Τρίτη, 17 Δεκεμβρίου 2019

iNEXT-Discovery


Φαντάζομαι οι περισσότεροι που διαβάζετε αυτό το ιστολόγιο, έχετε συνηθίσει σε θέματα για την εκπαίδευση και την έρευνα, σε σχέση με την πολιτική, και άλλα αρκετά σε σχέση με το Ποτάμι. Ίσως λοιπόν ένας τίτλος στα Αγγλικά, για ένα αρκετά εξειδικευμένο ερευνητικό πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να σας ξενίζει. Παρόλο που πιστεύω ότι όλοι σας όμως ξέρετε ότι είμαι ερευνητής σε Ινστιτούτο για τον Καρκίνο, λίγοι έχετε κάποια ιδέα για το τι πραγματικά κάνω.

Η έρευνα μου είναι στην κατηγορία της "βασικής" και εστιάζεται στα πολύ πρώτα στάδια της ανάπτυξης στοχευμένων φαρμάκων για τον καρκίνο (αλλά και για άλλες ασθένειες που έχουν έμμεση σχέση, όπως ιώσεις και ηπατική ίνωση). Το ενδιαφέρον μου είναι περισσότερο από την πλευρά του μοριακού βιολόγου (με την έννοια του βιολόγου που δουλεύει με μόρια, και όχι με την μάλλον παρεξηγημένη αντίληψη του όρου στην Ελλάδα, αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση): με ενδιαφέρει να βρίσκω ενδιαφέροντα νέα μόρια-στόχους μέσα από συνεργασίες, και να αναπτύσσουμε τα λεγόμενα "leads", μικρά μόρια "οδηγούς" για την ανάπτυξη φαρμάκων. Απεχθάνομαι τον "πιασάρικο" όρο "σχεδιασμός φαρμάκων" (drug design") και έχω ασπασθεί το "structure assisted lead discovery" αν και ομολογώ την αμαρτία μου να χρησιμοποιώ το περισσότερο πιασάρικο  "structure assisted drug discovery", το οποίο στην τρισχιλιετή και αδιάκοπη μάλλον θα πρέπει να μεταφραστεί ως "ανακάλυψη φαρμάκων με την βοήθεια δομικών μελετών βιομορίων" - καθόλου πιασάρικο. Άρα ας υποθέσουμε ότι κάνω "σχεδιασμό φαρμάκων" αν και σπάνια τα σχεδιάζουμε, και ποτέ δεν καταλήγουμε σε "φάρμακα" αλλά σε "οδηγούς" για προκλινικές μελέτες.

Για τις δομικές μελέτες, χρειαζόμαστε να κατανοήσουμε με ακρίβεια τουλάχιστον ενός τρίτου του εκατομμυριοστού του μέτρου την θέση στον τρισδιάστατο χώρο των χιλιάδων ατόμων που αποτελούν ένα βιομόριο. Η κρυσταλλογραφία ακτίνων Χ  παραμένει η βασική μέθοδος αποκρυπτογράφησης της τρισδιάστατης δομής βιομακρομορίων (Xray), ειδικά για την ανάπτυξη φαρμάκων, αν και η επανάσταση στον χώρο της ηλεκτρονικής μικροσκοπίας  (EM) βιομορίων έχει πλέον εγκαθιδρύσει την EM ως βασική επιλογή για τον προσδιορισμό πολύπλοκων δομών μακρομοριακών συμπλόκων, και η φασματοσκοπία μαγνητικού συντονισμού (NMR) παραμένει σημαντική μέθοδος για την μελέτη αρκετών συστημάτων.

Ο εξοπλισμός για δομικές μελέτες παραμένει πανάκριβος. Αν και ο εργαστηριακός εξοπλισμός για τις πρώτες μελέτες είναι πάνω-κάτω στο ένα εκατομμύριο Ευρώ, οι μελέτες πολύπλοκων συστημάτων απαιτούν επενδύσεις δεκάδων ή και εκατοντάδων εκατομμυρίων. Αυτές οι επενδύσεις έχουν γίνει από αρκετές χώρες, και σκοπός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι εδώ και τρεις δεκαετίες να βοηθά επιστήμονες από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και συνεργαζόμενες χώρες, όπως π.χ. το Ισραήλ) να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις ερευνητικές υποδομές για την δομική βιολογία.

Το iNEXT-Discovery (το ΝΕΧΤ είναι λογοπαίγνιο με το NMR-EM-Xray for Translation) είναι λοιπόν μια επιχορήγηση δέκα εκατομμυρίων, που υποστηρίζει την πρόσβαση σε ερευνητικές υποδομές για τη δομική βιολογία για όλους τους Ευρωπαίους χρήστες. Η δομική βιολογία είναι πραγματικά το κλειδί για τις καινοτομίες στη χημεία, τη βιοτεχνολογία και την ιατρική: πέρα από τα νέα φάρμακα και προηγμένα εμβόλια, είναι σημαντική για νέα βιοϋλικά, ένζυμα για παραγωγή τροφίμων, καθαρότερο περιβάλλον και αποδοτικά βιοκαύσιμα. Το NEXT-Discovery αναλαμβάνει την πρόκληση να υποστηρίξει ενεργά την αξιοποίηση των υφιστάμενων εργαλείων και την καινοτομία νέων εργαλείων, για να προωθήσει την επιστημονική ανακάλυψη και τη μετάφραση της σε μια σειρά επιστημονικών κλάδων.

Για τα επόμενα τέσσερα χρόνια λοιπόν, έχω αναλάβει τον συντονισμό ενός ισχυρού δικτύου κορυφαίων εγκαταστάσεων δομικής βιολογίας, σε συνεργασία με περιφερειακούς εμπειρογνώμονες και κοινότητες υποδομών στην φαρμακευτική χημεία, τη μεταφραστική ιατρική, τη βιολογική απεικόνιση και την έρευνα για τα τρόφιμα, για τη διάδοση γνώσεων και υπηρεσιών. Στόχος μας είναι να ενθαρρύνουμε την ευρύτερη υιοθέτηση της δομικής βιολογίας σε όλη την Ευρώπη, σε νέους επιστημονικούς κλάδους και τομείς έρευνας. Ιδιαίτερα, η σημαντική πρόοδος των οργάνων υλικού και του λογισμικού, επιτρέπουν τη στόχευση της διακρατικής πρόσβασης σε προηγμένα όργανα ακόμα και σε επιστήμονες χωρίς προηγούμενη εμπειρία στη δομική βιολογία. Σκοπός μας, να επιτρέψουμε τελικά σε όλους τους Ευρωπαίους επιστήμονες με ενδιαφέροντα ερωτήματα που μπορούν να απαντηθούν με τις μεθόδους της Δομικής Βιολογίας, να αποκτήσουν διαρθρωτικές γνώσεις που μπορούν να μεταφραστούν σε καινοτομίες στους τομείς της βιοϊατρικής, της τροφής, της βιοτεχνολογίας και των βιοϋλικών,  υποστηρίζοντας καινοτόμες έρευνες τόσο ακαδημαϊκών όσο και βιομηχανικών χρηστών.

Δευτέρα, 18 Νοεμβρίου 2019

Το Ποτάμι τελείωσε. Ζήτω το Ποτάμι;


Δεν βρέθηκα στην γέννηση του Ποταμιού - στο Λαύριο.

Λέτε να χάσω και την εξόδιο ακολουθία την επόμενη Κυριακή;

Ανάμεσα, έδωσα το "παρών" στους μεγάλους σταθμούς. Σε δύο Εθνικές Εκλογές ως υποψήφιος, στις πρόσφατες Ευρωεκλογές, στην Επιτροπή Διαλόγου, στο Π2, στις "21", καθώς και στο 2ο και στο 3ο συνέδριο όπου εκλέχθηκα στην ΜΕΣΥΑ και στο Πολιτικό Συμβούλιο αντίστοιχα. Πέντε χρόνια γεμάτα Ποτάμι.

Βρέθηκα στο Ποτάμι επειδή θεώρησα ότι μπορώ να συμβάλλω ως τεχνοκράτης. Μέσα από την πορεία μου στην επιστήμη και μετά από δυο-τρεις δεκαετίες εργαζόμενος ουσιαστικά στον χώρο της υγείας και της ανώτατης εκπαίδευσης, θεώρησα ότι έχω τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις για να προσφέρω κάτι ουσιαστικό, σε τεχνοκρατικό επίπεδο. Το προσπάθησα ανιδιοτελώς μεν, με περιορισμένη επιτυχία δε.

Μέσα από αυτή την πορεία, διαπίστωσα σταδιακά το εξής απλό: ενώ το Ποτάμι συγκέντρωσε άριστους τεχνοκράτες, το κατ' εξοχήν πρόβλημα του ήταν πολιτικό.

Δεν κρύβω ότι και εγώ, και πιθανότατα και άλλοι, το θεωρήσαμε αυτό προσόν, και όχι μειονέκτημα. Κάναμε λάθος. Διότι πολιτική χωρίς πολιτικούς μπορεί και να γίνεται, χωρίς σαφή πολιτική βάση, δεν γίνεται.

Είχε το Ποτάμι σαφές πολιτικό στίγμα. Όχι.

Οι ψηφοφόροι είδαν στο Ποτάμι αυτό που τους έλειπε. Και οι συζητήσεις για την συνέχεια του επικεντρώνονται (δικαιολογημένα εν μέρη) ακριβώς σε αυτό: ότι θα τους λείψει το Ποτάμι. Θα τους λείψει το Ποτάμι όπως το φαντάστηκαν. Όχι το Ποτάμι.

Σε ποιους θα λείψει το Ποτάμι του Θεοχάρη, του Ελευθεριάδη, του Αμυρά, και των στελεχών της συνεργασίας με την Δράση και μετά με τη ΝΔ; Ίσως σε αυτούς που έχουν ήδη αποχωρήσει, και που κάπου πιστεύω ότι είναι λίγο απογοητευμένοι από την συμπόρευση τους με τον Βορίδη, τον Γεωργιάδη, τον Κυρανάκη, και το Μπόγδανο.

Σε ποιους θα λείψει το Ποτάμι του Κύρκου, του Γραμματικάκη, του Δαννέλη; Σε ακόμα λιγότερους φοβάμαι - στον Μίλτο, στον Πρύτανη, στον Σπύρο δεν τους λείπει - είμαι σχεδόν βέβαιος ότι αισθάνονται καλά εκεί που είναι.

Σε ποιους θα λείψει το Ποτάμι του Σταύρου και της Σεβαστουπόλεως; Σε περίπου τόσους όσους θεωρούν "τον Σταύρο και την αυλή του" υπεύθυνους για την πτώση μας - την πτώση από εκεί που αυτοί ακριβώς οι ίδιοι μας πήγαν, θα μπορούσε να πει κανείς.

Εμένα θα μου λείψει το Ποτάμι που "φαντάστηκα εγώ".  Και δεν είναι απαραίτητα αυτό που φαντάζεστε εσείς.

Ανήκω όμως στην πλειοψηφία τους Πολιτικού Συμβουλίου που εισηγείται ως σωστή λύση την αναστολή της λειτουργίας του Ποταμιού. Δεν την επιθυμώ. Απλά την θεωρώ την μόνη λύση που συνάδει με την μικρή αλλά σημαντική ιστορία μας.

Γιατί, ναι, αφήσαμε ιστορία.
  • Το Ποτάμι συνέβαλε τα μέγιστα για να μείνει η Ελλάδα στην ΕΕ και στο Ευρώ
  • Στο Ποτάμι οφείλουμε ότι πέρασε ο νόμος για την ιθαγένεια.
  • Στο Ποτάμι χρωστάμε έναν σύγχρονο νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης.
  • Το Ποτάμι σιγούρεψε την συμφωνία για την Βόρεια Μακεδονία.
  • Το Ποτάμι έφερε αξιόλογα πρόσωπα που παραμένουν στην κεντρική πολιτική σκηνή, με πρώτο τον Γιώργο Μαυρωτά.
"Ενδεχόμενη οικιοθελής διάλυσή του Ποταμιού δεν θα είναι τίποτα παραπάνω από μια ακόμα νίκη του λαϊκισμού και του εθνικισμού στην έρμη τούτη χώρα" γράφει ο Θανάσης Χειμωνάς. Και έχει δίκιο.

Ετοιμαζόμαστε για μια ακόμα υπέρλαμπρη νίκη του λαϊκισμού και του εθνικισμού στην έρμη τούτη χώρα.

Η διαπίστωση αυτή όμως δεν είναι παραδοχή ήττας. 

Είναι πρόκληση.

Η πρόταση του Πολιτικού Συμβουλίου, την οποία με τα σημερινά δεδομένα στηρίζω, μπορεί και πρέπει να καταψηφιστεί, μόνο εάν ένα ή και περισσότερα μέλη της ΜΕΣΥΑ ζητήσουν  και πάρουν στην επικείμενη συνεδρίαση χρόνο για να παρουσιάσουν οργανωμένα και συνεκτικά μια ολοκληρωμένη λύση

Ας αποφύγετε οι φίλοι της ΜΕΣΥΑ που θα είστε παρόντες την γκρίνια, την ένταση, τον καταλογισμό ευθυνών. 

