψή τους για την επιστημονική φρεσκάδα και αρτιότητα των προτάσεων που κατατέθηκαν – συνολικά 1.670– από μεταδιδακτορικούς ερευνητές.

Ωστόσο, η νομοθεσία, όπως διαμορφώθηκε από τον νόμο 3213/2003 με τις προσθήκες των νόμων 4389/2016 και 4396/2016, υποχρεώνει όλους τους αξιολογητές να υποβάλουν «πόθεν έσχες». Η αμιγώς όμως επιστημονική αξιολογική διαδικασία των αξιολογητών του ΕΛΙΔΕΚ δεν εμπλέκεται με οικονομικές διαδικασίες παρακολούθησης των χρηματοδοτούμενων ερευνητικών έργων, ενώ ευρύτερα αντιλαμβάνεται κάποιος την έκπληξη των επιστημόνων που ζουν στο εξωτερικό, όταν τους ζητείται να δηλώσουν τα ακίνητα και κινητά περιουσιακά τους στοιχεία στην ελληνική εφορία. Ετσι, σχεδόν όλοι αρνήθηκαν. «Εχω κρίνει ερευνητικές προτάσεις, είτε ως επιστημονικός κριτής είτε ως μέλος της επιτροπής που έχει την τελική ευθύνη για την επιλογή των χρηματοδοτούμενων προτάσεων, σε Ολλανδία, Βέλγιο, Αγγλία, ΗΠΑ, Πορτογαλία, Γαλλία, Ισπανία, καθώς και για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Μοριακής Βιολογίας και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ενδεικτικά, τα τελευταία πέντε χρόνια στον φλαμανδικό επιστημονικό οργανισμό (FWO) έχω συνυπογράψει αποφάσεις με συνολικό κόστος εκτέλεσης έργου πάνω από 40 εκατ. ευρώ. Κανείς, ποτέ, δεν έχει ζητήσει να ελέγξει τα οικονομικά μου, πριν και μετά τις κρίσεις» δήλωσε, μιλώντας στην «Κ», ο κ. Αναστάσης Περράκης, διευθυντής ερευνών στο ολλανδικό ίδρυμα για τον καρκίνο και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης. 
Οι αρνήσεις των ερευνητών να συμμετάσχουν προκάλεσαν αναστάτωση στο επιστημονικό συμβούλιο του ΕΛΙΔΕΚ, το οποίο διαπίστωνε ότι μία εξαιρετικά γραφειοκρατική διαδικασία προκαλούσε a priori αποκλεισμό σημαντικών αξιολογητών, τραυματίζοντας την ποιότητα της αξιολόγησης στην οποία επένδυσαν το υπουργείο Παιδείας και Ερευνας και το ίδιο το Ιδρυμα. Τελικά, για να αποφευχθεί η βέβαιη καθυστέρηση των διαδικασιών, αποφασίστηκε να γίνει διαχωρισμός. Εγιναν δεκτοί χωρίς δήλωση «πόθεν έσχες» οι αλλοδαποί ερευνητές - αξιολογητές. Αντίθετα, ζητήθηκε να καταθέσουν υποχρεωτικά δήλωση «πόθεν έσχες» εκείνοι που είχαν ΑΦΜ στην Ελλάδα.

 Ετσι, πολλοί Ελληνες του εξωτερικού επέμειναν στην άρνησή τους.

 «Το “πόθεν έσχες” ισχύει μόνο για φορολογουμένους στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και βρίσκω ιδιαίτερα προσβλητικό το ελληνικό κράτος να το ζητεί από τους Έλληνες του εξωτερικού - αλλά όχι άλλους Ευρωπαίους. Η άρνησή μου να κρίνω προτάσεις ελήφθη περισσότερο για λόγους αρχής και λιγότερο για πρακτικούς λόγους», προσθέτει ο κ. Περράκης, τονίζοντας πάντως ότι είναι λάθος η εμπλοκή Ελλήνων επιστημόνων του εξωτερικού.

