Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

"Helicopter view"


Μετά από δύο συζητήσεις για το πως μεταφράζεται σωστά η έκφραση "η θέα από το ελικόπτερο" στα Ελληνικά, αποφάσισα να έχω μία ακόμα"πρώτη φορά" για το ιστολόγιο, αυτήν του αμιγώς Αγγλικού τίτλου.

"Η θέα από το ελικόπτερο" έχει χρησιμοποιηθεί ως όρος στην ψυχολογία αλλά και στο μάνατζμεντ ("αδρή εικόνα, "εποπτική εικόνα" είναι δύο από τις μεταφράσεις που μου μεταφέρθηκαν) αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις, για να εκφράσει την απόκτηση μιας εποπτικής εικόνας του γενικότερου πλαισίου μέσα στο οποίο εξελίσσονται τα γεγονότα. 

Στο μάνατζμεντ αλλά και στην έρευνα το ίδιο εκφράζεται ως η ικανότητα "να βλέπεις το δάσος και όχι τα δέντρα", η ικανότητα να εστιάζεις στο συνολικό πρόβλημα, και όχι στα επιμέρους. Θυμάμαι μάλιστα την συζήτηση με ένα διακεκριμένο αν και λίγο εγωκεντρικό συνάδελφο, που πριν από χρόνια μου είχε εξηγήσει με περισπούδαστο ύφος ότι η επιτυχία του εστιάζεται στο γεγονός ότι εστιάζει στο δάσος και όχι στα δέντρα, και θα πρέπει να διορθώσω την επιστημονική μου εστίαση και να δω και εγώ το δάσος. Σκέφτηκα τότε να του απαντήσω με Ελύτη και το σχετικά άγνωστο "άξιον εστί το μικρό γιατί που έμεινε αναπάντητο" αλλά προτίμησα να τον τρολάρω με μια πιο μακρόσυρτη απάντηση για το πως η συνολική εικόνα του δάσους θα σε εμποδίσει να δεις το μοναχικό δέντρο στην πιο υγρή γωνιά που συμβιώνει με δεκάδες είδη μούχλας, όπου ένα από αυτά θα μπορούσε να σου έχει επιτρέψει να βρεις την δράση των αντιβιοτικών λίγους αιώνες πριν τον 20ό... φυσικά αυτή η ανακάλυψη δεν θα σε άφηνε απλά χωρίς χρηματοδότηση όπως όσους από εμάς κοιτάμε τα δέντρα την εποχή των -όμικς (genomics, proteomics, metabolomics, ...), αλλά τότε θα σου εξασφάλιζε και μια θέση ως κεντρική ατραξιόν στην επόμενη πυρά στην κεντρική πλατεία της πόλης (βελτιωνόμαστε ως κοινωνία). 

Η λαϊκή νεοελληνική σοφία, θίγει το ίδιο θέμα από μια άλλη σκοπιά: "όποιος είναι έξω από το χορό πολλά τραγούδια ξέρει". Το τελευταίο, το ακούω συχνά-πυκνά, ιδιαίτερα όταν εκφράζω άποψη για το πολιτικό γίγνεσθαι η οποία αντιβαίνει στα, συχνά σκληρά, προσωπικά βιώματα φίλων και γνωστών. Έχω δοκιμάσει να εξηγήσω φυσικά ότι όποιος χορεύει καλό είναι να μην τραγουδάει συγχρόνως, και για αυτό άλλωστε άλλος ξέρει τα (πολλά) τραγούδια και τραγουδά, και άλλος χορεύει. Και καλό είναι αυτός που χορεύει να ακούει αυτόν που ξέρει τα πολλά τραγούδια, και ούτω καθεξής.