Εάν υπάρχει σαφής και ολοκληρωμένη πρόταση για μια ηγετική ομάδα που μπορεί να οδηγήσει το Ποτάμι στο 4ο Συνέδριο και την εκλογή νέων οργάνων, ας γίνει, με σαφήνεια, παρρησία και διορατικότητα. 

Οποιαδήποτε πρόταση οφείλει να έχει ονόματα, χρονοδιάγραμμα, και κυρίως σαφές πολιτικό στίγμα.

Είμαι βέβαιος ότι σε αυτή την περίπτωση, η αναστολή λειτουργίας αξίζει να καταψηφιστεί. 

Είμαι εξίσου βέβαιος ότι στην αντίθετη περίπτωση, η αναστολή λειτουργίας είναι μονόδρομος.

Ζήτω το Ποτάμι;


Πέμπτη, 14 Νοεμβρίου 2019

Η έρευνα θέλει χρηματοδότηση και τόλμη - Καθημερινή


Προ ημερών, η εκδήλωση του «Δικτύου για την Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και στην Ευρώπη» για την έρευνα, συνέπεσε σχεδόν με την ανακοίνωση της λίστας κατάταξης Πανεπιστημίων από την Times Higher Education (ΤΗΕ). Τόσο στην ημερίδα που οργάνωσε το Δίκτυο, όσο και στα σχόλια που ακολούθησαν στον τύπο και στο διαδίκτυο τόσο την ημερίδα όσο και την δημοσίευση του πίνακα του THE, ακούστηκαν και γράφτηκαν πολλά σωστά: για την ανάγκη σύνδεσης της έρευνας με την αγορά, την ενίσχυση του πνεύματος επιχειρηματικότητας, τον εξορθολογισμό κατανομής πόρων, την πρακτική στήριξη για απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τον περιορισμό των γραφειοκρατικών περιορισμών στην έρευνα και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, και άλλα. Ως λογικός άνθρωπος, ερευνητής, πανεπιστημιακός, έχοντας συμπράξει σε σχεδόν μια δεκάδα ενεργειών μεταφοράς πνευματικής ιδιοκτησίας προς επιχειρήσεις, έχοντας αξιοποιήσει άμεσα τα ερευνητικά αποτελέσματα της ομάδας μου με έσοδα λίγων εκατομμυρίων, και έχοντας διατελέσει σύμβουλος σε αρκετές μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με αυτές τις διαπιστώσεις. Και φυσικά, δεν μπορώ παρά να περιμένω διορθωτικές ενέργειες για όλα αυτά από την νέα κυβέρνηση, που σωστά έχει αναδείξει την έρευνα ως την απαραίτητη βάση για την επιχειρηματική καινοτομία, και την οικονομική ανάπτυξη.

Σκεπτόμενος όμως όλα αυτά, έχω την εντύπωση ότι κανείς δεν βλέπει τον ελέφαντα στον δωμάτιο. Και ο ελέφαντας είναι ροζ, και χορεύει με έναν πορτοκαλί μονόκερο, ενώ εμείς κοιτάμε αν πρέπει να βάψουμε τον τοίχο “ραφ” ή “σιέλ”. Δεν υπάρχουν χρήματα, ούτε στην έρευνα, ούτε στην ανώτατη εκπαίδευση. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ανάμεσα στις 37 χώρες που συμμετέχουν, η Ελλάδα:

• Βρίσκεται στην τελευταία - τελευταία, το επαναλαμβάνω - θέση στα έξοδα ανά φοιτητή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (επαγγελματική, τεχνική και επιστημονική).

• Βρίσκεται στο κατώτερο τεταρτημόριο (πέμπτη από το τέλος) ως ποσοστό του ΑΕΠ που επενδύεται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (1%).

• Ξοδεύει περίπου 4,100 δολάρια ανά φοιτητή, τα μισά από το Μεξικό που είναι δεύτερο από το τέλος (~8,100), ή αν προτιμάτε το 20% περίπου σε σχέση με την Ολλανδία (~19,300).

• Ξοδεύει περίπου 6,800 δολάρια ανά μαθητή της δευτεροβάθμιας, που μας κατατάσσει στο κατώτερο τεταρτημόριο των χωρών του ΟΟΣΑ (έβδομους από το τέλος) ως απόλυτη τιμή, και τρίτους από το τέλος ως ποσοστό του ΑΕΠ (1.53%).

• Προ της κρίσης, το 2008 η Ελλάδα ξόδευε 2.3 δις δολάρια για την έρευνα (το 0.7% του ΑΕΠ), το οποίο μέχρι το 2014 μειώθηκε στα 2.15 δις. Το 2017 βρέθηκε στα 2.93 δις (στο 1.15% του ΑΕΠ): στα χρόνια του ΣΥΡΙΖΑ (που “ως γνωστόν” κυνήγησε την αριστεία …) και του κ. Κώστα Φωτάκη ως αναπληρωτή υπουργού Ερευνας και Καινοτομίας, η χρηματοδότηση στην έρευνα, είτε ως απόλυτη τιμή είτε ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυξήθηκε κατά 40%!

• Το αυξημένο αυτό 1.15% του ΑΕΠ για την έρευνα, μας κατατάσσει στο κατώτερο τεταρτημόριο των χωρών του ΟΟΣΑ (σταθερά έβδομους από το τέλος, πίσω π.χ. από Εσθονία, Ουγγαρία, Σλοβενία).

Αυτοί οι αριθμοί είναι και αυτοί που πιστεύω πως εξηγούν το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει ελάχιστες πατέντες (στην 38η θέση διεθνώς, μετά από το Λιχτενστάιν), ενώ σε σχέση με τις χώρες της ζώνης του Ευρώ βρίσκεται μόλις στην 3η θέση από το τέλος στην απήχηση της έρευνας (αναφορές ανά δημοσίευση) και στην 2η θέση από το τέλος στον αριθμό επιστημονικών δημοσιεύσεων ανά κάτοικο (σύμφωνα με τα στοιχεία του SJR, https://www.scimagojr.com/countryrank.php).

Δεν μπορώ να αποδείξω ότι τα δεδομένα που αναφέρω δεν αντικατοπτρίζουν έναν απλό συσχετισμό της τραγικής χρηματοδότησης με το μη ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Αλλά είμαι πεπεισμένος ότι υφίσταται μεταξύ τους μία σχέση αιτιώδους συνάφειας: αν δεν σπάσεις αυγά δεν κάνεις ομελέτα. Μπορείς να έχεις ένα καταπληκτικό τηγάνι, τα ωραιότερα φρέσκα μπαχαρικά, πεντανόστιμο βιολογικό μπέικον, αλλά με άσπαστα αβγά ομελέτα δεν γίνεται.

Με τα τριάντα σχεδόν χρόνια εμπειρίας μου στην έρευνα και στην ανώτατη εκπαίδευση, από φοιτητής μέχρι καθηγητής, από την φτωχή Ελλάδα στην πλούσια Ολλανδία και με τρεις ενδιάμεσους σταθμούς στην Ευρώπη (Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία), είμαι πεπεισμένος ότι η αναγκαία - αν και όχι ικανή - συνθήκη για να έχουμε καλύτερο επίπεδο έρευνας και ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα είναι μία. Η αύξηση της χρηματοδότησης. Αυτή είναι η πρώτη συνθήκη που οφείλουμε να ικανοποιήσουμε, ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Τα άλλα έπονται. Αὐτοῦ γὰρ καὶ Ῥόδος καὶ πήδημα, κύριε Πρωθυπουργέ και κύριοι υπουργοί.

Πηγή: https://www.kathimerini.gr/1051701/article/k-blogs/matter-of-class/h-ereyna-8elei-xrhmatodothsh-kai-tolmh

Τετάρτη, 11 Σεπτεμβρίου 2019

... εάν ήμουν υπουργός Παιδείας.


Ας αρχίσω λέγοντας ότι θεωρώ την συγκεκριμένη θέση φοβερά απαιτητική, όχι τόσο σε τυπικά προσόντα, όσο σε ψυχολογικό και εργασιακό φόρτο. Πιστεύω επίσης ότι τα τυπικά προσόντα για αυτή την θέση είναι σχεδόν άχρηστα, υπό την προϋπόθεση να υπάρχει διάθεση κατανόησης των θεσμικών συνομιλητών, καλή επιλογή των συμβούλων, και διάθεση συζήτησης με τους ανώτερους υπαλλήλους του υπουργείου. Κυρίως ζητούμενο είναι η ειλικρινής διάθεση προσφοράς, μηδενική εξάρτηση από διάφορα συμφέροντα και πολιτική βούληση.

Ας συνεχίσω λέγοντας ότι δεν θεωρώ κατάλληλο το εαυτό μου για την συγκεκριμένη θέση, και είμαι απόλυτα βέβαιος ότι δεν θα ήμουν καθόλου αποδοτικός σε αυτήν, επειδή απλά ήδη έχω σαφείς απόψεις για το τι πρέπει να γίνει, και δεν θα ήμουν αρκετά δεκτικός σε συμβουλές.

Και ας κλείσω την εισαγωγή λέγοντας ότι η κ. Κεραμέως, λόγω της ειδίκευσης της στις διαπραγματεύσεις και λόγω την καθαρής γενικά δημόσιας παρουσίας της, είναι κατάλληλη υπουργός. Η ιδεοληψία της παράταξης της για την "κατάργηση του ασύλου" ήταν μια ενέργεια άνευ σημασίας που σοβαρά αμφιβάλλω αν θα αλλάξει τίποτε ουσιαστικό, και βρέθηκε απλά φορέας της. Τα περί των Θρησκευτικών και της Ιστορίας, με βρίσκουν απλά αντίθετο, διότι θεωρώ απαραίτητη τόσο την αναθεώρηση του άρθρου 3 όσο και του άρθρου 16 του Συντάγματος. Ιδεολογικά λοιπόν, δεν υπάρχει σύγκλιση, αλλά αυτό δεν ακυρώνει την κ. Κεραμέως. Υπό προϋποθέσεις, μια εκ των οποίων είναι να σεβαστεί τα (λίγα) θετικά της εποχής Γαβρόγλου, μπορεί να επιτύχει, και λόγω της ειδίκευσης της στις διαπραγματεύσεις.

Η κ. υπουργός, έκανε μια σωστή ενέργεια, η οποία όπως οι περισσότερες σωστές ενέργειες δεν τράβηξε τους προβολείς - ή μάλλον τα μεγκακμπίτς - της δημοσιότητας. Ζήτησε από τους Πανεπιστημιακούς τις προτάσεις τους για τις αλλαγές στην Ανώτατη Εκπαίδευση. Προφανώς δεν έλαβα αυτή την επιστολή, αλλά μου την κοινοποίησαν αρκετοί συνάδελφοι, και αποφάσισα να καταθέσω την προσωπική μου άποψη.

Η προσωπική μου άποψη, έχει ζυμωθεί από την συμμετοχή μου τόσο στην Επιτροπή Παιδείας του Ποταμιού, αλλά και μέσα από την σύντομη αλλά ουσιαστική συμμετοχή μου στην αντίστοιχη επιτροπή του ΚινΑλ, αλλά και μέσα από συζητήσεις και προσωπικές εμπειρίες από τις πέντε χώρες της Ευρώπης στις οποίες έχω μοιράσει την ενήλικη ζωή μου και ζουν οι φίλοι μου.

Θα κάνω ορισμένες παραδοχές, που επιβάλλονται λόγων των κοινωνικών συνθηκών - από την πραγματικότητα δηλαδή.

  1. Η ένωση Πανεπιστημίων και ΑΤΕΙ είναι απόφαση μη αναστρέψιμη (είναι Ευρωπαϊκή επιταγή, και το πολιτικό κεφάλαιο για ανατροπή της είναι δυσθεώρητο).
  2. Οι Πανελλαδικές είναι απαραίτητο συστατικό του συστήματος (διότι έχουν περάσει στην κοινή γνώμη ως "αδιάβλητες").

Πάμε λοιπόν.