Το πορτογαλικό σύστημα

Ο κ. Περράκης προτείνει κάτι που ακούγεται πιο... προχωρημένο για την ελληνική πραγματικότητα. «Οι επιστημονικές προτάσεις οφείλουν να γράφονται στα αγγλικά και να κρίνονται διεθνώς από ανθρώπους χωρίς δεσμούς με την Ελλάδα, με βάση την ποιότητά τους. Οι επιτροπές πρέπει να στελεχωθούν από μη Ελληνες επιστήμονες για τις τελικές κρίσεις, έστω και λίγους Ελληνες του εξωτερικού για πρακτικούς λόγους, με στόχο σταδιακά να περάσουν σε Ελληνες εντός Ελλάδας, όταν διορθωθεί η κακή νοοτροπία. Αυτό έκανε η Πορτογαλία με το Ιδρυμα για την Επιστήμη και την Τεχνολογία (FCT), από το 2001. Μετείχα στις πρώτες επιτροπές χωρίς τη συμμετοχή σε αυτές κάποιου Πορτογάλου. Ημασταν μια επιτροπή νέων επιστημόνων· εγώ, ο μικρότερος, στα 31 ενώ ο μεγαλύτερος ήταν 40 χρόνων. Λάβαμε ριζοσπαστικές αποφάσεις, θυμάμαι ενστάσεις από έξαλλους υπερήλικες “μεγαλοκαθηγητές” που σχεδόν είχαν προσβληθεί με το να αποφασίζουν τα “μειράκια”. Μέσα σε μία πενταετία το σκηνικό άλλαξε, και πλέον στην Πορτογαλία συνεχίζουν αυτοδύναμα χωρίς τη συνδρομή των ξένων», δηλώνει.

 Μπορεί το πρόβλημα με το «πόθεν έσχες» να λύθηκε στο ΕΛΙΔΕΚ και τελικά να προεγκρίθηκαν 180 προτάσεις, ωστόσο υπογραμμίζει με ανάγλυφο τρόπο τις καταστροφικές αντιφάσεις της ελληνικής πολιτείας: την ίδια στιγμή που οργανώνει το ΕΛΙΔΕΚ, στελεχωμένο με κορυφαίους Ελληνες επιστήμονες, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και στα πρότυπα αντίστοιχων διεθνών οργανισμών, βάζει γραφειοκρατικά εμπόδια στη λειτουργία του.

Πέμπτη, 22 Φεβρουαρίου 2018

Το ελληνικό παράδοξο με τα γενόσημα.


Ένας βασικός στόχος της χρήσης τον «γενόσημων» φαρμάκων (φάρμακα των οποίων η δραστική ουσία δεν καλύπτεται πλέον από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας) είναι η μείωση του φαρμακευτικού κόστους. Η λήξη ισχύος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και ο ανταγωνισμός για την παραγωγή ενός φαρμάκου, θα πρέπει να οδηγήσουν σε μείωση των τιμών αυτού του φαρμάκου. Ωστόσο, ενώ οι τιμές των γενόσημων φαρμάκων πράγματι μειώνονται με την πάροδο του χρόνου, σε ορισμένες χώρες, παρά την ύπαρξη φθηνότερων γενόσημων, οι τιμές των πρωτότυπων φαρμάκων αυξάνονται. Αυτό το φαινόμενο, που φαινομενικά αντιβαίνει τους νόμους της αγοράς, ονομάζεται «το παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων».

Μια ματιά στην έκθεση του ΟΟΣΑ για την διείσδυση των γενόσημων φαρμάκων μας δείχνει ότι στην Ελλάδα το 2015 ο όγκος πωλήσεων των γενόσημων φαρμάκων ήταν το 24% του συνολικού όγκου πωλήσεων, ανώ η αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν το 23% του συνολικού κύκλου εργασιών του κλάδου του φαρμάκου. Δηλαδή, εφόσον ο όγκος πωλήσεων και αξία πωλήσεων των γενόσημων ήταν η ίδια περίπου, η χρήση των γενόσημων στην Ελλάδα συμβάλει στην κρατική δαπάνη το ίδιο με τα πρωτότυπα φάρμακα. Στην Ευρωζώνη αλλά και στις χώρες του ΟΟΣΑ φυσικά, αυτό είναι και πάλι διαφορετικό: ο όγκος πωλήσων των γενόσημων είναι περίπου στο 50% ενώ η αξία τους γύρω στο 25% - δηλαδή η φαρμακευτική δαπάνη για γενόσημα είναι η μισή σε σχέση με ίσο όγκο πωλήσεων πρωτοτύπων. Σε συγκεριμένες χώρες μάλιστα, όπου το δημόσιο σύστημα υγείας λειτουργεί σωστά, οι αριθμοί είναι σχεδόν σοκαριστικοί: η Ολλανδία, έχει επιτύχει όγκο πωλήσεων 72% με αξία μόλις 17%: τον τριπλάσιο όγκο πωλήσεων απο την Ελλάδα, με τα δυο τρίτα του κόστους. 