Το άρθρο όμως ξεκίνησε να γράφεται ως πολιτικό σχόλιο, οπότε ας επανέλθω. Σκεφτόμουνα λοιπόν, ότι η αξία μου ως πολιτικού - δεν θέλω ειρωνικά χαμόγελα - είναι βέβαιο ότι είναι ετεροπροσδιοριζόμενη. Μια και δεν έχω στο βιογραφικό μου πολιτικούς, συνδικαλιστικούς, ή κοινωνικούς αγώνες, πρέπει να το αντιμετωπίσω αυτό ως δεδομένο. Υποψιάζομαι φυσικά ότι η υπόθεση εργασίας των περισσότερων που με "σταύρωσαν" το μακρινό 2015, είναι ότι ως επιτυχημένος επιστήμονας στο εξωτερικό, ως τεχνοκράτης εάν προτιμάτε, θα μπορώ να γίνω και επιτυχημένος πολιτικός. Λάθος. Οι πολιτικές μου απόψεις ως επιστήμονα δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται με τρόπο διαφορετικό από αυτόν οποιουδήποτε άλλου πολίτη. Οι απόψεις μου οφείλουν να κρίνονται απλά από την επιχειρηματολογία που τις συνοδεύει. Αλλά, ομολογώ, ότι θα ήθελα πραγματικά, όσοι από εσάς τις διαβάζετε, να λαμβάνετε υπόψιν σας ένα ετεροπροσδιορισμό: το "helicopter view", που προσπάθησα να εξηγήσω παραπάνω,

Για να επιτύχεις να έχεις την εποπτική εικόνα, είναι απαραίτητο να απεμπλακείς από τα καθημερινά μικρά και μεγάλα προβλήματα. Η προϋπόθεση για να έχεις την εποπτική εικόνα είναι να αποδεσμευθείς από τις λεπτομέρειες του τοπίου, όσο ενοχλητικές και να είναι αυτές. Και, εκ των πραγμάτων, μια και η Ελληνική καθημερινότητα με επηρεάζει ελάχιστα ενώ συγχρόνως η ενημέρωση μου και η επαφή μου είναι συχνή, δικαιωματικά ίσως μπορώ να υποστηρίξω ότι είναι πολύ πιο πιθανόν να έχω κατακτήσει καλύτερα την εποπτική αυτή εικόνα. 

Φυσικά, αν θεωρήσατε όλα αυτά έναν πρόλογο, και τώρα περιμένετε μια βαθυστόχαστη ανάλυση της θέας του πολιτικού και κοινωνικού τοπίου από το ελικόπτερο, θα σας απογοητεύσω.

Κυριακή, 18 Μαρτίου 2018

Μενέ, θεκέλ, φαρές ...


Ο Σταύρος άρχισε την ομιλία του στο Ιδρυτικό Συνέδριο του Κινήματος Αλλαγής ως εξής:

"Το 1886 μια μεγάλη πυρκαγιά κατέστρεψε το Σικάγο. Ήταν η αφορμή για τους πρώτους ουρανοξύστες. Ήταν η αιτία η πόλη να ξαναχτιστεί. Υπήρχαν μεγάλα και παλιά γραφεία, ικανά να κάνουν τις καλύτερες μελέτες. Έμπειροι αρχιτέκτονες και μηχανικοί που ναι μεν δεν είχαν κάνει ουρανοξύστες, αλλά είχαν δοκιμαστεί σε μεγάλα έργα. Όμως υπήρχε ένα αδυσώπητο ερώτημα. Ποιος θα ανέβαινε στη σκαλωσιά; Ποιος θα υλοποιούσε τα σχέδια; Εκεί λοιπόν ήρθαν οι ινδιάνοι Μοχώκ! Ήταν γυμνασμένοι και δεν φοβόντουσαν τα ύψη. Έμπειροι μηχανικοί και ινδιάνοι έφτιαξαν λοιπόν τους ουρανοξύστες στο Σικάγο. "

Δεν ξέρω ποιος είχε την ιδέα, αλλά η εισαγωγή αυτή βρίθει λαθών.
Όλα αυτά είναι εύκολα προσβάσιμα στο διαδίκτυο, αλλά πάμε στο πολιτικό σκέλος.

"Μένει βέβαια να απαντηθεί ποιος είναι ο μηχανικός και ποιος είναι ο ινδιάνος στο δικό μας μεγάλο έργο. Αλλά αυτό θα φανερωθεί καθώς υψώνεται το οικοδόμημα.".