  • Τετραετές Γυμνάσιο, και απόκτηση Εθνικού Απολυτηρίου (με κεντρικές εξετάσεις ή/και τράπεζα θεμάτων) στο τέλος των τεσσάρων χρόνων, ως απαραίτητη προϋπόθεση μελλοντικής συμμετοχής σε οποιαδήποτε μορφή μετα-δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.
  • Διετές Λύκειο Προτεοιμασίας Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης.  Η ένταξη σε κατευθύνσεις θα πρέπει να γίνεται από την πρώτη ημέρα. Επίσης, η λειτουργία του θα πρέπει να λάβει υπόψιν το γεγονός της ύπαρξης των φροντιστηρίων (από τα οποία εκτός των άλλων ζουν σχεδόν μισό εκατομμύριο συμπολίτες μας ...), και να σταματήσουμε τους στρουθοκαμηλισμούς περί δωρεάν Παιδείας όταν ξέρουμε τι συμβαίνει. Ας δούμε την πραγματικότητα, και ας σκεφτούμε καλύτερα την ισότιμη πρόσβαση στα φροντιστήρια - γιατί όχι με οικονομική ενίσχυση του κράτους μέσω της δωρεάν παραχώρησης σχολικών χώρων με αντάλλαγμα την δωρεάν φοίτηση των οικονομικά ασθενέστερων.
  • Αναμόρφωση του Τεχνικού Λυκείου, με κύριο σκοπό την κατεύθυνση σε συγκεκριμένα Πανεπιστημιακά Τμήματα χωρίς εξετάσεις (ή με εξέταση σε ένα-δυο μαθήματα μόνον), με προϋπόθεση την απόκτηση του Τεχνικού Απολυτηρίου . 
  • Αναμόρφωση του Επαγγελματικού Λυκείου, με σκοπό την κατεύθυνση στα διετή προγράμματα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης που θα λειτουργούν με βάση τον υπάρχοντα νόμο εντός των Πανεπιστημίων.
  • Ο Πανελλαδικός Διαγωνισμός, όπως θα ήθελα επιτέλους να μετονομάσουμε τις Πανελλαδικές εξετάσεις για να είναι σαφής ο διαγωνιστικός τους χαρακτήρας, να παραμείνει ως έχουν οργανωτικά οι υπάρχουσες Πανελλαδικές, αλλά με μικρές διαφοροποιήσεις. Π.χ. να υπάρχουν εξετάσεις για Γενικά Μαθηματικά, Μαθηματικά Μηχανικών και Φυσικων Επιστημών, Μαθηματικά Επιστημών Ζωής, Μαθηματικά Κοινωνικών Επιστημών, κ.τ.λ, με διαφοροποίηση της ύλης ανάλογα με τις απαιτήσεις του τομέα. 
  • Πραγματικό Αυτοδίοικητο στα Πανεπιστήμια.
  • Επιλογή των εξεταζόμενων μαθημάτων από κάθε Τμήμα ξεχωριστά. Οι προϋποθέσεις θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν όποια και όσα μαθήματα θέλουν (πχ η Ιατρική να απαιτεί Μαθηματικά Επιστημών Ζωής, και οι Πολιτικοί Μηχανικοί Μαθηματικά Μηχανικών και Φυσικων Επιστημών) από τα εξεταζόμενα στις Πανελλαδικές. Κάθε Τμήμα που επιλέγει ως προϋπόθεση 0-2 μαθήματα να είναι προσβάσιμο και στο Τεχνικό Λύκειο. 
  • Καθιέρωση ελάχιστης βαθμολογίας ανά Τμήμα και ανά μάθημα  π.χ. τα τμήματα Μαθηματικών μπορούν να απαιτούν τουλάχιστον 16 στα Μαθηματικά, οι Φυσικοί 16 σε Φυσική και Μαθηματικά, και η Νομική 17 στα Λατινικά και στην Ιστορία ή η Αρχιτεκτονική 17 στο σχέδιο.
  • Θέσπιση ελάχιστου αλλά και μέγιστου αριθμού εισακτέων με αντικειμενικά κριτήρια ανά Τμήμα. Π.χ. ο αριθμός θέσεων σε αμφιθέατρα, εργαστηριακές αίθουσες, μέλη ΔΕΠ και ΕΔΙΠ, όλα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για έναν "αλγόριθμο".
  • Αποκλειστική ευθύνη για τον μέγιστο αριθμό εισακτέων στα Τμήματα, με βάση τα αντικειμενικά ελάχιστα και μέγιστα. Εντός αυτών των ορίων θα μπορούν τα τμήματα να παίρνουν τις αποφάσεις τους.
  • Κατάργηση Τμήματος το οποίο δεν προσελκύει τον ελάχιστο αριθμό εισακτέων με βάση τα αντικειμενικά κριτήρια για περισσότερο από τρία συνεχόμενα έτη. Μετάταξη του προσωπικού εντός του Πανεπιστημίου, ή και υπό προϋποθέσεις σε άλλο Πανεπιστήμιο.
  • Ελεύθερη μετακίνηση μεταξύ τμημάτων της ίδιας Σχολής για τα δύο πρώτα έτη, με την προϋπόθεση οι φοιτητές να έχουν την ελάχιστη βαθμολογία που απαιτεί το νέο Τμήμα.
  • Απαγόρευση μεταγραφών, εκτός από περιπτώσεις βαριάς ασθένειας ή θανάτου εντός της άμεσης οικογένειας. 
  • Κρατικές υποτροφίες για έξοδα ενοικίου εκτός φοιτητικών εστιών με οικονομικά κριτήρια για σπουδές εκτός τόπου κατοικίας της οικογένειας.
  • Τέλος εγγραφής για κάθε έτος σπουδών, με απαλλαγή με βάση οικονομικά κριτήρια.
  • Διάρκεια σπουδών πέραν του προβλεπόμενου να συνδεθεί με οικονομικές επιπτώσεις τόσο προς τον φοιτητή όσο και προς το τμήμα - η ευθύνη για το γεγονός ότι σε πολλά  τμήματα αποφοιτά εντός του προβλεπόμενου χρόνου μόνον το 10% δεν είναι μόνον των φοιτητών!


Πέμπτη, 29 Αυγούστου 2019

Η "μεταδευτεροβάθμια" εκπαίδευση στην Ελλάδα


Η αφορμή για αυτό το άρθρο, ήταν το καλύτερο άρθρο που έχω διαβάσει ποτέ για τις Πανελλαδικές εξετάσεις, το οποίο με στενοχωρεί που είναι ανυπόγραφο, μιας και θα ήθελα να συγχαρώ τον συντάκτη του. Θα σας συνιστούσα να το διαβάσετε εδώ.

Για τους λιγότερο μελετηρούς αναγνώστες παραθέτω ορισμένα εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία.

"Κανένας μαθητής δεν μπαίνει με βαθμολογία «κάτω από τη βάση», γενικά. Όλες οι μαθήτριες και οι μαθητές που εισάγονται έχουν απολυτήριο Γενικού Λυκείου ή ΕΠΑΛ. Άρα δεν είναι «κάτω από τη βάση». Έχουν ολοκληρώσει την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, έχουν τουλάχιστον 12 χρόνια στο εκπαιδευτικό σύστημα και έχουν δώσει αρκετές εξετάσεις."

"[...] οι εξετάσεις αυτές δεν κρίνουν εάν ένας υποψήφιος φοιτητής κατέχει το αναγκαίο επίπεδο μίνιμουμ γνώσεων για να μπορέσει να ανταπεξέλθει, αλλά απλώς επιτρέπουν να διαμορφώνονται μια ιεραρχία για την κατάταξη[...]"

"[...] στα μαθηματικά είχαμε βαθμολογία κάτω από τη βάση σε ποσοστό 69,63% το 2018 και 61,03% το 2019, στη βιολογία 61,39% το 2018 και 64,99 το 2019, στην ιστορία 46,21 το 2018 και 47,2 το 2019 ή όταν στη Χημεία εκτινάσσεται το ποσοστό γραπτών κάτω από τη βάση από 26,25% το 2018 σε 42,12% φέτος [...]φέτος το 32,8% των μαθητών του πεδίου των ανθρωπιστικών σπουδών έγραψε έως 10.000 μόρια, το 43,79% των θετικών επιστημών, το 47.15% των επιστημών υγείας και το 53,18% των οικονομικών και πληροφορικής."

"[...] είχαμε 103.963 υποψηφίους εκ των οποίων πέρασαν οι 80.696, ένα ποσοστό 77, 62%  [...] βλέπουμε  ότι στην πραγματικότητα είμαστε σε ποσοστά ακόμη κάτω από το 80% που είναι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος για τη συμμετοχή σε κάποιου τύπου μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση."

"[...]έχουμε καταφέρει να έχουμε ένα σύστημα που ταλαιπωρεί τους μαθητές, «στεγνώνει» τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και τελικά δεν υλοποιεί καν το σκοπό του, δηλαδή μια ορθολογική κατανομή των υποψηφίων στα τμήματα."


Ας σταματήσουμε λοιπόν τα πυροτεχνήματα για τις βάσεις, και ας συζητήσουμε στα σοβαρά ποια Πανεπιστημιακά τμήματα είναι απαραίτητα για την οικονομία μας, τον πολιτισμό μας, την κοινωνία μας, την επιστήμη. Ας δούμε μετά πόσους μπορούν αυτά τα τμήματα να εκπαιδεύσουν και πόσους χρειάζεται να εκπαιδεύσουν. Και ας επικεντρωθούμε στην ενίσχυση αυτών των τμημάτων σε υποδομές αλλά και σε ανθρώπινο δυναμικό (με παράλληλες μετακινήσεις των εργαζομένων στα τμήματα που οφείλουν να κλείσουν και με νέες προσλήψεις) .

Ας θυμίσω εδώ ότι στα πλαίσια της "μεταδευτεροβάθμιας"  εκπαίδευσης στο Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων που εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και ισχύει σε γενικές γραμμές στην Ευρώπη, έχουμε τα πτυχία από τα Πανεπιστήμια (με δεδομένη την "Πανεπιστημιοποίηση" των ΑΤΕΙ) στο επίπεδο 6, αλλά και τις επαγγελματικές ειδικότητες στο επίπεδο 5.

Η αναγκαία μείωση των φοιτητών στο επίπεδο 6 (σε επίπεδα που πρέπει να είναι στο 50-70% των σημερινών εισακτέων) είναι απαραίτητο να συνοδευθεί από προβλέψεις για την διοχέτευση των "υπεράριθμων" προς τον επίπεδο 5, όπου υπάρχουν τεράστιες ανάγκες αλλά και εξαιρετικές προοπτικές επαγγελματικής και κοινωνικής ανέλιξης.

Οφείλουμε να δούμε τα διετή προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης, που ο νέος νόμος προβλέπει ότι μπορούν να ιδρυθούν μέσα στα Πανεπιστήμια. Η κ. Κεραμέως ανέστειλε την λειτουργία 67 διετών προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης, που είχαν εκπονηθεί από 11 πανεπιστήμια. Η καλοπροαίρετη κριτική θα έλεγε ότι αυτό έγινε για την ανάγκη ελέγχου και εξορθολογισμού τους, ενώ η κακοπροαίρετη θα συμπέραινε ότι αυτό είναι απλά προς όφελος των ιδιωτικών ΙΕΚ. Εγώ δέχομαι και ότι υπάρχει ανάγκη ελέγχου και εξορθολογισμού, αλλά και θέση για τον ιδιωτικό τομέα για την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων επιπέδου 5.

Συμπεραίνω λοιπόν, πως οποιαδήποτε κίνηση προς τον εξορθολογισμό της μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, πρέπει να περάσει από δύο στάδια με την παρακάτω σειρά.

1. Εκπόνηση ενός Εθνικού Σχεδίου για την δομή και την ενίσχυση της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (επίπεδο 5) με συνέργεια του Δημοσίου και του Ιδιωτικού τομέα, που να συμπεριλαμβάνει προβλέψεις για την μετάβαση σε ανώτερο επίπεδο για όσους έχουν τις δυνατότητες και το επιθυμούν.

2. Δραστικός περιορισμός των εισακτέων στα Πανεπιστήμια (επίπεδο 6) με ορθολογικό τρόπο και με ταυτόχρονη αναμόρφωση του Πανεπιστημιακού χάρτη της χώρας.

Τετάρτη, 28 Αυγούστου 2019

Η βάση, τα βασικά, οι εξετάσεις, και οι διαγωνισμοί.


Όπως κάθε σχεδόν χρονιά μετά την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στα ΑΕΙ (Πανεπιστήμια και ΑΤΕΙ μέχρι πέρσι, Πανεπιστήμια από φέτος), είχαμε πρώτα τους θρήνους για τους εισαχθέντες με βαθμούς κάτω από την βάση, και σύντομα θα έχουμε τους διθύραμβους για τους "πρώτους των πρώτων" και τους "αρίστους" (οι οποίοι θα μάθουμε ότι γενικά δεν διάβαζαν πολύ, είχαν τις παρέες τους, και απλά "είχαν πρόγραμμα"). Ευτυχώς, ενώ για τους επιτυχόντες έχουμε πάντα φωτογραφίες, και καλά κάνουμε διότι είναι θετικά παραδείγματα, για τους αποτυχόντες τουλάχιστον τηρούμε την ανωνυμία και δεν τους κρεμάμε στα μανταλάκια για "τεντιμπόηδες" (υποθέτων ότι ο όρος "τεντιγκέρλισσες" είναι αδόκιμος, οπότε συγχωρέστε με για την σεξιστική γραφή ...).

Φέτος τα πρωτοσέλιδα την αποτυχίας έγιναν πιο εμφανή, μια και όπως και να το κάνουμε άλλο να λες ότι "μπήκε με άσο στα Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο" και άλλο "μπήκε με άσο στα Μαθηματικά σε ΤΕΙ".

Και φυσικά, πολλοί έχουν έτοιμη την εύκολη λύση: βάση εισαγωγής το 10 στα 20!