Ενώ δηλαδή στο γενικό «παράδοξο των γενόσημων φαρμάκων» η τιμή του πρωτότυπου φάρμακου αυξάνεται, στο «Ελληνικό παράδοξο»  το οικονομικό κέρδος για το σύστημα υγείας από τα γενόσημα, είναι πολύ περιορισμένο σε σχέση με την διεθνή εμπειρία. 

Ο νόμος 90552/2016 ρυθμίζει κάποιες από αυτές τις στρεβλώσεις: τα αποτελέσματα αναμένονται. Αλλά, κρίνοντας από τις κραυγές των ιθαγενών κατασκευαστών εναντίον του νόμου που φυσικά “σκοτώνει την εγχώρια επιχειρηματικότητα”, η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία μπορεί να εκλειφθεί ακόμα και θετικά από κάποιους “κακοπροαίρετους”.

Σε προηγούμενο άρθρο μου, είχα θίξει την εξέλιξη της φαρμακευτικής δαπάνης στην Ελλάδα. Έγραφα ότι «από τότε που μπήκαμε στο Ευρώ, και μέχρι και το 2003-2004 η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα ήταν πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το 2009 γίναμε πρωταθλητές στην φαρμακευτική δαπάνη (και στην Ευρωλίγκα), ενώ πλέον το 2015 βρισκόμαστε στον μέσο όρο».

Η προσαρμογή αυτή, σίγουρα έγινε και βάση συγκεριμένων στόχων των μνημονίων, αλλά σίγουρα υπήρξε και η πολιτική βούληση και συνεργασία. Σίγουρα επίσης, δεν έχουν παρουσιαστεί μεγάλες ελλείψεις σε φάρμακα, αν και δυστυχώς πολλές θλιβερές ιστορίες έχουν γραφεί για μακρόχρονα ασθενείς, καρκινοπαθείς, και άλλους που έχουν δυσοκλία πρόσβασης στα φάρμακα. Εξίσου σίγουρα όμως, ανάμεσα στο 2005 και το 2010, πρέπει να έγινε τεράστια κατάχρηση – ορισμένες πηγές εκτιμούν ότι οι υπερβολές της φαρμακευτικής δαπάνης αυτή την εποχή συνέβαλλε με 40 δις στο δημόσιο χρέος. 

Στον χώρο του φαρμάκου έχουν σαφώς γίνει τεράστιες καταχρήσεις, σε μεγάλο βάθος χρόνου, οι οποίες υπερβαίνουν κατά πολύ την «υπόθεση Novartis». Η απόδοση ποινικών ευθυνών όπου υπάρχουν (δεν υπάρχουν παντού) είναι θέμα της δικαιοσύνης, και είναι πολύ δύσκολη υπόθεση, η οποία αμφιβάλλω αν θα στεφθεί απο επιτυχία. Η σωστή λειτουργία του χώρου του φαρμάκου όμως απο εδώ και πέρα, είναι ένα μέγιστο πολιτικό ζήτημα, με τεράστιες επιπτώσεις στην δημόσια υγεία και την οικονομία, και δεν έχουμε την πολυτέλεια να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος.

Υ.Γ. Μια επισήμανση του κ. Σ.Κ. σε συζήτηση στο FB, είναι ότι ο πίνακας αφορά τις τιμές αποζημίωσης και όχι τις λιανικές. Ο ασφαλισμένος πληρώνει τη διαφορά λιανικής και τιμής αποζημίωσης, για αυτό και στα πρωτότυπα φάρμακα πληρώνει παραπάνω. Άρα, τα γενόσημα είναι το ίδιο ακριβά με τα πρωτότυπα για το κράτος, όχι για τους μεμονωμένους ασθενείς. Το κείμενο προσαρμόστηκε από την αρχική μορφή του για να αντανακλά σωστά αυτή την επισήμανση.

Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018

Αντιοξειδωτικά – αλήθειες και μύθοι - jaj.gr


Μια πρόχειρη αναζήτηση στο διαδίκτυο για το οφέλη των αντιοξειδωτικών, θα σας δώσει εκατοντάδες χιλιάδες αποτελέσματα, από φαινομενικά αξιόπιστες πηγές. Θα μάθετε π.χ. ότι τα αντιοξειδωτικά προστατεύουν από  καρδιοαγγειακές παθήσεις, έχουν αντικαρκινική δράση, περιορίζουν τις φλεγμονές, προστατεύουν τις αρθρώσεις, δρουν αντιαλλεργικά, ενισχύουν την όραση, και προφυλάσσουν το δέρμα. Θα μάθετε επίσης ότι η οξειδωτική καταστροφή  είναι υπεύθυνη για τη γήρανση, την σκλήρυνση κατά πλάκας, τον καρκίνο, τη νόσο Alzheimer, αλλά και για πιο άκακες περιπέτειες της υγείας μας, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, το άσθμα, και άλλα.
Τι είναι όμως τα αντιοξειδωτικά και σε τι χρησιμεύουν; Η καθημερινές μας δραστηριότητες (ο μεταβολισμός μας για την παραγωγή ενέργειας, η έκθεση στον ήλιο, και άλλα) παράγουν συνεχώς τις λεγόμενες ελεύθερες ρίζες, χημικές ενώσεις που «κλέβουν» ηλεκτρόνια από ότι βρίσκεται κοντά τους και καταστρέφουν π.χ. το γενετικό υλικό (DNA) και αποδιοργανώνουν τις κυτταρικές μεμβράνες. Ο οργανισμός μας εξουδετερώνει αυτές τις ελεύθερες ρίζες με διάφορα ήπια αντιοξειδωτικά, χημικές ενώσεις που «προσφέρουν» ηλεκτρόνια. Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, αρκετές αξιόπιστες επιστημονικές μελέτες συνέδεσαν την δράση των ελεύθερων ριζών με μηχανισμούς σχετικούς με την αθηροσκλήρωση, το καρκίνο, και άλλες ασθένειες. Όπως ήταν φυσικό, αμέσως σχεδόν ξεκίνησαν κλινικές μελέτες για να μελετήσουν εάν η πρόσληψη αντιοξειδωτικών ουσιών (π.χ. το καρωτένιο και η βιταμίνη Ε) μπορεί να βοηθήσουν στην πρόληψη ασθενειών.

Οι κλινικές δοκιμές έδωσαν μικτά αποτελέσματα, αλλά οι περισσότερες δεν βρήκαν τα αναμενόμενα οφέλη. Οι περισσότερες ερευνητικές ομάδες ανέφεραν ότι η πρόσληψη αντιοξειδωτικών συμπληρωμάτων δεν βοηθά π.χ. στην καρδιακή λειτουργία και τον καρκίνο (1, 2, 3), στην όραση (4, 5), ή στο προσδόκιμο ζωής (6). Αντίθετα, μια μελέτη έδειξε ότι η λήψη β-καροτίνης μπορεί ίσως και να αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα και καρδιαγγειακών παθήσεων σε καπνιστές (7) και μια άλλη ότι μπορεί να αυξάνει τις πιθανότητες για καρκίνο του δέρματος σε γυναίκες (8) . Άλλες δοκιμές ανέφεραν οφέλη, π.χ. αναφέρθηκε ότι λήψη β-καροτίνης ίσως συνδέεται με καλύτερη λειτουργία της μνήμης (9), και της όρασης (10).

Με άλλα λόγια, η βιβλιογραφία στο θέμα είναι πλούσια και τα συμπεράσματα μικτά. Οι μέχρι στιγμής μελέτες όμως δεν παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα βοηθούν την πρόληψη (και πολύ περισσότερο την θεραπεία) ασθενειών.
Ταυτόχρονα, άφθονες αποδείξεις δείχνουν ότι η κατανάλωση ολόκληρων φρούτων, λαχανικών, και δημητριακών ολικής άλεσης – που όλα είναι πλούσια σε δίκτυα αντιοξειδωτικών και στα βοηθητικά τους μόρια – παρέχει προστασία έναντι πολλών ασθενειών και βοηθάει στην καλύτερη γήρανση. Μια ισορροπημένη διατροφή μακριά από τις υπερβολές των υπερτροφών, αλλά πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, και δημητριακά (η περίφημη μεσογειακή διατροφή των παπούδων της γενιάς μου ...) είναι εύκολη, οικονομική, και υγιεινή και σίγουρα βοηθά, ακόμα και εάν δεν επηρεάζει άμεσα τον φυσιολογικό μηχανισμό της αντιοξειδωτικής προστασίας του ανθρώπινου οργανισμού.