Διαβάζω"Το 1907, 96 άντρες σκοτώθηκαν όταν μια έκταση της γέφυρας του Κεμπέκ κατέρρευσε κατά τη διάρκεια της κατασκευής. Οι νεκροί θάφτηκαν στο νεκροταφείο Kahnawake κάτω από σταυρούς από χαλύβδινα δοκάρια. Ο μέσος εργάτης κατασκευής αποφάσισε ότι ήρθε η ώρα να πάει σε ασφαλέστερη γραμμή εργασίας. Aλλά όχι οι Μοχώκ. Από εκείνη την ημέρα και μετά, κάθε νεαρός Μοχώκ ήταν πεπεισμένος ότι ο κίνδυνος της εργασίας στις κατασκευές ήταν η καλύτερη δουλειά στον κόσμο".

Κωλοδουλειά είναι όμως Σταύρο μου. Δεν θα πάρω, γιατί η Φώφη ψάχνει για ινδιάνους και οι μηχανικοί που έχουν αναλάβει ...  μενέ, θεκέλ, φαρές. Κριθήκατε, μετρηθήκατε, και είσαστε ελλιπείς.
Ο πίνακας είναι του Ρέμπραντ.
... συμβολικό, ο καναπές μου είναι  εδώ δίπλα.
Αλλά τι να σου τα λέω, είμαι βέβαιος ότι τα έχεις καταλάβει.

Το Ποτάμι, γιατί και εγώ είμαι το Ποτάμι που λέγαμε - θυμάσαι; - αξίζει κάτι καλύτερο ακόμα και εάν αυτό είναι ένα καλύτερο τέλος. 

Ακόμα και τώρα δεν είναι αργά. Θα τολμήσουμε;

ΥΓ Το μενέ, θεκέλ, φαρές που λάτρευα στο σχολείο μου το θύμισε πρόσφατα ο φίλος Νίκος Ψ. Η προφορά αλλά και μετάφραση, βρίσκεται σε διάφορες παραλλαγές, π.χ. «Μανή, θεκέλ, φάρες», «Μανέ, θακέλ, εφαρές», και άλλες. Δεν γνωρίζω ποια απόδοση θεωρείται σωστή. 

Πέμπτη, 1 Μαρτίου 2018

Απαξιώνοντας την Τεχνολογική Εκπαίδευση


Για πρώτη φορά το μπλογκ θα ανακυκλώσει παλιές θέσεις, για να ανταποκριθεί στην επικαιρότητα. Έγραφα λοιπόν τον Σεπτέμβριο του 2017:

"Πρώτον, το Πανεπιστήμιο είναι για να διδάσκει τις επιστήμες. Η διδασκαλία, οφείλει να επικεντρώνεται στην διδασκαλία των βασικών της επιστήμης, χωρίς να υπάρχει στόχευση στην προετοιμασία του φοιτητή για κάποιο επάγγελμα. Το Πανεπιστήμιο δεν είναι επαγγελματική σχολή. Εξαιρέσεις, υπάρχουν, φυσικά. Η πρώτη το Πολυτεχνείο (και για αυτό το λέμε Πολυτεχνείο), όπου το αντικείμενο σπουδών, η επιστήμη, είναι άρρηκτα δεμένη με το επάγγελμα. Η δεύτερη οι Ιατρικές σχολές, όπου και εκεί υπάρχει άμεση συσχέτιση της επιστήμης με το επάγγελμα. 

Δεύτερον, το Πανεπιστήμιο οφείλει να προάγει τις επιστήμες. Το βασικό εργαλείο εδώ είναι η έρευνα. Είτε η εφαρμοσμένη έρευνα, όπου μπορεί να υπάρξει συσχέτιση με την αγορά και προώθηση της επιχειρηματικότητας και της οικονομίας, είτε η βασική έρευνα, όπου επεκτείνονται οι βάσεις της επιστήμης και η ανθρώπινη γνώση.