Γιατί το 10; Είναι άραγε αρκετό να ξέρεις τα μισά από όσα σου ζητήθηκαν σε κάποιες εξετάσεις για να θεωρηθούν οι γνώσεις σου επαρκείς;

Είναι οι Πανελλαδικές εξετάσεις που προσδιορίζουν τις γνώσεις σου σε ένα γνωστικό αντικείμενο;

Όχι. Οι Πανελλαδικές δεν είναι εξετάσεις.

Οι Πανελλαδικές είναι  διαγωνισμός για την κατάληψη ενός πεπερασμένου αριθμού θέσεων σε Πανεπιστημιακά τμήματα.

Για αυτόν τον λόγο και μόνο, η ύπαρξη "βάσης" είναι άτοπη. Το νόημα των Πανελλαδικών εξετάσεων δεν είναι να εξετάσουμε το επίπεδο γνώσεων των υποψηφίων και να αποφασίσουμε εάν αυτό είναι αρκετό για κάτι, αλλά να τους διαχωρίσουμε ανάλογα με τις γνώσεις τους σε συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα. Το ίδιο το σύστημα μας το αναγνωρίζει αυτό, μια και απαιτεί ενδοσχολικές εξετάσεις για την πιστοποίηση της ικανοποιητικής γνώσης της διδακτέας ύλης ώστε οι μαθητές να πάρουν το Απολυτήριο Λυκείου.

Η (επαναφορά) της βάσης του 10, δεν λύνει κανένα πρόβλημα: το βάζει κάτω από το χαλάκι.

Λύσεις υπάρχουν:

1. Βαθμολογία σε εκατοστημόρια: η κοινοποίηση της συνολικής βαθμολογίας ανά πεδίο να γίνεται σε σχετική κλίμακα, 98% σημαίνει ότι είσαι καλύτερος από το 98%. 50% ότι είσαι στην μέση. 0% ... αν δεν καταλαβαίνει κάποιος τι σημαίνει, καλώς βρίσκεται στο 0%. Είναι και αυτό ένα μάθημα.

2. Ο αριθμός των φοιτητών να ορίζεται από τα τμήματα, με βάση τον αριθμό των φοιτητών που μπορούν να εκπαιδεύσουν, και όχι από το υπουργείο. Αυτό από μόνο του θα ανέβαζε την ελάχιστη βαθμολογία, με αντικειμενικό και όχι αυθαίρετο τρόπο.

3. Να επιτραπεί σε όσα τμήματα θέλουν, να ορίσουν ελάχιστο απόλυτο βαθμό απολυτηρίου, σε ένα το πολύ μάθημα , εφόσον το θεωρούν απαραίτητο (γιατί Μαθηματικός με 5 Μαθηματικά, δεν θα γίνεις βρε αδερφέ, κάνε κάτι άλλο). Γράφω απολυτηρίου, γιατί εκεί οφείλει να γίνεται η εξέταση του συνόλου των γνώσεων των μαθητών: Εθνικό Απολυτήριο τώρα, με τράπεζα θεμάτων.

Και κυρίως αλλαγή νοοτροπίας με σοβαρές αλλαγές στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αλλά αυτό είναι άλλο άρθρο.




Πέμπτη, 15 Αυγούστου 2019

Τρία απλά μέτρα που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την διδασκαλία και έρευνα στα Πανεπιστήμια


Σε μια διαδικτυακή συζήτηση, ζήτησα από ένα φίλο που είχε κάνει μια ενδιαφέρουσα ανάλυση και προτάσεις για τον χώρο της Υγείας στην Ελλάδα, να προσπαθήσει να εξειδικεύσει το γενικό πλαίσιο σε λίγα απλά και πρακτικά μέτρα που θα μπορούσαν να βελτιώσουν την υφιστάμενη κατάσταση. Έτσι άρχισα να σκέφτομαι τι θα έκανα για να βελτιώσω ουσιαστικά και όχι επικοινωνιακά,  την ποιότητα της διδασκαλίας και της έρευνας στα Πανεπιστήμια, ένα τομέα για τον οποίο πιστεύω ότι έστω και από μακριά έχω λόγο γνώσεως.



1. Θα ζητούσα από όλα τα τμήματα να καθορίσουν τον μέγιστο αριθμό εισακτέων που επιθυμούν για το νέο έτος, συντελεστές για τα μαθήματα των Πανελλαδικών (δηλαδή να μην έχουν όλα τα μαθήματα τον ίδιο συντελεστή όπως σήμερα, 1, αλλά να μπορεί π.χ. το τμήμα των Μαθηματικών να έχει συντελεστή για τα μαθηματικά 2) και προαιρετικά βάσεις για τα μαθήματα στα οποία το θεωρούν απαραίτητο. Αυτό θα βελτίωνε άμεσα την ποιότητα της διδασκαλίας στα τμήματα, αλλά και θα χρησίμευε και ως επαγγελματικός προσανατολισμός, μια και τα παιδιά θα έβλεπαν ποιες ακαδημαϊκές δεξιότητες θεωρούν σημαντικές τα τμήματα που θα επιλέξουν.

2. Σήμερα στην Ελλάδα, όλα τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο (πλην π.χ. πρακτικών εξασκήσεων, κλινικών μαθημάτων στην Ιατρική, διπλωματικών), διδάσκονται με την λογική της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης: τόσες ώρες ανά εβδομάδα μαθηματικά, τόσες ώρες φυσική, τόσες ώρες βιολογία. Για πολλά μαθήματα η λογική αυτή δεν είναι αποδοτική σε Πανεπιστημιακό επίπεδο: είναι καλύτερο για τον φοιτητή να διδάσκεται και να μελετά π.χ. επί 3-4 εβδομάδες μόνο ένα ή δύο μαθήματα πολλές ώρες την ημέρα ώστε να συγκεντρωθεί σε αυτά, μετά άλλες 3-4 εβδομάδες άλλα δύο μαθήματα, και τα λοιπά, συχνά δε ακολουθούμενα από άμεσες εξετάσεις. Αυτό θα βοηθούσε τους φοιτητές να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι πλέον στο Λύκειο, να συγκεντρωθούν σε εξειδικευμένα θέματα ειδικά στα τελευταία έτη σπουδών, αλλά και να καταλάβουν καλύτερα τις προτιμήσεις τους. Για τους τακτικούς διδάσκοντες, στην ουσία θα ελευθέρωνε χρόνο έρευνας και κατά πάσα πιθανότητα θα οδηγούσε σε καλύτερη ποιότητα διδασκαλίας (θα τους επέτρεπε να έχουν διακριτές "εβδομάδες διδασκαλίας" και "εβδομάδες έρευνας"), ενώ οι έκτακτοι διδάσκοντες ("407") θα μπορούσαν να οργανώσουν τον χρόνο τους σε σχέση και με άλλες ασχολίες πιο αποδοτικά. Το μέτρο δεν θα έλυνε όλα τα προβλήματα με π.χ. εργαζόμενους φοιτητές, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθούσε.

3. Πλήρης αποδέσμευση της έρευνας από την συνεχή γραφειοκρατία, στα πρότυπα των ελέγχων χρηματοδοτήσεων της ευρωπαϊκής επιτροπής. Οι χρηματοδοτήσεις ας οφείλουν να ξοδεύονται σύμφωνα με τον προϋπολογισμό ανάμεσα σε μισθούς και αναλώσιμα ή μηχανήματα, με ένα μικρό περιθώριο απόκλισης (π.χ. ±5%) και ο έλεγχος να γίνεται μόνον στο τέλος από λογιστές, και για χρηματοδοτήσεις από ένα όριο και επάνω. Η σημερινή γραφειοκρατία, που από ότι ακούω από συναδέλφους περιλαμβάνει διαγωνισμό για χαρτί φωτοτυπικού και μελάνια εκτυπωτή, καθώς και κατάθεση προϋπολογισμού για αναλώσιμα από ... την προηγούμενη χρονιά, δεν είναι απλά κωμική για τα διεθνή δεδομένα και τροχοπέδη για την έρευνα στην Ελλάδα. Δεν είναι καν "ανταποδοτική". Οι προϋπολογισμοί εύκολα καταστρατηγούνται με "συμφωνίες επιβίωσης" μεταξύ προμηθευτών και ερευνητών ("γράψε ότι και πέρσι μωρέ, και θα τα βρούμε τι ακριβώς θέλουμε") και απλά οδηγούν σε κόστος σε ανθρωποώρες αλλά και στα αναλώσιμα. Συγχρόνως, ο πιο εύκολος τρόπος κατάχρησης δεν είναι τα αναλώσιμα, αλλά οι εικονικοί μισθοί από ερευνητικά προγράμματα (με πολλούς ευφάνταστους τρόπους) ...

Και επειδή ποτέ δεν πρέπει να κρίνετε ένα βιβλίο από το εξώφυλλο του αλλά ούτε ένα κείμενο απλά και μόνο από τον τίτλο του, ας ξεφύγω από τα τρία απλά μέτρα.

Ας επαναφέρω στην συζήτηση και ένα λιγότερο απλό μέτρο που έχει προτείνει επανειλημμένα ο φίλος και συνάδελφος Αχιλλέας Γραβάνης: τέλος εγγραφής για κάθε ακαδημαϊκό έτος. Ένα μικρό αλλά όχι απλά συμβολικά ποσό. Για όσα τμήματα το επιθυμούν, και με σαφές ανώτατο όριο από την πολιτεία, στα πλαίσια των κανόνων των μεταπτυχιακών. Που θα δηλώνει την επιθυμία του φοιτητή να φοιτήσει. Που θα βοηθήσει τους προϋπολογισμούς των τμημάτων αλλά και μέτρα όπως αυτά στο σημείο (1) παραπάνω, ώστε τα τμήματα να μην δέχονται υπερβολικά μικρό αριθμό φοιτητών, φοβούμενα την απώλεια εσόδων. Που να μπορεί να μην είναι απαιτητό με βάση εισοδηματικά και κοινωνικά  κριτήρια. Ας προβλέπεται ακόμα και να μπορεί κάποιος να αρνηθεί την καταβολή του για λόγους πίστης στο Σύνταγμα και την επιταγή του για δωρεάν Παιδεία με μια απλή δήλωση (ακόμα και έτσι, πιστεύω ότι περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές θα δεχτούν να το πληρώσουν για λόγους αρχής, αν τους εξηγηθεί η σημασία του κατά την πρώτη ημέρα της φοίτησης).

Παρασκευή, 9 Αυγούστου 2019

Καλά, υπάρχει ακόμα το Ποτάμι; - Μεταρρύθμιση


Αυτή είναι η πιο συχνή ερώτηση που εισέπραξα κατά την διάρκεια των σύντομων διακοπών μου στην Ελλάδα, από ανθρώπους που σχεδόν όλοι είχαν ψηφίσει Ποτάμι στις εκλογές του ’14-’15, και οι περισσότεροι ψήφισαν το Ποτάμι και στις πρόσφατες Ευρωεκλογές.

Υπάρχει λοιπόν ακόμα το Ποτάμι;

Ναι, υπάρχει.

Πρέπει όμως να υπάρχει ακόμα το Ποτάμι;

Ανατρέχοντας στο τι προσπάθησε να κάνει διαχρονικά το Ποτάμι, μπορούμε να δούμε ότι πολλές πολιτικές θέσεις του Ποταμιού έγιναν πραγματικότητα, χάρη στην κοινοβουλευτική παρουσία αλλά και την κρίσιμη ψήφο των βουλευτών του Ποταμιού. Την ψήφο αυτών που μετά λιγοψύχησαν, την ψήφο  αυτών που στην πορεία διαφώνησαν και έφυγαν ή έμειναν (στο ΚινΑλ …!), αλλά κυρίως την ψήφο αυτών που έμειναν μαζί μέχρι και το τέλος της Κοινοβουλετικής μας παρουσίας.

Χάρη και στο Ποτάμι η Ελλάδα βρέθηκε πιο κοντά στην Ευρώπη.

Πέρασε ο νόμος για την ιθαγένεια.

Πέρασε ο νόμος για το σύμφωνο συμβίωσης.

Πέρασε ο νόμος για την τεκνοθεσία και αναδοχή.

Πέρασε ο Νέος Ποινικός Κώδικας.

Πέρασε η συμφωνία για την Βόρεια Μακεδονία.

Όλες αυτές ήταν θέσεις του Ποταμιού, και το Ποτάμι επέτρεψε στον ΣΥΡΙΖΑ να τις ψηφίσει, παρά τις αντιρρήσεις των ευκαιριακών συγκυβερνητών του της Λαϊκής (οΘντκ) Δεξιάς.

Ο ΣΥΡΙΖΑ φυσικά δεν τόλμησε μια πραγματική συμφωνία με την Εκκλησία που θα αποδέσμευε και τα δύο μέρη με αμοιβαία ικανοποιητικό τρόπο, σεβόμενη τους ιστορικούς δεσμούς τους. Παρά κάποιες αξιόλογες προσπάθειες στην Υγεία, την Οικονομία και τα Εργασιακά, έμεινε στην επιφάνεια. Επίσης, ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν αντιπαραγωγικός στις μεταρρυθμίσεις που το Ποτάμι πάντα επέμενε ότι είναι απόλυτα απαραίτητες στην διοίκηση, την φορολογία, την οικονομία, την εκπαίδευση, την δικαιοσύνη, την οικολογία.