1. Vitamin E in the primary prevention of cardiovascular disease and cancer: the Women's Health Study: a randomized controlled trial.
2. Effects of long-term vitamin E supplementation on cardiovascular events and cancer: a randomized controlled trial.
3. Lack of effect of long-term supplementation with beta carotene on the incidence of malignant neoplasms and cardiovascular disease.
4. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E and beta carotene for age-related cataract and vision loss: AREDS report no. 9.
5. Effect of lutein and antioxidant dietary supplementation on contrast sensitivity in age-related macular disease: a randomized controlled trial.
6. Resveratrol levels and all-cause mortality in older community-dwelling adults.
7. Effects of a combination of beta carotene and vitamin A on lung cancer and cardiovascular disease.
8. Antioxidant supplementation increases the risk of skin cancers in women but not in men.
9. A randomized trial of beta carotene supplementation and cognitive function in men: the Physicians' Health Study II.
10. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8.

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

Catch-22, Αριστεία, και η κρυφή γοητεία της Μέσης Τιμής


Το catch-22 (θα μπορούσε να μεταγραφεί ως "παγίδα-22") το εισήγαγε ο Joseph Heller στο ομώνυμο μυθιστόρημα του το 1961 (κυκλοφορεί και στα Ελληνικά σε διάφορες εκδόσεις), για να περιγράψει μια παράδοξη κατάσταση από την οποία δεν μπορείς να ξεφύγεις εξαιτίας αντιφατικών κανόνων.

Στο βιβλίο το πρωτολέει ο Γιατρός (Doc Daneeka) που επικαλείται το «Catch 22» για να εξηγήσει γιατί κάθε πιλότος που ζητά να χαρακτηριστεί τρελός ελπίζοντας να μην του επιτρέπεται να πετάξει και έτσι να ξεφύγει από επικίνδυνες αποστολές, είναι προφανώς λογικός για να ζητάει να χαρακτηριστεί τρελός ώστε να μην πετάει στις σχεδόν αυτοκτονικές αποστολές.

 "... ήταν τρελός και δεν έπρεπε να πετάει. Το μόνο που έπρεπε να κάνει ήταν να το ζητήσει. Αλλά μόλις το ζήταγε, δεν θα ήταν πλέον τρελός και θα έπρεπε να πετάξει σε περισσότερες αποστολές. Θα ήταν τρελός για να πετάξει σε περισσότερες αποστολές και λογικός αν δεν το έκανε, αλλά αν ήταν λογικός έπρεπε να πετάξει. Αλλά θα ήταν τρελός για να πετάξει, οπότε εφόσον ήταν τρελός δεν θα χρειαζόταν να πετάξει. Εφόσον όμως δεν ήθελε να πετάξει σε άλλες αποστολές, ήταν υγιής και έπρεπε."

Η Αριστεία στην Ελλάδα έχει πέσει θύμα ενός ιδιότυπου Catch-22.

Βομβαρδιζόμαστε από δύο αλληλοσυγκρουόμενα σενάρια:

Στο πρώτο σενάριο, τα Ελληνικά Πανεπιστήμια βγάζουν άριστους επιστήμονες, οι οποίοι στην συνέχεια φεύγουν στο εξωτερικό, σε ανεπτυγμένα κράτη, όπου και διαπρέπουν.

Στο δεύτερο σενάριο, τα Ελληνικά Πανεπιστήμια είναι άνδρα μετριότητας, διαπλοκής, ανομίας.

Είναι δυνατόν να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα;

Ναι, είναι.

Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια είναι άνδρα μετριότητας, διαπλοκής, ανομίας, αλλά έχουν κάποιους καλούς καθηγητές και κάποια καλά εργαστήρια, τα οποία συμβάλουν στην ανάδειξη των καλύτερων φοιτητών, των αρίστων. Αυτοί οι "άριστοι" είναι που όταν βρεθούν στο εξωτερικό, σε οργανωμένα κράτη και κορυφαία Πανεπιστήμια, διαπρέπουν.

Άρα, γιατί να αλλάξουμε κάτι στα Πανεπιστήμια; Μια χαρά λειτουργεί το σύστημα.

Λάθος.