Πέραν από τα Πανεπιστήμια μια σύγχρονη κοινωνία οφείλει να παρέχει Ανώτατη Εκπαίδευση που να προετοιμάζει επαγγελματίες σε απαιτητικά επαγγέλματα, που δεν είναι απαραίτητα άρτιοι επιστήμονες. Στην Ελλάδα, η διάκριση υφίσταται, ανάμεσα στα "Πανεπιστήμια" και στα "ΤΕΙ". Τα ΤΕΙ φυσικά υποσκάπτουν αυτοβούλως τον τόσο σημαντικό και διακριτό ρόλο τους, προσπαθώντας να γίνουν Πανεπιστήμια αντί να διακριθούν και να ανταγωνιστούν προβάλλοντας την τόσο σημαντική ιδιαιτερότητα τους, αλλά θα βγω εκτός θέματος."

Φυσικά, τότε έγραφα για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια, ενώ τώρα θα γράψω για τα ΤΕΙ, οπότε ας μπω στο θέμα μου.

Είμαι απόλυτα σχεδόν πεπεισμένος, ότι οι πρόσφατες πρωτοβουλίες του Υπουργείου και των διοικήσεων των ΤΕΙ, υποσκάπτουν τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο την Ανώτατης Τεχνολογικής Εκπαίδευσης.

Στην Ελληνική τριτοβάθμια εκπαίδευση, κανείς σχεδόν δεν εξηγεί αυτά που έγραψα παραπάνω και θα τα ξαναγράψω για να τα εμπεδώσουμε:

Το Πανεπιστήμιο είναι για να διδάσκει και να προάγει τις επιστήμες. Δεν είναι για να μάθεις ένα επάγγελμα (με ελάχιστες εξαιρέσεις).

Για να γίνεις ένας σωστός επαγγελματίας, δεν είναι απαραίτητο να είσαι άρτιος επιστήμονας. Ως επαγγελματίας, φυσικά και χρειάζεσαι γερές επιστημονικές βάσεις, φυσικά και πρέπει να μπορείς να σκέφτεσαι επιστημονικά και να ενημερώνεσαι για την εξέλιξη του τομέα σου. Αλλά κυρίως, πρέπει να μάθεις να ασκείς με αποδοτικό τρόπο για την κοινωνία και τον εαυτό σου, ένα πολύπλοκο και απαιτητικό επάγγελμα.

Ας πάρουμε για παράδειγμα στο Πανεπιστήμιο - πλέον - Δυτικής Αττικής. Υπήρχε το Τμήμα Ιατρικών Εργαστηρίων. Πλέον το Τμήμα αυτό θα είναι το Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών. Άλλαξε ο Μανωλιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς, θα μου πείτε. Και όμως, όχι. Άλλαξε ο Μανωλιός, άφησε μούσι, και έβαλε και τα μποτίνια του Γιαννιού, και το φουλάρι της Μαριώς για να το παίξει χίπστερ. Κρατηθείτε και διαβάστε τι λέει το νομοσχέδιο:

"Τα μέλη Δ.Ε.Π. των Τμημάτων Ιατρικών Εργαστηρίων, Ακτινολογίας και Ακτινοθεραπείας,  Οπτικής και Οπτομετρίας, Οδοντικής Τεχνολογίας, Αισθητικής και Κοσμητολογίας,  εντάσσονται στο Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής".