Η ΝΔ με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, έρχεται με υποσχέσεις κυρίως για μεταρρυθμίσεις στην διοίκηση, την φορολογία, την οικονομία, την εκπαίδευση, οι οποίες κινούνται προς την φιλοσοφία του Ποταμιού.

Αν ο Κυριάκος Μητσοτάκης μέχρι τον Φεβρουάριο-Μάρτιο του 2020 έχει κάνει σαφείς ενέργειες που θα είναι σύμφωνες με τις εξαγγελίες του, το Ποτάμι θα μπορεί να περηφανεύεται ότι σε 5 χρόνια ζωής, κατάφερε να εφαρμόσει το 80% την πολιτικής του ατζέντας χωρίς καν να βρεθεί στην Κυβέρνηση!

Λέω το 80% γιατί στην οικολογία και για για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν υπάρχει σαφής πολιτική ατζέντα, στην δικαιοσύνη δεν έχω δει σαφείς προθέσεις, στην υγεία υπάρχει μια αμφιλεγόμενη ηγεσία και ασαφείς (για νά μην πω λάθος) προθέσεις, ενώ και στην εκπαίδευση η προσήλωση στο θέμα του ασύλου και την ψευδεπίγραφη και ταλαιπωρημένη αριστεία, είναι για την ώρα αντιπαραγωγική.

Επίσης, από τη ΝΔ έχουμε δει ήδη και ευτράπελα: καμία πρόθεση εξορθολογισμού της επιδοματικής πολιτικής, αμφιλεγόμενες μεθοδολογικά ενέργειες όπως την κατάργηση του ΑΜΚΑ για αλλοδαπούς, αστειότητες όπως την κατάργηση-επανίδρυση της Υπηρεσίας Διαστήματος, αλλά και την γελοιότητα με το γραφείο του Πρωθυπουργού στην Θεσαλλονίκη.

Ας δώσουμε όμως μια ευκαιρία στη ΝΔ να δείξει για τουλάχιστον μισό χρόνο τις πραγματικές της προθέσεις. Ας προσπαθήσουμε και να βοηθήσουμε τουλάχιστον τεχνοκρατικά όπου οι πολιτικές μας συμπίπτουν. Ας βρεθούμε όμως και έτοιμη της αρχή της Άνοιξης του 2020 να απαντήσουμε στο κρίσιμο ερώτημα:

Χρειάζεται ακόμα η Ελλάδα το Ποτάμι;

Ας κρίνουμε σε ένα ανοιχτό συνέδριο την Άνοιξη, με συμμετοχή παλιών και νέων φίλων μας, αν η Ελλάδα χρειάζεται ακόμα το Ποτάμι.

Αν κρίνουμε πως όχι, διότι οι βασικές μας επιδιώξεις έχουν πλέον επιτευχθεί, ας αποχωρήσουμε περήφανοι για την πορεία μας, έχοντας αφήσει και το πολιτικό μας στίγμα, αλλά και νέα δυναμικά στελέχη στην πολιτική σκηνή.

Αν κρίνουμε πως ναι,  ας θυμηθούμε ότι τα ποτάμια όταν έχουν υπάρξει οι απαραίτητες συνθήκες τον χειμώνα, την άνοιξη αγριεύουν, και στην κοίτη του “ξεροπόταμου” εμφανίζεται ένας νέος ποταμός. Ένα Ποτάμι, ορμητικό, ασυμβίβαστο, που θα παρασύρει στο διάβα του ότι αντιστέκεται ακόμα.

Ας είμαστε έτοιμοι λοιπόν. Όχι σιωπηλοί. Όχι αδρανείς. Αλλά ούτε και βιαστικοί.

  Απλά έτοιμοι.

Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

Λύνοντας το μυστήριο των "μοριακών ψαλιδιών" των μικροσωληνίσκων - Καθημερινή


Μια επέκταση του άρθρου της Καθημερινής

Όλα τα κύτταρα έχουν έναν σκελετό, κατασκευασμένο από έναν εκτεταμένο δίκτυο δυνατών και σχετικά εύκαμπτων καλωδίων, που ονομάζονται μικροσωληνίσκοι. Οι μικροσωληνίσκοι επιτρέπουν σε ένα κύτταρο να διατηρεί το σχήμα του, να μετακινείται σε διαφορετικά σημεία, αλλά χρησιμεύουν και σαν “ράγες” για “μοριακά τρένα” που μεταφέρουν διάφορα μόρια στο εσωτερικό του κυττάρου. Οι μικροσωληνίσκοι παίζουν επίσης βασικό ρόλο στην κυτταρική διαίρεση, επιτρέποντας στο κύτταρο να ευθυγραμμίζει σχολαστικά τα χρωμοσώματα του πριν τα χωρίσει μεταξύ των θυγατρικών κυττάρων.  Η συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπευτική ουσία για τον καρκίνο πακλιταξέλη, με στόχο τα κύτταρα που βρίσκονται στη διαδικασία διαίρεσης, στοχεύει συγκεκριμένα τους μικροσωληνίσκους.

Το κύτταρο τροποποιεί συνεχώς τα καλώδια μικροσωληνίσκων, για να τους δώσει συγκεκριμένους ρόλους. Η πρώτη τροποποίηση των μικροσωληνίσκων, που περιγράφηκε πριν από 40 χρόνια, είναι η απομάκρυνση της  “ουράς” της ομάδας της α-τουμπουλίνης, που αποτελείται από ένα αμινοξύ τυροσίνης. Οι ουρές αυτές συνεχώς κόβονται και επιστρέφονται από διαφορετικά ένζυμα. Ενώ όμως η διαδικασία αυτή ήταν γνωστή για πάνω από 40 χρόνια, μόλις πέρσι ερευνητές του Ολλανδικού Ινστιτούτου Καρκίνου (ΝΚΙ) και του Ινστιτούτου Oncode, συγχρόνως με μία ομάδα από την Γαλλία,  βρήκαν την ταυτότητα του ψαλιδιού που αφαιρεί την ουρά τυροσίνης. Οι εργασίες τους δημοσιεύτηκαν συγχρόνως στο περιοδικό Science. H ίδιες δύο ομάδες, αλλά και άλλες δύο ομάδες από την Κίνα και ΗΠΑ, προχώρησαν αυτή την έρευνα σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια, και δημοσιεύουν αυτή την εβδομάδα σχεδόν ταυτόχρονα τη δομή και τον μηχανισμό αυτών των ιδιόμορφων μοριακών ψαλιδιών. Η ομάδα της Ολλανδίας έχει Ελληνικό ενδιαφέρον μια και ο πρώτος συγγραφέας είναι ο υποψήφιος διδάκτορας κ. Αθανάσιος Αδαμόπουλος, ενώ η διεύθυνση και ο συντονισμός της έρευνας έχει γίνει από τον διευθυντή έρευνας καθ. δρ. Αναστάση Περράκη.

Ο Αναστάσης Περράκης μας εξηγεί: “Βιοχημικές αντιδράσεις όπως η απομάκρυνση ενός αμινοξέως από το άκρος μιας πρωτεϊνικής αλυσίδας, όπως η τυροσίνη από την αλυσίδα της α-τουμπολίνης των μικροσωληνίσκων,  τυπικά διεξάγονται με απλά ένζυμα που ονομάζονται πρωτεάσες. Πέρυσι, το εργαστήριο του στενού συνεργάτη μου Thijn Brummelkamp  εντόπισε πως, αναπάντεχα, ένα σύμπλεγμα από δύο πρωτεΐνες  - το σύμποκο VASH1 / SVBP - είναι απαραίτητο για να πραγματοποιήσει αυτή την αντίδραση αποκοπής του τελικού αμινοξέος τυροσίνης.  Ωστόσο, πως θα έμοιαζε αυτό το σύμπλοκο και πώς θα λειτουργούσε, παρέμεινε ένας γρίφος. Το επόμενο συναρπαστικό βήμα για εμάς ήταν να ξεδιπλώσουμε τον ακριβή μηχανισμό δράσης του συμπλέγματος VASH1 / SVBP»,

Ο Νάσος Αδαμόπουλος, που έφτιαξε τους απαραίτητους για αυτή την ανάλυση κρυστάλλους του ενζύμου VASH1 / SVBP που χρησιμοποιήθηκαν για  να αποκαλύψουν την δομή του συμπλόκου σε ατομική διακριτικότητα, μας λέει: «Λύνοντας την τρισδιάστατη δομή του συμπλόκου, αποκαλύψαμε μια νέα δομική κατηγορία κυτταρικών πρωτεασών που περιλαμβάνουν ένα ελικοειδή «συνοδό» που “τρυπάει" την υπομονάδα της πρωτεάσης και της επιτρέπει να λειτουργεί. Για να βρούμε τα ακριβή αμινοξέα που απαιτούνται για τη λειτουργία του συμπλόκου, χρησιμοποιήσαμε υπολογιστικές τεχνικές σύνδεσης και μεταλλαξογένεσης κατευθυνόμενης θέσης, για να προτείνουμε πειράματα κυτταρικής Βιολογίας”. Τα πειράματα αυτά, έγιναν από τη Lisa Landskron στο εργαστήριο του Brummelkamp,  και επέτρεψαν την ​​παρακολούθηση της δραστηριότητας του συμπλόκου VASH1 / SVBP μέσα στα κύτταρα . Δύο κύκλοι δοκιμών και υποθέσεων, εναλλάσσοντας πειράματα υπολογιστικής και κυτταρικής βιολογίας, ήταν αρκετοί για να προσδιορίσουν τα ακριβή αμινοξέα που είναι υπεύθυνα για τη λειτουργία αυτής της πρωτεΐνης.

Αυτές οι γνώσεις είναι σημαντικές για την δημιουργία κατευθυνόμενων αναστολέων του ενζύμου, που μπορούν να έχουν θεραπευτική δράση. Η συχνά χρησιμοποιούμενη θεραπευτική αγωγή  πακλιταξέλης για τον καρκίνο, στοχεύει σε κύτταρα που διαιρούνται, και δρα συγκεκριμένα σε μικροσωληνίσκους, επηρεάζοντας την σταθερότητα τους. Επιπλέον, η απομάκρυνση της τυροσίνης έχει εμπλακεί στην καρδιακή δυσλειτουργία, στον σωστό διαχωρισμό των χρωμοσωμάτων κατά τη διάρκεια της μίτωσης, και στη διανοητική καθυστέρηση. Και οι τέσσερις ομάδες που δημοσιεύουν αυτό το μήνα εργασίες για την δομή και τους ρόλους αυτών των νέων ενζύμων στα κύτταρα, υποδεικνύουν τα θεραπευτικά οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την ανάπτυξη αναστολέων της δραστηριότητας τους.

“Πιστεύω ότι η μακρόχρονη συνεργασία των ομάδων μας - ενός Γενετιστή και ενός Βιοχημικού -  έχει αποδειχθεί πραγματικά πολύτιμη” εξηγεί ο Αναστάσης Περράκης. “Στο εργαστήριο του Thijn αναζητούν νέους ρυθμιστές βασικών κυτταρικών διεργασιών χρησιμοποιώντας μια γενετική προσέγγιση. Aφού εντοπίσουν αυτούς τους ρυθμιστές, εμπλέκεται η ομάδα μου και μελετάμε τη λειτουργία και τη δράση αυτών των νέων ρυθμιστών σε μοριακή και ατομική λεπτομέρεια. Σε λιγότερο από μια δεκαετία, η κοινή μας έρευνα έχει αποτελέσει την βάση για σημαντικές δημοσιεύσεις, π.χ. στο Nature και Science, αλλά έχει δώσεις τις βάσεις και για την δημιουργία και ανάπτυξη δύο καινοτόμων εταιριών (της Haplogen στην Αυστρία και της Scenic στην Ολλανδία), και ελπίζουμε σύντομα να δούμε τα αποτελέσματα της “μετάφρασης" παλαιότερων ερευνών σε θεραπευτικές προσεγγίσεις να φτάνουν στο στάδιο των κλινικών δοκιμών”.

Τρίτη, 18 Ιουνίου 2019

Με αφορμή την πολυδιάσπαση στην Ανώτατη Εκπαίδευση - Καθημερινή


Το άρθρο του Απόστολου Λακασά στην Καθημερινή της Κυριακής βασίστηκε εν μέρη τόσο στο παρακάτω κείμενο όσο και σε μια τηλεφωνική μας επικοινωνία. Το θέμα της πολυδιάσπασης των Πανεπιστημίων σε δεκάδες πόλεις την Ελλάδας είναι το θέμα του άρθρου της Καθημερινής, και η σύγκριση με τον Ολλανδία η συμβολή μου. Ενήργησα και για πρώτη φορά λίγο ως δημοσιογράφος, μια και μίλησα με τον πρώην συνάδελφο μου στο EMBL και νυν πρύτανη (για λίγες ακόμα μέρες πριν συνταξιοδοτηθεί!) στην Ουτρέχτη, Gerrit van de Meer για να μου επιβεβαιώσει αρκετά από τα που παρουσιάζω. Το βάζω αυτούσιο, διότι το άρθρο του κ. Λακασά έχει άλλη στόχευση στον τρόπο παρουσίασης του (απόλυτα σωστή κατ'εμέ) από ότι απέκτησε στην πορεία αυτό το κείμενο.