Το πρόβλημα της Ελληνικής Εκπαίδευσης - και όχι μόνον της Ανώτατης - δεν είναι έλλειμμα Αριστείας. Είναι η χαμηλή μέση τιμή, το τραγικά μέτριο επίπεδο των πολλών, "έλλειμμα μετριότητας" θα μπορούσε να το πει κανείς.

Ας δούμε το παρακάτω γράφημα. Τα στοιχεία είναι από την φαντασία μου φυσικά, και όχι πραγματικά. Στο άξονα των Χ, έχω τις δύο χώρες, την Ελλάδα από την οποία κατάγομαι, και την Ολλανδία στην οποία εργάζομαι. Στο άξονα των Υ έχω την "αριστεία". Το πόσο καλός είναι κάποιος στην δουλειά του, στην τέχνη του, στην επιστήμη του. Κάθε κύκλος είναι ένα άτομο. Ψηλά, σημαίνει ότι είναι εξαιρετικός. Χαμηλά ότι είναι άχρηστος. Μπλε για την Ελλάδα, πορτοκαλί για την Ολλανδία.

Στην Ελλάδα έχουμε πολλούς άριστους. Κατά πάσα πιθανότητα, ακόμα και περισσότερους από την Ολλανδία. Η διαφορά ανάμεσα στις δύο χώρες, για μένα, είναι ότι οι μέτριοι  φοιτητές, οι μέτριοι  μαθητές, οι μέτριοι  δημοσιογράφοι, οι μέτριοι  γιατροί, οι μέτριοι  υπάλληλοι, οι μέτριοι  επιχειρηματίες, είναι σε πολύ χαμηλό επίπεδο στην Ελλάδα. Οι μέτριοι  φοιτητές, οι μέτριοι  μαθητές, οι μέτριοι  δημοσιογράφοι, οι μέτριοι  γιατροί, οι μέτριοι  υπάλληλοι, οι μέτριοι  επιχειρηματίες, υπάρχουν και στην Ολλανδία, αλλά οι περισσότεροι είναι αρκετά ως πολύ καλύτεροι.

Και αυτό οφείλεται στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ένα βιβλίο. Ένα σύγγραμμα. Μια ύλη. Ένας μαθησιακό σύστημα. Καμιά προσαρμογή για να ανακαλύψουμε τα ταλέντα του μαθητή που δεν του αρέσουν τα μαθηματικά, που δεν τα πάει καλά με την γλώσσα. Δεν ακούω κανέναν να φωνάζει να τραβήξουμε τους κακούς να γίνουν μέτριοι, και τους μέτριους να γίνουν καλοί. Ακούω για τους άριστους. Και κουράστηκα. Δεν είναι όλοι άριστοι, και ούτε θα γίνουν. Ο πολύς κόσμος θα είναι στον μέσο όρο. Και αυτό είναι η μεγάλη πρόκληση του Εκπαιδευτικού μας συστήματος: να βελτιώσουμε τον μέσο όρο.

Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

Η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα σε ένα γράφημα - jaj.gr


Πολλά έχουν γραφτεί, και πολλά θα γραφτούν για το διαφαινόμενο σκάνδαλο της Novartis. Αν και η αφορμή του άρθρου αυτού είναι σίγουρα η επικαιρότητα, ο σκοπός της συγγραφής του είναι διαφορετικός: θα σας παρουσιάσω τα επίσημα στοιχεία του ΟΟΣΑ για την υγεία – και θα μου επιτρέψετε να αφήσω ανοιχτά τα τελικά συμπεράσματα.