Τρικυμία εν κρανίω. Εκεί που το ΤΕΙ έβγαζε τεχνικούς ιατρικών εργαστηρίων, τεχνικούς ακτινολογικών και ακτινοθεραπευτικών μηχανημάτων, οδοντοτεχνίτες, αισθητικούς, οπτικούς  - πέντε καθόλα αξιόλογα, απαιτητικά, και περιζήτητα επαγγέλματα - τώρα θα βγάζει ... βιοϊατρικούς επιστήμονες, ότι και να είναι αυτό. Η Αισθητική ως Βιοϊατρικό επάγγελμα - ένα ακόμα βήμα πιο κοντά στον εφαρμοσμένο σουρεαλισμό. Αλλά πάμε παρακάτω. Με το ίδιους διδάσκοντες φυσικά. Γιατί λεφτά δεν θα έχει γα νέους, και φυσικά απολύσεις δεν θα γίνουν (ούτε θα έπρεπε). Φυσικά, μετά από τέσσερα χρόνια γενικών και αόριστων σπουδών, οι απόφοιτοι του νέου τμήματος θα υποχρεώνονται να κάνουν μεταπτυχιακό (με δίδακτρα φυσικά) για να εξειδικευθούν ως τεχνικοί ακτινολογικών, ακτινοθεραπευτικών, ιατρικών, βιολογικών, βιοτεχνολογικών, οδοντιατρικών εργαστηρίων.  Τα παιδιά μετά από 5-6 χρόνια σπουδών, θα βγαίνουν καμένα, αλλά γεμάτα από γνώσεις και χωρίς φυσικά πρακτική άσκηση (ρωτήστε τους αποφοίτους πόση πρακτική άσκηση έχουν, να μην σας κουράζω). Οι φίλοι μας οι Ευρωπαίοι, που ως γνωστόν όταν ο Ιπποκράτης δίδασκε Ιατρική τρώγανε βελανίδια, θα βγάζουν τεχνικούς ακτινολογικών, ακτινοθεραπευτικών, ιατρικών, βιολογικών, βιοτεχνολογικών εργαστηρίων, οπτομέτρες, οπτικούς, αισθητικούς, οδοντοτεχνίτες με τριετείς σπουδές (ή και διετείς για π.χ. αισθητικούς), από τις οποίες πάνω από χρόνος θα είναι πρακτική άσκηση, αλλά φυσικά εμείς θα βγάζουμε επιστήμονες.

Και φυσικά έρχονται και τα χειρότερα. Οι προτάσεις για τον μετασχηματισμό του ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας, που παρόλες τις αδυναμίες του είχε τμήματα όπως Ηλεκτρολογίας, Ηλεκτρονικών Μηχανικών , Μηχανικών Πληροφορικής, Ηλεκτρολόγων Μηχανικών, Μηχανολόγων Μηχανικών, Μηχανικών Αεροσκαφών, Μηχανικών Αυτοματισμού (εξαίρετες ειδικεύσεις που αν διδάσκονται σωστά θα έβγαζαν περιζήτητους και αξιόλογους επαγγελματίες) και φιλοδοξεί να γίνει Πανεπιστήμιο, με Τμήματα για σπουδές στον Πολιτισμό της Διασποράς, την Ιστορία του Πολέμου, την Μεταναστευτική Πολιτική, την Κοινωνική Οικονομία (ειδικεύσεις που ούτε επιστήμες είναι, αλλά ούτε και προσφέρουν κάτι επαγγελματικά!).

Προχωράμε στο μέλλον, με την λογική της δεκαετίας του '70 και του '80 του "να πάρεις ένα πτυχίο παιδί μου - Πανεπιστημίου - να πιάσει τόπο". Ζακέτα μην ξεχάσεις να πάρεις.

Θα κλείσω επαναλαμβάνοντας αυτό που έγραψε πριν από μήνες ένας παλιός καλός φίλος: «Το μείζον πρόβλημα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η χρόνια υπό-χρηματοδότησή του. Και μέχρι να λυθεί αυτό το πρόβλημα θα πρέπει να είναι κανείς ιδιαίτερα επιφυλακτικός».

Φοβάμαι ότι όλα αυτά που γίνονται, απλά κάνουν το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης (σε υποδομές, σε αναλώσιμα, σε μέριμνα, σε σχέση μελών ΔΕΠ και φοιτητών, και άλλα) απλά χειρότερο. Απαξιώνουν την Τεχνολογική Εκπαίδευση, οι ίδιοι που θα έπρεπε να την αναδεικνύουν. Η απαξίωση της Τεχνολογικής Εκπαίδευσης τελικά θα συμπαρασύρει και την υποβάθμιση των Πανεπιστημίων συνολικά (και των παλιών και των νέων) και θα συμβάλλει στον φαύλο κύκλο της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, που συνεχώς φροντίζουμε να ανατροφοδοτούμε.


Το εν λόγω σουβλατζίδικο, δέκα μέτρα από το πατρικό μου,
είναι εξαιρετικό. Ελπίζω να κεράσουν καλαμάκια
για την διαφήμιση, όταν ξαναπεράσω.