Η Ολλανδία, έχοντας περίπου 50% περισσότερους κατοίκους στον εν τρίτο της έκτασης της Ελλάδας, αλλά και τετραπλάσιο σχεδόν ΑΕΠ, έχει δεκατρία Πανεπιστήμια. Τα Ολλανδικά Πανεπιστήμια βρίσκονται στην πόλη της οποίας το όνομα φέρουν: Άμστερνταμ (με δύο ιδρύματα που βρίσκονται υπό συνένωση), Ουτρέχτη, Λέυδεν, Ρότερνταμ, Χρόνινγκεν, Νάιμεχεν, Άιντχοβεν, Ντελφτ, Βάχενινχεν, Μάαστριχτ, Τβεντε, και Τιλμπουργκ - το νεότερο από αυτά είναι το Μάαστριχτ, που ιδρύθηκε το 1975. Υπάρχει επίσης το Ανοικτό Πανεπσιτήμιο, και ελάχιστα μονοθεματικά ιδιωτικά Πανεπιστήμια: τέσσερις Θεολογικές Σχολές και ένα (εξαιρετικό) Πανεπιστήμιο (Ναϊρόντεν) με ειδίκευση στα μεταπτυχιακά στην διοίκηση επιχειρήσεων. Αντίθετα, τα Πανεπιστήμια Εφαρμοσμένων Επιστημών (hoogeschool), τα “δικά μας” (πάλε ποτέ;) ΑΤΕΙ, είναι πολυάριθμα, πάνω από πενήντα, και βρίσκονται σε αρκετές πόλεις, στις οποίες υπάρχουν και δεκάδες Επαγγελματικές Σχολές (Κολέγια), ιδιωτικά αλλά και δημόσια. Και αυτά τα ιδρύματα βρίσκονται σε μια συγκεκριμένη πόλη το καθένα - αν και εξαιρέσεις υπάρχουν, π.χ. “αλυσίδες” Κολεγίων. Συχνά έχουν κάποια εξειδίκευση ως προς τις ανάγκες της πόλης που τα φιλοξενεί, προσφέροντας τόσο στην κοινωνία όσο και στην τοπική οικονομία.

Τα Πανεπιστήμια προσφέρουν ένα συνεκτικό ακαδημαϊκό περιβάλλον, που ευνοεί ενεργά επιστημονικές και τεχνολογικές συνεργασίες, απαραίτητες για υψηλής ποιότητας έρευνα. Η ποιότητα της έρευνας εξασφαλίζει την εξίσου υψηλής ποιότητας εκπαίδευση - θεωρητική και πρακτική. Συγχρόνως τα δεκάδες “ΑΤΕΙ” και “Κολέγια” παρέχουν υψηλής κατάρτισης εκπαίδευση σε απαιτητικά (και άλλα ίσως λιγότερο απαιτητικά αλλά εξίσου σημαντικά) επαγγέλματα. Δημιουργείται έτσι ένας “κύκλος” έρευνας και καινοτομίας με διακριτούς ρόλους και έντονη αλληλεπίδραση. Όλα μαζί καθιερώνουν την Ολλανδία ως πρωτοπόρο χώρα στην “Οικονομία της γνώσης”, με αξιοπρόσεκτη ακαδημαϊκή “παραγωγή” (δημοσιεύσεις, πατέντες), αλλά και εκατοντάδες καινοτόμες εταιρείες με υψηλής ποιότητας στελέχη.

Κλειδί για την λειτουργία του Ολλανδικού συστήματος, είναι η αυτονομία όλων των Ανώτατων Ιδρυμάτων. Οι αποφάσεις για τα Πτυχία (δεν υπάρχει αντιστοίχιση τμήματος και πτυχίου: πολλά πτυχία δίνονται συνεργατικά, π.χ. το πτυχίο στις “Μοριακές Επιστήμες Ζωής” στην Ουτρέχτη είναι μια συνεργασία του τμήματος Χημείας και Βιολογίας) αλλά και για τα Μεταπτυχιακά, είναι θέματα που ξεκινούν από το Πανεπιστήμιο, και όχι από το Υπουργείο. Ο ρόλος του Υπουργείου περιορίζεται στην τυπική έγκριση νέων προγραμμάτων σπουδών, μετά από εισήγηση της ανεξάρτητης αρχής αξιολόγησης (NVAO, καθ΄ ημάς ΑΔΙΠ).  Η αυτονομία φυσικά έρχεται μαζί με την ανάληψη ευθύνης: συνεχιζόμενη αδυναμία προσέλκυσης φοιτητών καταλήγει  στην απώλεια εσόδων (υπάρχουν δίδακτρα της τάξης των 2-3 χιλιάδων Ευρώ αλλά και σημαντική κρατική επιχορήγηση ανά φοιτητή), και την συνεπακόλουθη κατάργηση προγραμμάτων σπουδών.

Όλα τα Ολλανδικά Πανεπιστήμια βρίσκονται στις περισσότερες κατατάξεις στα καλύτερα 100 της Ευρώπης - τα “ΑΤΕΙ” της Ολλανδίας καταλαμβάνουν χαμηλότερες θέσεις, αν και συγκρίσιμες με κάποια Ελληνικά Πανεπιστήμια. Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι η Ολλανδία μαζί με την Ελβετία και την Σουηδία είναι οι χώρες με τα περισσότερα Πανεπιστήμια στα τοπ-100 σε σχέση με τον πληθυσμό τους. Πέραν των εύστοχων διοικητικών επιλογών όμως, η Ολλανδία ξοδεύει περίπου 10 δις, το 1.2% του ΑΕΠ, για την Ανώτατη Εκπαίδευση - δυσθεώρητα μεγέθη για την Ελλάδα των 1.5 δις και του 0.7% (OECD, 2018). Η Ελλάδα ξοδεύει περισσότερα ανά μαθητή Γυμνασίου-Λυκείου (7 χιλιάδες, 13 χιλιάδες η Ολλανδία) από ότι για κάθε φοιτητή (4 χιλιάδες- 20 χιλιάδες η Ολλανδία). Τυχαίο; Δεν νομίζω.




Τετάρτη, 22 Μαΐου 2019

Ακόμα μια συνέντευξη


-      Είστε από το 1992 εκτός Ελλάδος. Θα περίμενε κανείς πως η Ελλάδα θα ήταν μακρά των ενδιαφερόντων σας - το έχουμε δει σε πολλές περιπτώσεις. Τι σας κρατά μονίμως πολίτη της Ελλάδας, αν και ζείτε μακράν αυτής;
                                  
Δεν είμαι εκτός Ελλάδος! Απλά απασχολούμαι επαγγελματικά σε κάποια πόλη του εξωτερικού. Διαβαζω, ακούω, συμμετέχω – μόνο Ελληνική τηλεόραση δεν βλέπω. Σε τέσσερρις ώρες είμαι σπίτι, στο πατρικό μου. Ο πατέρας μου για να γυρίσει στο πατρικό του απο την Αθήνα στην Κρήτη ήθελε πάνω απο ένα εικοσιτετράωρο όταν έφυγε να δουλέψει στην Αθήνα. Ήταν Έλληνας, αλλά αισθανόταν Κρητικός. Ε, εγώ είμαι Ευρωπαίος, αλλά αισθάνομαι Έλληνας – και λίγο Κρητικός.

-      Υπήρξατε ιδρυτικό μέλος του Ποταμιού δηλώνοντας ότι σας άρεσε το φρέσκο, το καινούργιο που έφερνε στην πολιτική. Όμως το 9% έγινε 7%, μετά 5% και τώρα δημοσκοπικά είσαστε κάτω του 2%. Τι έχει φταίξει;

Πρώτα από όλα έχουμε φταίξει εμείς, το Ποτάμι. Και ο Σταύρος, και ο Γιώργος, κι εγώ, όλοι μας. Δεν φταίνε απλά αυτοί που αποστάτησαν. Έγιναν λάθη στις επιλογές συνεργασιών με στόχο να κάνουμε την υπέρβαση και να βγούμε τρίτο κόμμα τον Ιανουάριο του 2015. Έγιναν λάθος κινήσεις στην προσπάθεια κοινής πορείας με το ΚινΑλ. Έγιναν λάθη στην υπερβολική προσπάθεια που έγινε για να κρατηθεί αραγής η Κοινοβουλευτική Ομάδα. Αυτά είναι το παρελθόν. Έχουμε ξεφορτωθεί τα βαρίδια ευκαιριακών συνοδοιπόρων, είμαστε το Ποτάμι, και ζητάμε την εμπιστοσύνη των Ελλήνων για να μας στείλουν στην Ευρωβουλή, και αργότερα στην Βουλή. Διότι κομματικά λάθη κάναμε, αλλά το Ποτάμι και στην Ευρωβουλή και στην Βουλή παρέμεινε μια καθαρή φωνή με αξίες, συνέπεια, και συνέχεια, με προσήλωση στα Εθνικά συμφέροντα και στην ιδέα της Ευρώπης. Το Ποτάμι, ο πολιτικός λόγος που εκφέρει το Ποτάμι, είναι σήμερα απαραίτητα στην πολιτική ζωή – περισσότερο απαραίτητα από ποτέ.

-      Πράγματι, το "Ποτάμι" έχει διαφορετικό πολιτικό λόγο συνεπώς σας ερωτώ: Πως σχολιάζετε το επίπεδο του δημόσιου πολιτικού λόγου στην Ελλάδα; Σας θυμίζω την περίπτωση Κυμπουρόπουλου.

Ο δημόσιος λόγος στην Ελλάδα πάσχει. Ο διάλογος είναι διάλογος εντυπωσιασμού και όχι ουσίας. Ασχολούμαστε με τον κ. Πολλάκη αλλά και τον αξιοθαύμαστο κ. Κυμπουρόπουλο  αντί με την υγεία και την πραγματική ισότητα ευκαιριών και δικαιωμάτων. Πριν από δυο βδομάδες ασχολούμασταν με τον αν ήταν ηθικό που πήρε μια υποτροφία 700 Ευρώ το μήνα ο γιος του κ. Φωτάκη, αντί να ασχολούμαστε με τα εκκατομύρια που μοιράζει ο κ. Φωτάκης για “εμβληματικές ερευνητικές δράσεις”, χωρίς σωστή διεθνή επιστημονική αξιολόγηση. Πριν ένα χρόνο ασχολούμασταν με την θέση της κ. Μπαζιάνα στο Πανεπιστήμιο, αντί να βλέπουμε τμήματα με δύο και τρεις διδάσκοντες χωρίς προσωπικό. Ακόμα και με τις γραβάτες και τα πουκάμισα του κ. Βαρουφάκη ασχολούμασταν αντί με την καταστροφή που έφερναν στην οικονομία τα “παίγνια” του. Ο δημόσιος διάλογος είναι μικρονοϊκά κουτσομπολιά – σπάνια είναι πολιτικός λόγος.


-      Πάμε στην Ευρώπη. Πόσο ανάγκη έχουμε την σχέση μας με αυτήν και πόσο ενημερωμένοι είναι οι Έλληνες για την μεγάλη σημασία που έχει για την χώρα μας; Σας υπενθυμίζω ότι υπάρχουν ακόμη κόμματα δραχμιστών.

Δεν ήξερα ότι υπάρχουν κόμματα που έχουν ακόμα ως πολιτική θέση την επιστροφή στην δραχμή. Εντάξει, ο καθένας μπορεί να προτείνει πολιτικές επιλογές. Αυτά έχει η δημοκρατία, από παλιά. Και οι Αθηναίοι ψήφισαν την εκστρατεία στις Συρρακούσες και καταστράφηκαν, απλά και δημοκρατικά – και το θυμίζω γιατί η προγονολατρία ξεχνάει ότι η δημοκρατία από την αρχή της οδήγησε και σε καταστροφές – δεν είναι μόνο γνώρισμα των Νεοελλήνων. Η Ευρώπη κάθε 20-30 χρόνια ρήμαζε από πολέμους. Έχουμε ειρήνη στην Δυτική Ευρώπη για πάνω από 50 χρόνια. Στην Ελλάδα από τότε που είμαστε στην Ευρώπη έχουμε την πιο σταθερή και δυνατή δημοκρατία της ιστορίας του Ελληνικού κράτους, και ακόμα και εν μέσω της λιτότητας είχαμε συγκριτικά καλύτερο επίπεδο διαβίωσης απο οποιδήποτε μικρό κράτος που είναι εκτός της Ευρώπης. Οι Έλληνες του brain drain έχουν δουλειές στην Ευρώπη, σε απόσταση απο τα σπίτια τους που είναι χρονικά λιγότερο απο την μισή του Αθήνα-Καλαμάτα την εποχή της μεγάλης φυγής στα αστικά κέντρα. Η Ευρώπη είναι απλά μονόδρομος για την επιβίωση μας ως εθνους, έθνους με ξεχωριστή παράδοση και πολιτιστική ταυτότητα, αλλά έθνους-μέλους μιας μεγάλης κοινότητας  με κοινά συμφέροντα σήμερα και στο μέλλον.