Η συνολική δαπάνη για την υγεία, αποτελείται από την κρατική (το ποσό που επενδύει το κράτος για την υγεία συνολικά) και από την ιδιωτική (τα λεφτά που δίνουν οι πολίτες για υπηρεσίες υγείας). Το μακρινό 2009, προ της κρίσης, ο μέσος Έλληνας διέθετε 906 δολάρια τον χρόνο για υπηρεσίες υγείας – το τέταρτο μεγαλύτερο ποσό στην ζώνη του Ευρώ. Το κράτος όμως, διέθετε 1972 δολάρια, το πέμπτο μικρότερο ποσό στην Ευρωζώνη. Για σύγκριση, ο μέσος Ευρωπαίος διέθετε 759 δολάρια από τα δικά του χρήματα, ενώ το κράτος διέθετε 2682 δολάρια. Συνολικά, η Ελλάδα είχε σχετικά χαμηλές δαπάνες για την υγεία -λόγω της μικρής συμμετοχής του κράτους σε αυτές- οι οποίες ήταν σχετικά κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης (2878 η Ελλάδα, 3441 η Ευρωζώνη). Τι είχε συμβεί μέχρι το 2016; Ο μέσος Έλληνας συνέχιζε να διαθέτει -παρά την κρίση- το ίδιο σχεδόν ποσό -927 δολάρια τον χρόνο- για υπηρεσίες υγείας. Το κράτος όμως μείωσε τα έξοδα του στα 1296 δολάρια. Το 2016 το κράτος διέθεσε για την υγεία το μικρότερο ποσό από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρωζώνης: η χώρα με τις αμέσως μεγαλύτερες κρατικές δαπάνες ήταν η Εσθονία με 1513 δολάρια, ενώ ο μέσος όρος της Ευρωζώνης είχε ανέβει στα 3111 δολάρια. Οι συνολικές δαπάνες για την υγεία στην Ελλάδα το 2016 ήταν πλέον οι μισές, σχεδόν, σε σύγκριση με την Ευρωζώνη (2223 η Ελλαδα, 4080 η Ευρωζώνη) και κατά 20% μικρότερες σε σχέση με πριν την κρίση.

Φαντάζομαι ότι σας κούρασα με τους αριθμούς, αλλά ποιο είναι το συμπέρασμα; Η Ελλάδα σήμερα ως κράτος έχει τις χαμηλότερες δαπάνες για την υγεία σε όλη την Ευρωζώνη, και πολύ χαμηλές δαπάνες συνολικά, ενώ ο Έλληνας συνεχίζει να βάζει επιπλέον χρήματα από την τσέπη του για να φροντίσει την υγεία του. Ίσως αυτό να είναι και φυσιολογικό, σε συνθήκες χρεωκοπίας.

Αλλά, τι σχέση έχει αυτό με σκάνδαλα στα φάρμακα;

Ας περάσουμε λοιπόν τώρα στις φαρμακευτικές δαπάνες: τα χρήματα που ξοδεύουμε για φάρμακα. Οι Έλληνες το 2009 ξοδεύαμε 782 ευρώ ανά άτομο για φάρμακα (αφήνοντας δεύτερους τους Ιρλανδούς με μόλις 661 δολάρια και πολύ πίσω την Ευρωζώνη με έξοδα μόλις 553 Ευρώ ανά πολίτη). Το 2015, η εικόνα είχε ομολογουμένως αλλάξει: η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα είχε πέσει στα 552 δολάρια ανά πολίτη, πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης, που ήταν τα 561 δολάρια. Έχει όμως ενδιαφέρον ότι το 2009 ξοδεύαμε το 27% των συνολικών δαπανών για την υγεία σε φάρμακα και το 2015 ξοδεύουμε το… 26%, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη είναι το 16%. Δηλαδή, ξοδεύουμε -μαζί με την Σλοβενία- το υψηλότερο ποσοστό των δαπανών για την υγεία σε φάρμακα. Όχι σε γιατρούς, νοσοκόμους, επεμβάσεις, πρόληψη, αλλά σε φάρμακα.

Το συμπέρασμα; Είτε το περίφημο Ελληνικό DNA έχει κάτι ιδιαίτερο και χρειάζεται περισσότερα φάρμακα από τον μέσο Ευρωπαίο, είτε κάποιοι βγάζουν λεφτά, «νομίμως» και παρανόμως.

Και πριν κλείσουμε: από τότε που μπήκαμε στο Ευρώ, και μέχρι και το 2003-2004 η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα ήταν πολύ κοντά στον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Το 2009 γίναμε πρωταθλητές στην φαρμακευτική δαπάνη (και στην Ευρωλίγκα), ενώ πλέον το 2015 βρισκόμαστε στον μέσο όρο.

Τα τελικά συμπεράσματα, δικά σας.

Κυριακή, 4 Φεβρουαρίου 2018

Ποινικές διώξεις κατά των καπνοβιομηχανιών - jaj.gr


Το Ολλανδικό Ινστιτούτο για τον Καρκίνο (NKI), όπου εργάζομαι τα τελευταία είκοσι σχεδόν χρόνια, υπέβαλε την 1η Φεβρουαρίου μια έκθεση για την υπό εξέλιξη ποινική υπόθεση εναντίον των καπνοβιομηχανιών.

Στην έκθεση αυτή το NKI ζητά από την Εισαγγελία να λάβει μέτρα εναντίον των καπνοβιομηχανιών, διότι βρίσκεται σε ένα αδιέξοδο:


  • Περίπου ένας στους τρεις ασθενείς (30%) που παρακολουθούνται στο ΝΚΙ, τελικά θα πεθάνει εξαιτίας του καπνίσματος. 
  • Στις Κάτω Χώρες, τουλάχιστον 55 άνθρωποι πεθαίνουν καθημερινά εξαιτίας του καπνίσματος. 
  • Ως αποτέλεσμα της αλλαγής της συμπεριφοράς των γυναικών ως προς το κάπνισμα, σε σχέση με τις συνήθειές τους πριν από 20-30 χρόνια, οι γυναίκες σήμερα έχουν πλέον περισσότερες πιθανότητες να πεθάνουν από καρκίνο του πνεύμονα παρά από καρκίνο του μαστού. 


«Κάθε μέρα, κάνουμε ό, τι μπορούμε για να παρέχουμε στους ασθενείς με καρκίνο την καλύτερη δυνατή φροντίδα. Οι ερευνητές και οι επαγγελματίες αναζητούν συνεχώς λύσεις για το πρόβλημα του καρκίνου και την καλύτερη θεραπεία για όλους τους ασθενείς τους. Την ίδια στιγμή οι καπνοβιομηχανίες εν γνώση τους προκαλούν τους ανθρώπους να εθιστούν στο πλέον καρκινογόνο προϊόν που υπάρχει: το τσιγάρο», λέει ο καθηγητής René Medema, πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του NKI. «Πολλοί άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται επαρκώς ότι δύο στους τρεις καπνιστές πεθαίνουν από τις συνέπειες του καπνού και το ένα τέταρτο από αυτούς πεθαίνουν ακόμη και πριν από τη συνταξιοδότησή τους. Το κάπνισμα επηρεάζει επίσης την εμφάνιση χρόνιων παθήσεων όπως η xρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και η καρδιακή ανεπάρκεια. Ο κίνδυνος, για παράδειγμα, καρδιακής προσβολής στους καπνιστές, είναι τρεις έως έξι φορές υψηλότερος».

Το κάπνισμα είναι ένας από τους σοβαρότερους εθισμούς, η βιομηχανία καπνού το γνωρίζει και ενεργεί με σκανδαλώδη τρόπο. Επομένως, η ευθύνη για τον εθισμό βρίσκεται στην καπνοβιομηχανία, και όχι στους καπνιστές ακόμα και εάν έχουν εθιστεί εν γνώσει τους.

 Η επιστολή κατατέθηκε την Πέμπτη 1η Φεβρουαρίου στα γραφεία της Εισαγγελίας στο Άμστερνταμ, από τη δικηγόρο Bénédicte Ficq, η οποία το 2016, υπέβαλλε αγωγή εναντίον των τεσσάρων μεγαλύτερων παραγωγών καπνού που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες. Οι κατηγορίες είναι για σοβαρή σωματική βλάβη, σκοπούμενη βλάβη στην υγεία των ανθρώπων, και παραχάραξη εγγράφων. Η Ficq, δηλώνει πολύ ευχαριστημένη με την έκθεση του Ολλανδικού Ινστιτούτου Καρκίνου: «Οι γιατροί θα πρέπει να κατανοήσουν πολύ περισσότερο τον εθισμό στη νικοτίνη, προκειμένου να ενημερώσουν καλύτερα τους ασθενείς τους. Δεν είστε καλός γιατρός μόνο εάν θεραπεύετε τους ασθενείς σας, αλλά και αν πιστεύετε ότι έχετε έναν προληπτικό, ενημερωτικό ρόλο. Τα βήματα που λαμβάνει το NKI είναι μια τεράστια βοήθεια».

 Μια ενδιαφέρουσα πτυχή της υπόθεσης, που συζητήθηκε μετά τη μεγάλη δημοσιότητα της έκθεσης, είναι κατά πόσον η έκθεση του ΝΚΙ στρέφεται και κατά της Κυβέρνησης. Εάν οι καπνοβιομηχανίες συμμετέχουν σε εγκληματικές ενέργειες, και εφόσον όλες οι Κυβερνήσεις συλλέγουν (υπέρογκους και σημαντικούς) φόρους από το κάπνισμα, είναι μήπως συμμέτοχες σε εγκληματικές πράξεις;