-      Εργάζεστε επί δεκαετίες στην ευρωπαϊκή ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ. Τι φταίει και ποτέ η Ελλάδα δεν απέκτησε μια τέτοια κανονικότητα, ένα κράτος που να λειτουργεί; Τι μας έχει καταντήσει κρατιστές και περιθωριακούς;

Η άποψη μου βασίζεται στις θεωρίες του αγαπημένου μου ανθρωπογεωγράφου Jared Diamond.  Η γεωγραφία της Ελλάδας, τα απομωνομένα νησιά, τα απομωνομένα οροπέδια και χωριά σε κάθε λιβάδι ανάμεσα στους ορεινούς όγκους,  ευνόησαν τον απομονωτισμό μικρών κοινοτήτων με τοπικά συμφέροντα. Η γεωγραφική απομόνωση πέρασε ως ατομισμός. Και τι έγινε αν πλημμυρίσει το χωράφι στο κάτω χωριό επειδή εμείς στο πάνω χωριό μπαζώσαμε το ρέμα; Εμείς από επάνω δεν θα πνιγούμε – οι από κάτω θα πνιγούν. Στην Ολλανδία αν δεν καθαρίσεις το κανάλι, θα πνιγείς και εσύ μαζί με τον γείτονα, και τούμπαλιν. Ετσι άρχησαν οι συνεργασίες – Καθολικοί, Προτεστάντες, Εβραίοι κατάλαβαν ότι αν δεν δουλέψουν όλοι μαζί, κάποια στιγμή θα πνιγούν όλοι μαζί.  Στο Νέο Ελληνικό κράτος,  η κεντρική εξουσία ήταν πάντα λάφυρο τοπικών κομματαρχών που ικανοποιούσαν την τοπική τους πελατεία και έπνιγαν – μεταφορικά - ο ένας τον άλλον, χωρίς ακόμα και σήμερα να τους περνάει από το μυαλό ότι θα πνιγούν όλοι μαζί. Την εποχή του διαδικτύου, της πληροφορίας, την τεχνητής νομημοσύνης, πρέπει να μάθουμε να λειτουργούμε ως ομάδα: συνεργατικά και όχι ανταγωνιστικά.

-      Είστε επιστήμονας. Πως σχολιάζετε τις "μεταρρυθμίσεις" Γαβρόγλου στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Προχειρότητα που θα στοιχίσει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση τουλάχιστον μια δεκαετία. Κοροϊδία των φοιτητών και των οικογενειών τους που θα μπαίνουν σε ένα δήθεν Πανεπιστημιακό τμήμα πολλές φορές χωρίς πρόγραμμα σπουδών – και χωρίς το προσωπικό και τους οικονομικούς πόρους να εφαρμόσουν οποιονδήποτε σχεδιασμό. Ταυτόχρονα φυσικά και απαξίωση της τεχνολογικής εκπαίδευσης στην ουσία. Το 70-80% των αποφοίτων Λυκειου θα γίνονται επιστήμονες. Οι Ελβετοί και οι Ολλανδοί που δίνουν θέσεις στα Πανεπιστήμια τους στο 15-20% των αποφοίτων, και στέλνουν στην τεχνολογική εκπαίδευση το 50% και τους υπόλοιπους στην επαγγελματική εκπαίδευση, είναι ηλίθιοι; Οι Ολλανδοί εξηγούν ότι για να ανοίγεις σωστά τρύπες, χρειάζεσαι κόσμο με διαφορετικά είδη εκπαίδευσης: αυτούς που ανοίγουν τις τρύπες, αυτούς που προγραμματίζουν  που θα πάνε κάθε μέρα αυτοί που ανοίγουν τρύπες, αυτούς που αποφασίζουν που πρέπει να ανοίξουν οι τρύπες, αυτούς που σχεδιάζουν και φτιάχνουν μηχανήματα για να ανοίγουν πιο ωραίες τρύπες,  και αυτούς που ερευνούν σε τι χρειάζονται οι τρύπες. Ε, ο Γαβρόγλου θα στείλει όλους τους μαθητές να σκέφτονται τι χρειάζονται οι τρύπες, και κανείς δεν θα ανοίγει τρύπες, ούτε καν στο νερό.  

-      Ας πάμε στην επιστήμη σας. Έχετε πει ότι ο καρκίνος δεν είναι μια ασθένεια αλλά πολλές. Κάποιες έχουν ίαση κάποιες όχι. Θα μπορέσει ο άνθρωπος να νικήσει μια τρομερή ασθένεια που του δίνει ημερομηνία θανάτου;

Οι περισσότερες μορφές του καρκίνου είναι πλέον αντιμετωπίσιμες και δεν δίνουν ημερομηνία θανάτου. Κάποιοι καρκίνοι είναι ιάσιμοι, άλλοι δεν είναι, και πιθανόν ποτέ δεν θα γίνουν πλήρως ιάσιμοι. Με αυτά που ξέρουμε σήμερα δεν βλέπω πως μπορεί να υπάρξει πλήρης ίαση για όλες τις ασθένειες που ονομάζουμε καρκίνο. Στόχος μας είναι για όσο περισσότερες μορφές καρκίνου ο ασθενής να έχει υπό φαρμακευτική αγωγή μια κανονική ποιότητα ζωής, μαζί με τον καρκίνο. Όπως σήμερα μπορεί να έχει μια κανονικότατη ζωή ο ασθενής του AIDS , ο διαβητικός, ο καρδιοπαθής, εφόσον έχει πρόσβαση στα φάρμακα του. Και αυτό το θέμα, του καρκίνου, θα γίνει κάποια στιγμή πολιτικό θέμα: η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και ιδιαίτερα σε ακριβές και μακροχρόνιες  θεραπευτικές αγωγές πρέπει να είναι ισότιμη για όλους.

-      Ας κλείσουμε θετικά: Τι ελληνικό θα θέλατε να αποκτήσει η Ολλανδία και τι ολλανδικό η Ελλάδα;


Μια και λίγο ήλιο και λίγο θάλασσα (κανονική θάλασσσα, με τα πράσινα-μπλε νερά του Αιγαίου) δεν το βλέπω, θα ήθελα η Ολλανδία να αποκτήσει λίγο παραπάνω την αυτενέργεια και την εξωστρέφεια του Έλληνα. Η Ελλάδα θα ήθελα να αποκτήσει απο την Ολλανδία τις διαδικασίες  που υπάρχουν για τα πάντα στο Δημόσιο: από το να παρεις χαρτί απο τον Δήμο μέχρι να ανοίξεις επιχείρηση, να υπάρχουν σαφείς διαδικασίες που να γίνονται σεβαστές από όλους.

Τρίτη, 21 Μαΐου 2019

Γιατί θα ψηφίσω Ποτάμι.


Η προφανής απάντηση είναι ότι μια και είμαι υποψήφιος, καλό είναι να ψηφίσω Ποτάμι για να βρω τουλάχιστον την ψήφο μου. Αν και δεν θα μου βάλω σταυρό. Αλλά ας υποθέσουμε έστω και για λίγο ότι δεν είμαι υποψήφιος. Ορθολογικά δηλαδή, γιατί θα ψηφίσω Ποτάμι;

1. Γιατί το Ποτάμι έχει συγκεκριμένες θέσεις για την Ευρώπη - με τις οποίες συμφωνώ.

2. Γιατί το Ποτάμι έχει συγκεκριμένες θέσεις για την Ελλάδα - με τις οποίες συμφωνώ.

3. Γιατί το Ποτάμι στην Ευρωβουλή αλλά και στην Βουλή, πορεύτηκε με βάση τις θέσεις του, με βάση το συμφέρον της χώρας, και ποτέ με βάση το κομματικό του συμφέρον, και γνωρίζω ότι αυτό θα κάνει και στο μέλλον.

4. Γιατί το Ποτάμι έχει για υποψήφιους μια ομάδα πολιτών, χωρίς συμβιβασμούς, ισορροπίες, φράξιες - έχει ως υποψήφιους πραγματικούς πολίτες.

5. Γιατί είμαι περήφανος που χάρη στο Ποτάμι πέρασαν τα νομοσχέδια της κυβέρνησης για τα δικαιώματα διαφόρων μειονοτήτων και λύθηκε μετά από 30 χρόνια το θέμα με την Βόρεια Μακεδονία.

6. Γιατί το Ποτάμι είχε την ευθύνη να εκφράσει την αποδοκιμασία του προς την κυβέρνηση κάθε φορά που του δόθηκε θεσμικά η ευκαιρία, χωρίς να δημιουργήσει κλίμα πόλωσης με άχρηστη ρητορική, αλλά δίνοντας παράδειγμα άσκησης υπεύθυνης και καθαρής πολιτικής με σεβασμό στους θεσμούς και τις διαδικασίες.

Υπάρχουν και λόγοι για να μην ψηφίσει κανείς Ποτάμι; Ναι, υπάρχουν. Τους ξέρετε, και δεν θα χρειαστεί να σας τους υπενθυμίσω. Δεν συμφωνώ με τα περισσότερα από αυτά τα επιχειρήματα φυσικά, αλλά κατανοώ αρκετές από τις ενστάσεις σας.

Μήπως όμως οι λόγοι να ψηφίσετε Ποτάμι είναι πολύ περισσότεροι και πιο σημαντικοί από την πικρία σας για προηγούμενα λάθη; Μήπως επίσης η ελπίδα σας πως αυτοί που έχουν αποδείξει για δεκαετίες ότι ξέρουν τόσο καλά να κάνουν λάθη δεν έχει ρεαλιστική βάση;

Εσείς ξέρετε.

Εγώ ξέρω ότι το Ποτάμι κάνει μια προσπάθεια για να μείνει στην Ελληνική πολιτική σκηνή ως μια δυνατή, καθαρή, Ευρωπαϊκή φωνή, και πιστεύω ότι αξίζει όχι μόνο την ψήφο μου, αλλά και όλον τον χρόνο που διέθεσα ως υποψήφιος Ευρωβουλευτής, σε έναν κοινό αγώνα για ένα δυνατό Ποτάμι στην Ευρωβουλή.

ΥΓ Αν ψηφίσετε Ποτάμι, βάλτε και κανένα σταυρό - ξέρω ότι δεν θα βγω πρώτος, αλλά δεν θέλω να βγω και τελευταίος, έτσι;



Παρασκευή, 17 Μαΐου 2019

Συνέντευξη - "Σύμβουλος Επιχειρήσεων" της Πάτρας


Είστε υποψήφιος με το ΠΟΤΑΜΙ στις Ευρωεκλογές της 26ης Μαΐου και όπως έχετε δηλώσει δεν έχετε αυταπάτες. Τελικά η πολιτική είναι ρεαλισμός ή αφήνει περιθώρια  και στη φαντασία;

Η πολιτική πάνω από όλα οφείλει να είναι ρεαλισμός. Αλλιώς καταλήγουμε στα Καστελόριζα, στα Ζάππεια και στα Προγράμματα Θεσσαλονίκης. Είμαι ρεαλιστής όταν δηλώνω ότι δεν θα εκλεγώ στην Ευρωβουλή. Είμαι όμως ρεαλιστής και όταν μάχομαι για ένα δυνατό Ποτάμι στην Ευρωβουλή. Το Ποτάμι ήδη ανέκτησε δύο από τις έδρες των αποστατών του στην Βουλή, βλέπουμε το ενδιαφέρον του κόσμου καθημερινά, και πιστεύουμε ρεαλιστικά ότι η θέση μας είναι και σε αυτή την Ευρωβουλή. Μην ξεχνάτε όμως ότι ένας ρεαλιστής οφείλει να απαιτεί το αδύνατο.

Τι καινούργιο κομίζει η υποψηφιότητά σας;

Είμαι αντικειμενικά ένας καταξιωμένος επιστήμονας στον τομέα μου. ‘Εφτιαξα την καριέρα μου και προσφέρω ότι μπορώ στην κοινωνία, επειδή υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή με υποστήριξε, και στο διαδακτορικό μου, και στην μεταδιδακτορική μου εκπαίδευση,  αυτή συνεχίζει να με υποστηρίζει ως διευθυντή ερευνητικών προγραμμάτων. Πιστεύω βαθιά στην Ευρώπη, είμαι παράδειγμα για το πως η Ενωμένη Ευρώπη μας κάνει καλύτερους επαγγελματίες, και θέλω να ελπίζω καλύτερους πολίτες. Φέρνω την πίστη στην Ευρωπαϊκή ενοποίηση και αλληλεγγύη, αλλά και το τεχνοκρατικό υπόβαθρο για να μιλήσω για θέματα έρευνας, εκπαίδευσης, και υγείας. Μπορώ να σταθώ στην Ευρώπη ισότιμα και με κύρος, να μιλήσω σε πέντε Ευρωπαϊκές γλώσσες, για θέματα που αφορούν την Ελληνική κοινωνία, και το μέλλον των Ελλήνων, μέσα σε μια δυνατή Ένωση που είναι απαραίτητη για μια δυνατή Γηραιά Ήπειρο μέσα σε ένα κλίμα διεθνών ανακατατάξεων που την απειλούν.

H εμπειρία σας από τις  εθνικές εκλογές ως υποψήφιος με το ΠΟΤΑΜΙ στο Λασίθι  το 2015 και οι μετέπειτα εξελίξεις στα πολιτικά πράγματα της χώρας αλλά και στο  κόμμα σας,  σας επιτρέπουν  να είστε αισιόδοξος για την προοπτική  των νέων ιδεών και προτάσεων στην ελληνική κοινωνία;

Ναι, είμαι αισιόδοξος για την προοπτική νέων ιδεών στην Ελληνική Κοινωνία. Τις βλέπω παντού γύρω μου. Αν το 50% που δεν ψηφίζει, που απαξιώνει την πολτική, κατέβει να ψηφίσει θα αποτυπωθεί ακριβώς η εικόνα που βλέπω. Βλέπω μια εικόνα κινητικότητας των νέων σπουδαστών και εργαζόμεων στην Ευρώπη, μια εικόνα θέλησης για καινοτομία, μια εικόνα για μια νέα γενιά δημοσιών υπαλλήλων που σέβεται τον πολίτη. Ακόμα και νέους πολιτικούς – ακόμα και έξω από το Ποτάμι, που με κάνουν αν αισιοδοξώ βλέπω. Άρα, ναι, είμαι υποχρεωμένος με βάση αυτές τις εικόνες να είμαι αισιόδοξος: και για αυτό ζητώ από όλους αυτούς που οεφίλουν να είναι αισιόδοξοι, να ψηφίσουν στις Ευρωεκλογές ταπρόσωπα που θεωρούν άξια, και κόμματα που εκφράζουν την πίστη στα δικά τους όνειρα για το μέλλον.

Προέρχεστε από τον χώρο της επιστημονικής έρευνας, τον οποίο υπηρετείτε με επιτυχία σε διεθνές επίπεδο. Τι προτείνετε για αυτόν τον τομέα στη χώρα μας, διαφορετικό ή ενισχυτικό όσων γίνονται τα τελευταία χρόνια;

Έγιναν σημαντικά βήματα ενίσχυσης της χρηματοδότησης στην έρευνα στην Ελλάδα, και αυτό είναι θετικό. Το πρώτο και κύριο ζητούμενο είναι η απαλλαγή της έρευνας απο την γραφειοκρατία. Είναι κωμικό και τραγικό αυτό που συμβαίνει στην έρευνα στην Ελλάδα σήμερα. Το δεύτερο ζητούμενο είναι να υπάρξει τακτική χρηματοδότηση απο τον τακτικό προϋπολογισμό, με σαφείς ημερομηνίες, κανόνες, πρόγραμμα. Όχι μόνον αποσπασματικές και ευκαιριακές δράσεις όπως σήμερα. Το τρίτο ζητούμενο είναι να ξεχωρίσουμε την έννοια της έρευνας (την παραγωγή γνώσης) από την καινοτομία (την αξιοποίηση της γνώσης) και να ενισχύσουμε και τα δύο διακριτά. Σήμερα τα μπερδεύουμε, θεωρούμε την καινοτομία ως απαραίτητο και προκαθοριζόμενο προϊόν της έρευνας και έτσι βλάπτουμε και την έρευνα και την καινοτομία.

Γνωρίζετε  το ερευνητικό οικοσύστημα της Πάτρας και της Δυτικής Ελλάδας. Είναι εφικτό να γίνει πράξη το όραμα αρκετών τοπικών φορέων, η περιοχή μας να καταστεί  βασικό εθνικό ερευνητικό κέντρο;

Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει ότι τα σημαντικά ερευνητικά κέντρα πρέπει να έχουν κάποια εξειδίκευση και οι ερευνητικές ομάδες που τα αποτελούν να στεγάζονται στον ίδιο χώρο. Εφόσον η φιλοδοξία της Πάτρας είναι να αποτελέσει Εθνικό ερευνητικό κέντρο – και γιατί όχι Ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς - πρέπει να δημιουργήσει μια στρατηγική με βάση τα δυνατά σημεία του υπάρχοντος επιστημονικού δυναμικού της, αυτά που ξεχωρίζουν το Πανεπιστήμιο της από άλλα στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, και να ενισχύσει αυτή την προοπτική. Αυτές οι επιλογές πρέπει να γίνουν με την συνεργασία των Πανεπιστημίων, και με των διοικήσεων τους, αλλά και με την συμμετοχή των αρκετών ξεχωριστών ερευνητών του Πανεπιστημίου που δεν έχουν υποχρεωτικά διοικητικές θέσεις αλλά έχουν διεθνή αναγνώριση και κύρος.













Σάββατο, 20 Απριλίου 2019

Το πολυθρύλητο Brain Drain ως κέρδος για την Ελλάδα και την Ευρώπη.


Μια από τις δημοφιλέστερες εκφράσεις που μας έφερε η εποχή της κρίσης είναι αναμφισβήτητα το "Brain Drain": η απώλεια του υψηλά εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού που αναζητά την τύχη του εκτός της Ελλάδας. Κατά τραγική ειρωνεία φυσικά, οι θρήνοι για το brain drain συνοδεύονται παραδοσιακά από θρήνους για την "κατάντια του δημόσιου Πανεπιστημίου στην Ελλάδα και το χαμηλό επίπεδο σπουδών". Κανείς δεν αναρωτιέται για το παράδοξο  του πως μπορεί μια χώρα με απαράδεκτα χαμηλό επίπεδο ανώτατων σπουδών να εξάγει άρτια εκπαιδευμένους επαγγελματίες και επιστήμονες με τόσο μεγάλη επιτυχία - αλλά για αυτό έχουμε συζητήσει και παλιότερα.



Εδώ και λίγο καιρό διαβάζω και για το brain regain: πως θα αναστρέψουμε την "εξαγωγή εγκεφάλων" και θα γυρίσουν όλοι αυτοί που έφυγαν στην Ελλάδα. Κυρίως πρωτοβουλίες από εταιρίες, που δικαιολογημένα τις απασχολεί το θέμα της έλλειψης προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης στην Ελλάδα. Θα πρότεινα φυσικά σε αυτές τις εταιρίες, ότι καλή μεν η διάθεση στελεχών σας για το ρόλο του μέντορα, αλλά ίσως να σκεφτόσασταν παράλληλα καλύτερους μισθούς, μεγαλύτερο σεβασμό στα ωράρια εργασίας, πιο σωστή αντιμετώπιση  στις εργαζόμενες μητέρες, σεβασμό στο δικαίωμα των αδειών, να δείτε πιο φιλικά την δυνατότητα εργασίας από το σπίτι για πολλά επαγγέλματα, και άλλα πολλά.

Διαβάζω ότι από το 2008 περισσότεροι από 450.000 Έλληνες αναζήτησαν εργασία και καλύτερο μέλλον σε κάποια χώρα του εξωτερικού. Το αντίστοιχο νούμερο για την Βρετανία την ίδια περίοδο ήταν 1,650,000. Το ποσοστό των Βρετανών που ζουν εκτός της χώρας που γεννήθηκαν, είναι 7.6% και των Ελλήνων 8%. Ακόμα και σε χώρες με υψηλό επίπεδο διαβίωσης (π.χ. Γερμανία, Γαλλία, Σουηδία, Δανία, Ολλανδία), το ποσοστό των πολιτών τους που ζουν εκτός της χώρας είναι ανάμεσα στο 3.5-5.5%. Σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο διαβίωσης, βλέπουμε ποσοστά από 10-20% ενώ στην γειτονική μας Βόρεια Μακεδονία π.χ. το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν 25%.

Ηρεμία λοιπόν συμπολίτες. Δεν συντελείται καμία Εθνική Καταστροφή. Όσον αφορά το brain drain τουλάχιστον, απλά γινόμαστε μια φυσιολογική χώρα.

Εξάλλου, το brain drain της Ελλάδας, και οποιασδήποτε άλλης Ευρωπαϊκής χώρας, είναι brain gain για μια Ομοσπονδιακή Ευρώπη, εφόσον όλοι αυτοί μένουν στην Ευρώπη. Δεν είναι "ουδέτερο αποτέλεσμα" η κινητικότητα μέσα στην Ευρώπη. Είναι κέρδος για τον μέλλον της Ευρώπης, για τις ιδέες της, την ανταγωνιστικότητα της στην έρευνα και στην επιχειρηματικότητα, για την ανάπτυξη της, για την ποιότητα των πολιτών της.

Κυριακή, 14 Απριλίου 2019

Η φαρμακευτική δαπάνη και ο λειτουργικός αναλφαβητισμός.


Την προηγούμενη εβδομάδα ο βουλευτής της ΝΔ κ. Κ. Κυρανάκης, κυκλοφόρησε στο διαδίκτυο ένα βίντεο της συζήτησης του με τον κ. Κ. Αρβανίτη . Θεωρώ το περιεχόμενο αυτού του βίντεο την καλύτερη συζήτηση που έχω δει πρόσφατα, και που αποδεικνύει πέραν λογικής αμφιβολίας ότι ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ ούτε η ΝΔ είναι σε θέση να κυβερνήσουν την χώρα.


Το κυρίως θέμα είναι η Novartis. Ο κ. Κυρανάκης θέτει (επανειλημμένα)  στον κ. Αρβανίτη το εξής ερώτημα (το εκφράζω με δικά μου λόγια):

"Πως γίνεται η Novartis να έχει τζίρο 3.5 δις τα τελευταία δέκα χρόνια,  και να έχει ζημιώσει το δημόσιο κατά 23 δις";

Φυσικά ο Αρβανίτης δεν απαντάει, ο Κυρανάκης εμφανίζεται ως θριαμβευτής της λογικής, έχουμε και πυροτεχνήματα για το εάν ο Αρβανίτης είναι κομουνιστής ή όχι, γελάνε και τα τσιμέντα μαθαίνουμε, και κάπου εκεί λήγει.

Το βίντεο το είδα κυρίως από φίλους που πανηγυρίζουν για το πως ο Κυρανάκης κατατρόπωσε τον βλακοσυριζαίο - και πράγματι τον έκανε να φαίνεται βλαξ. Εξίσου βλαξ όμως μου φάνηκε εμένα και ο Κυρανάκης που δεν γνώριζε ότι η κατηγορία (σύμφωνα με τον προστατευόμενο μάρτυρα ) ήταν για συνολική ζημιά 23 δις, και (μόλις...;) 3 δις από την Novartis. Όχι φυσικά ότι μια εταιρεία με τζίρο 3.5 δις σε δέκα χρόνια μπορεί να δημιουργήσει ισόποση ζημιά στο ίδιο διάστημα ... αλλά μιλάμε για παχυλή άγνοια και λάθη ολόκληρης τάξης μεγέθους.

Όπως εξηγούσα πριν από περισσότερο από ένα χρόνο (με στοιχεία του ΟΟΣΑ, ) και όπως δείχνει σήμερα ένα πολύ καλό άρθρο της Καθημερινής η (υπερβολική) κρατική φαρμακευτική δαπάνη τα τελευταία 10-15 χρόνια κυμάνθηκε ανάμεσα στο 1-2 δις τον χρόνο. Άντε λοιπόν οι φαρμακευτικές να μπόρεσαν σε δέκα χρόνια να ζημιώσουν το κράτος για το 10%, 1-2 δις μάξιμουμ. Στα 0.87 δις καταλήγει η Καθημερινή ότι είναι η “σπατάλη” για τα φάρμακα … και οι λύσεις είναι σχεδόν σαφείς, όπως τις εκθέτει το άρθρο της Καθημερινής - που θίγει και το τεράστιο θέμα της τιμής των γενόσημων, με το οποίο επίσης είχα καταπιαστεί στο παρελθόν.

Πιστεύετε εσείς λοιπόν ότι όταν μέλλοντες (Ευρω)βουλευτές δεν είναι σε θέση να συνειδητοποιήσουν χρηματικές διαφορές τάξης μεγέθους, την διαφορά ανάμεσα στα 5 Ευρώ (το μικρό το γκρι) και στα 100 Ευρώ (το μεγάλο το πράσινο), είναι σε θέση να συνεισφέρουν κάτι στην αναδιάρθρωση της Οικονομίας της χώρας;

Πιστεύετε εσείς λοιπόν ότι όταν μέλλοντες (Ευρω)βουλευτές δεν είναι σε θέση να συνειδητοποιήσουν τα πραγματικά προβλήματα του συστήματος υγείας, είναι σε θέση να κάνουν κάτι για να βελτιώσουν το σύστημα Υγείας της χώρας;

Πιστεύετε εσείς λοιπόν ότι όταν μέλλοντες (Ευρω)βουλευτές είναι λειτουργικά αναλφάβητοι και ικανοί να μετατρέψουν μια συζήτηση για ένα φαρμακευτικό σκάνδαλο σε πυροτεχνήματα για τον κομουνισμό και τον λαϊκισμό, είναι σε θέση να κάνουν κάτι για να αναδιατάξουν το σύστημα Παιδείας της χώρας;

Εγώ δεν το πιστεύω.